Kırkgeçit Muharebesi: Revizyonlar arasındaki fark

düzeltme AWB ile
(düzeltme AWB ile)
{{Haçlı Savaşları}}
 
'''Kırkgeçit Muharebesi''' ya da bazı kaynaklarda geçtiği şekliyle '''Drakon Muharebesi''', [[Birinci Haçlı seferi]]nden ilk safhasında [[Pierre L'Ermite|Keşiş Pierre]] tarafından örgütlenmiş olan [[Halk Haçlı Seferi]]ne katılan Fransızlar ile bir [[Anadolu Selçuklu]] ordusu arasında gerçekleştirilen muharebe. Bu sefere katılan Haçlıların tujüyle elemine edilmesi ile sonuçlanmıştır. <ref name="maaluf">Maalouf, Amin (Tr. çev. Mehmet Ali Kılıçbay) (1998),''Arapların Gözüyle Haçlı Seferleri'', İstanbul:Telos Yayıncılık </ref><ref name="runciman">Runciman, Steven (Tr. çev.: Fikret Işıltan) (1998), ''Haçlı Seferleri Tarihi: İ. Cilt Birinci Haçlı Seferi ve Kudüs Krallığının Kuruluşu'', Ankara:Türk Tarih Kurumu Yayınları </ref>
 
== Arka plan ==
 
Pierre L'Ermite ile esas Birinci Haçlı Seferi'nin başlangıcı olan [[Halk Haçlı Seferi]]'n katılan Fransızlar ile birlikte 12 Nisan 1096 tarihinde Köln'den ayrılmıştı. Daha önce bazı "Walter Sans-Avoir" komutasında Alman Haçlılar da Macaristan üzerinden yola çıkmışlardı. İtalya üzerinden Adriyatik Denizi'ni geçen bir Haçlılar grubu da Balkanlara girmiş Konstantinopolis üzerine yürümekteydi. Bizanslılar idaresine karşı (özellikle Belgrad ve Niş'de) bazı ciddi sorunlar yaratarak çatışmalara neden olan bu Haçlılar, önce Almanya ve Macaristan üzerinden gelenler; sonra Balkanlar üzerinden gelen Franklar ve İtalya'dan gelen Haçlılar Temmuz 1096'da Konstantinopolis'e eriştiler.<ref name="maaluf"/> <ref name="runciman"/><ref name= "demirkent">{{Kitap kaynağı|son=Demirkent|ilk=Işın|tarih= 1997|başlık= Haçlı Seferleri|yer=İstanbul|yayımcı=Dünya Yayıncılık|isbn=75-7632-54-6}}</ref>
 
Bizans Imparatoru [[I. Aleksios Komnenos]] bu büyük hiç askeri tecrübesiz ve disiplinsiz Haçlılar guruhunun Konstantinopolis'te kalmasını istemedi. Onları hemen Anadolu yakasına sevketmek istedi. İmparator bu Haçlılar kafilesinin Selçuklu ordusuyla hemen savaşmamasını ve düzenli Haçlı ordularının (Baronlar Haçlı ordularının) gelişini beklemesini tavsiye etti. Bunu kabul etmeyen bu kafile liderleri 6 Ağustos'ta [[İstanbul Boğazı]]'nı geçerek Asya yakasına ulaştı. Pierre l'Ermite'nin grubu, Walter Sans-Avoir'in grubu ve İtalyanların grubuyla birleşerek köylere saldıra saldıra [[Nikomedia]]'ya (modern [[İzmit]])'e kadar ulaştı. Nikomedia'yı ele geçiren Haçlılar bu şehri Bizanslılara teslim ettiler.
 
Nikomedia'da Fransız grup ile Alman-İtalyan grup arasında kavga çıktı. Franklar ve Alman-İtalyanlar ayrıldılar Pierre L'Ermite'nin önderliği yitirildi. Haçlılar genel olarak Rainald Breisli önderliğindeki Alman-İtalyan grup ve Geoffrei Burel önderliğindeki Fransız grup olmak üzere ikiye ayrılıp arka arkaya ayrı olarak ilerlemeye devam ettiler. İki ayrı güruh halinde Haçlılar İzmit Körfezini dolanıp Yalova yakınlarında "Cibotos" adlı eski bir Bizans ordugahinda ayrı ayrı mevkilerde iki orduğâh kurup yerleştiler.<ref name="maaluf"/> <ref name="runciman"/><ref name= "demirkent"/>
 
Frank Haçlılar ordugah askerleri ordugah etrafını talana başladılar. Eylül ortasında birkaç bin kişilik bir Frank Haçlılar Selçuklu başkenti İznik yakınına kadar ulaşan bir talan akınına çıktı. Bu akında İzmik yakınlarında yaşayan halktan onların değerli eşyalarını, zahire stoklarını ve hayvan sürülerini ellerine geçirip onlara büyük zararlar verdirdiler ve Cibotos'a geri döndüler. Talan ettikleri malları kamptaki diğer Haçlılara, hatta bu kampa yakın bulunan Rum denizgüçleri tayfalarına, sattılar. Bu talana gıpta eden 6.000 kişilik Rainald Breisli komutasındaki Alman-İtalyan Haçlılar birliği Eylül sonunda kendi ordugahından ayrıldı. İznik yönünde etrafından ganimet toplayarak yürüyüşe başladılar. Bu yolda bulunan "Kserigordon" adli bir kaleyi ele geçirdiler. Bu kalede bol miktarda iaşe ve tedarik stoku bulunduğu için etrafa yapacakları talan saldırılar için bir üs olarak kullanmak amacı ile bu kaleye yerleştiler. Bu birlik hakkında haberler Cibotos'a yalan yanlış yetişmekte idi. <ref name="maaluf"/> <ref name="runciman"/>
 
== Kırkgeçit'e doğru seferin başlaması ==
 
Cibitos'ta ordugahta bulunan çoğu Frank Haçlılar, Alman-İtalyan birliği hakkında Kserigordon adlı kaleyi alıp burada yerleşme haberini ancak Ekim sonunda aldılar. Ordugahta bu birlik hakkında değişik söylentiler dolaşmaktaydı. Bunların başında iki Türk casusu tarafında yayılan "haber" bu birliğin İznik'i ellerine geçirip büyük ganimet topladığı idi. Bu Frank Haçlılari kıskandırdı. Bu grup içindeki rütbesiz Haçlılar kendilerin de biran evvel Selçuklu başkenti İznik saldırıya geçme talepleri önem kazanmaya başladı. Bu birliğin başında bulunan ama komuta gücünü kaybeden Pierre L'Hermite Bizans Imparator'undan destek almak niyetiyle Konstantinopolis'e gitmişti. Ordugahta bulunan yönetici subaylar bir savaş meclisi topladılar. Önce bu mecliste Pierre L'Hermite'nin geri gelmesini bekleme kararı alındı. Tam bu sırada [[Kserigordon Kuşatması]] sonucu ve buraya giden Alman-Italyan Haçlılar birliğinin elemine edilme haberi ordugaha ulaştı. Ayrıca büyük sayıda askerle Selçuklu birliklerinin Cibotos'a gelmekte olduğu haberi de geldi. Franklar arasından önemli bir rol oynayan Godfreei Burel adında bir Haçlı subay devam etmekte olan savaş meclisinde Haçlılarin Kserigordon'da elemine edilen Haçlılara ordusunu intikamının alınmasını ve Selçuklular ordusunu ordugahta beklemelerinin korkaklık olacağını iddia etti ve rütbesiz Haçlı askerlerinin isteklerini de dile getirdi. Bu şekilde ordugahtaki Haçlı ordusu kurmaylarınin bir karşı harekata geçmesi kararı alınmasına neden oldu.<ref name="maaluf"/> <ref name="runciman"/>
 
21 Ekim 1096'da 20.000 kişiyi aşkın Haçlılar piyade ordusu önlerinde az sayıda ağır süvari şövalyeler ile Cibotos'daki ordugahtan ayrıldı. Ancak kamp takipçisi ihtiyarlar, kadınlar ve çocuklar ve bazı papazlar ordugahda geride bırakıldı. Harekata geçen bu Haçlı ordusunun hedefi İznik idi.
 
Yalova-İznik yolu Cibitos kampının yaklaşık 5 &nbsp;km ilerisinde bir dağlık kenarları ağaçlıklı vadiye girmekte idi. Bu vadiye "Kırkgeçit" veya Rumca adı ile "Drakos" geçiti adı verilmekte idi. Bu geçitte Selçuklular ordusu bir pusu kurmuş Haçlıları beklemekte idi. <ref name="maaluf"/> <ref name="runciman"/>
 
==Kırkgeçit muharabesi==
 
[[Dosya:Gustave_DoréGustave Doré-_Crusaders_discovers_dead_pilgrims_of_Peter_the_Hermit Crusaders discovers dead pilgrims of Peter the Hermit.jpg|thumb|200px|left|Baronlar Haçlı ordusunun Halk Haçlı ordusunun Kırkgeçit Muharebesi'nde ölenlerini bulması <small>Gravürcü:Gustave Dorre</small>]]
 
Haçlı ordusu bu geçitte fazla temkinli olmadan başta bir ufak şövalye süvari birliği, arkasında büyük sayıda piyadeler olarak ilerlemeye başladi. Birdenbire öncü ağır süvari şövalyeler birliği ağaçlar arasında pusu kurmuş Selçuklu birliğinin ok ateşine maruz kaldı. Bunlar atları ürküttüler ve bu hücumu beklemeyen şövalyeler atlarını konrol edemediler. Bazı süvariler çatışmaya karar verdiler ama bir kısım şövalyeler öldürüldü. Ama önemli bir şövalye grubu atlarının kontrollerini kaybettil ve hızla geriye doğru kaçmaya çalıştılar. Bunlar şövalyeleri takip etmekte olan Haçlı piyadeleri arasına girdi. Bu süvarileri yanlış anlayan piyadeler de geri dönüp kaçmaya koyuldular. Bu Haçlı ordusu içinde bir panik başlamasına neden oldu. Birkaç dakika içinde Haçlılar gayet düzensiz olarak Cibotos'a kaçmaya başladılar. <ref name="runciman"/>
 
Ordunun gitmesinde sonra Cibitos ordugahında kalan takipçiler için sabah işleri yeni başlamıştı ve bazı papazlar ilk sabah ayinine başlamışlardı. Birden Selçuklu hafif süvarilerinin kovaladıkları ve onlardan korkup kaçmakta olan Haçlı ordusu güruhu ordugaha girmeye başladı. Fakat onları takipte olan Selçuklulara hiçbir etkin Haçlılar direniş olmadı. Ordugah Selçuklular eline geçti ve kaçamayan Haçlı askerler öldürüldüler. Kaçmaya yeltenen askerler, takipçileri kadınlar ve papazlar etraftaki ağaçlıklı arazilere kaçmaya çalıştılar ama yakalanıp öldürüldüler. Haçlı ordusunun böylece elimine edilmesi ile o gün öğleyin çarpışmalar sona erdi. <ref name="runciman"/>
 
==Sonuç==
 
Bazı yazarlara göre bu muharebe sonunda 60,000 kişilik Haçlı ordusu ve takipçileri hayatlarını kaybetmişlerdir. <ref>{{Kitap kaynağı |son=Kostick|ilk=Conor|başlık=The Social Structure of the First Crusade|url=http://books.google.com/books?id=HQEM2MzGP58C&pg=PA109|yayımcı=BRILL|yil=2008|isbn=9789004166653|dil={{ing}}}}</ref>) Kırkgeçit vadisi; ordugah ve denize kadar uzun yol Haçlılar ölüleri ile dolmuştu. Birçok haçlı subaylar da (örneğin Walter Sans-Avoir) ölüler arasında idi. Ama bu felakete neden olan Godfrei Burel kendini kurtarabildi.<ref name="runciman"/>
 
3000 kadar sayıda Haçlı sahilde metruk olan bir kaleye sığındı ve büyük bir çaba ile bu metruk kaleyi savunabildi. Ertesi gün onlara yetişen Bizans donanmasının gemileri görününce Selçuklular bu metruk kale kuşatmasını bıraktılar. Hayatta kalanlar Bizans gemileri ile Konstantinopolis'e geri taşındılar. Kendilerine şehrin varoşlarında bir askeri kamp tahsis edildi ama ellerindeki silahlar alındı. <ref name="runciman"/>
 
Modern bir tarih otoritesi olan Runciman bu muharebenin sonucu olarak şunu belirtmektedir:<ref name="runciman"/>
* Runciman, Steven (Tr. çev.: Fikret Işıltan) (1998), ''Haçlı Seferleri Tarihi: I. Cilt Birinci Haçlı Seferi ve Kudüs Krallığının Kuruluşu'', Ankara:Türk Tarih Kurumu Yayınları ISBN 975-16-0678-0
* Maalouf, Amin (Tr. çev. Mehmet Ali Kılıçbay) (1998),''Arapların Gözüyle Haçlı Seferleri'', İstanbul:Telos Yayıncılık ISBN 975-545-092-0
* Nicolle, David (Tr. çev.: L. Ece Sakar) (2011) ''Birinci Haçlı Seferi (1096 – 1098)'', İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları ISBN: 9786053602538
* Demirkent, Işın, (1997) ''Haçlı Seferleri'', İstanbul:Dünya Yayıncılık, ISBN 975-7632-54-6
 
 
[[Kategori:Anadolu Selçuklu Devleti'nin muharebeleri]]
1.332.802

düzenleme