Ana menüyü aç

Değişiklikler

k
değişiklik özeti yok
*{{dil-az|Qafqaz }}
*{{dil-ab|Кавказ}} ''Kavkáz''
*''[[Çerkesçe|Çerkesçe:]]'' ''Qawqaz\Xekº''Кавказ
*{{dil-ar|اearلقوقاز}} ''al-Qawqāz''
*{{dil-hy|Կովկաս}} ''Kovkas''
*{{dil-he|קווקז}} ''Kavkaz''
*[[İnguşça]]: Кавказ ''Kavkaz''
*{{dil-kbd|Къаукъаз}} ''Qawqaz''
*{{dil-krc|Кавказ}} ''Kavkaz''
*[[Lezgice]]: Къавкъаз ''K'avk'az''
 
== Coğrafya ==
Doğal sınırlarını batısında [[Karadeniz]], doğusunda ise [[Hazar Denizi]] oluşturur. '''Kafkas Dağları''' [[Taman Yarımadası]]'ndan başlayıp, güneydoğu istikametinde uzanarak [[Abşeron Yarımadası]]'na ulaşır. Uzunluğu 1440 kilometreden fazladır. Genişliği ise 50 ile 225 km arasında değişir. Genellikle iki veya üç sıra halinde uzanır. Bu sarp dağlar batıdan doğuya doğru üç ana kısımdan meydana gelir. Birinci kısım Taman Yarımadası'ndan [[Kuban]] Nehri'nin kaynaklarına kadar uzanır. [[PsehaPşeha Vadisi]]'ne kadar yükseklik 1000 metrenin altındadır. Daha doğuya doğru ise 1500 metrenin altına düşmez.
 
Orta Kafkasya ise Kuban Vadisi'nden [[Daryal Geçidi]]'ne kadar uzanır. Dağların en sarp ve yüksek kesimi buradadır. Aynı zamanda dağlar en fazla genişliğe de burada ulaşırlar. Yüksekliği 5642 metre olan [[ElbruzElbrus]] ve yine yüksekliği 5047 metre [[Kazbek Dağı|Kazbek]] burada yer alır. Burada da büyük kitlelerin hareketine elverişli geçit yoktur. Böylece Batı ve Orta Kafkaslar sarp, son derece engebeli ve geçit vermeyen özellikleri nedeniyle [[Rusya|Rusya'ya]] karşı direnen Kafkasyalıların son sığınaklarını teşkil etmiştir. Doğu Kafkaslar ise, Daryal Geçidi'nden Apseron Yarımadası'na kadar uzanır. Burada dağlar alçalır ve yayvanlaşırlar. Daha çok yüksek platolar hakim manzarayı teşkil eder. Hazar Denizi'ne doğru ise bu platolar da kademeli olarak alçalmak suretiyle yok olurlar. Bu bölgenin merkezinde doğu-batı istikametinde uzunluğu 180 km genişliği ise 106 km olan [[Dağıstan|Dağıstan Platosu]] yer alır. Bu bölgenin batısı daha yüksek ve engebeli olduğu için oraya nüfuz edilmesi de zordur. Ancak [[Hazar Denizi]]'ne doğru arazi yapısı daha yeknesak bir hal alır ve içine girilmesi daha kolaydır. İşte bu nedenle Doğu Kafkasya'da [[Rusya]]'ya karşı mukavemet daha çok [[Çeçen İnguşlar]]'ın ve [[Avarlar]]ın yaşadıkları Daryal Geçidi'ne doğru olan kesimde daha şiddetli olmuştur.
 
Kafkasya'nın akarsuları genellikle kaynaklarını Kafkas dağlarının kar ve buzlarla örtülü tepelerinden alırlar. Derin vadiler oyarak dağlardan indikten sonra kaynaklarını zaten bu dağlardan alan [[Kuban]], [[Terek Irmağı|Terek]], [[Sulak]] ve [[Kura]] nehirlerine kavuşurlar. Doğu Kafkasya'nın kuzeyi Terek ve Sulak nehirlerine rağmen bir bozkırdır. Bu bozkır ile dağlık [[Dağıstan]] arasındaki sınır aşağı yukarı [[Mahaçkale]]-[[Hasavyurt]] arasında uzanan çizgidir. Bu çizginin kuzeyindeki bozkırda ve Hazar Denizi kıyılarında [[Kumuklar]] otururlar. Buna karşılık dağlık bölgede Kafkasyalı yerli [[kabile]]ler yasarlar.
=== Daryal geçidi ===
 
Kafkasya'nın iki önemli ve her zaman açık olan geçidi vardır. Bunlardan biri Daryal geçididir. Geçidin deniz seviyesinden yüksekliği 2379 metredir. Vladikafkas'ı [[Tiflis|Tiflis'e]] bağlayan ve Rusların "Gürcü Askeri Yolu" dedikleri yol da bu geçitten geçer. Yol aynı geçitte akmakta olan Terek Nehri'nin ana kolunu takip eder. Orta ve güney kesimleri üzerinde Osetler (Asetinler) yaşarlar. Bu geçit Kafkasya'yı siyasi, askeri ve hattâ sosyal yönlerden iki ana parçaya ayırır. Gürcistan'ın Rusya'ya bağlanmasından sonra bu geçidin önemi daha da büyümüştür. Kafkasya'yı ele geçirmek isteyen Rusya için hem [[Gürcistan|Gürcistan'la]] irtibatı sürekli açık tutmak ve hem de Batı Kafkasya'daki Çerkes-AbhazlarÇerkesler ve Abazalar ile Doğu Kafkasya'daki [[Çeçen]]ler ve Dağıstanlılar arasındaki işbirliğini kesmek açısından hayati bir önem taşımaktaydı.
 
=== Derbent geçidi ===
[[Dosya:Southern Federal District.png|200px|thumb|right|Rusya'nın özerk cumhuriyetleri]]
 
** [[Dosya:Flag of Karachay-Cherkessia.svg|40px]] [[Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti]]: Haritada 8 nolu yer.
** [[Dosya:Flag of Kabardino-Balkaria.svg|40px]] [[KabardinKabardey-Balkar]]: Haritada 6 nolu yer.
** [[Dosya:Flag of Chechen Republic since 2004.svg|40px]] [[Çeçenistan]]: Haritada 3 nolu yer.
** [[Dosya:Flag of Ingushetia.svg|40px]] [[İnguşetya]]: Haritada 5 nolu yer.
** [[Dosya:Flag of Dagestan.svg|40px]] [[Dağıstan]]: Haritada 4 nolu yer.
** [[Dosya:Flag of North Ossetia.svg|40px]] [[Kuzey Osetya-Alanya]]: Haritada 10 nolu yer.
** [[Dosya:Flag of Adygea.svg|40px]] [[AdigeAdıgey]]: Haritada 1 nolu yer.
** [[Dosya:Flag of Kalmykia.svg|40px]] [[KalmukKalmukya]]: Haritada 7 nolu yer.
** [[Dosya:Flag of Stavropol Krai.png|40px]] [[Stavropol KrayKrayı]]: Haritada 11 nolu yer.
** [[Dosya:Flag of Krasnodar Krai.svg|40px]] [[Krasnodar KrayKrayı]]: Haritada 9 nolu yer.
** [[Dosya:Flag of Astrakhan Oblast.svg|40px]] [[Astrahan OblastOblastı]]: Haritada 2 nolu yer.
 
=== Güney Kafkas bölgesi ===
17

değişiklik