Ana menüyü aç

Değişiklikler

değişiklik özeti yok
| alan kodu = 0276
| plaka kodu = 64
| website = [http://www.banaz.bel.tr BelediyeBanaz Belediyesi]
}}
'''Banaz''', [[Uşak (il)|Uşak]] ilinin bir ilçesi.
 
[[Uşak]]-[[Ankara]] karayolu üzerinde il merkezine 33 km mesafededir. Kuzeyde [[Kütahya]]’nın [[Gediz]], [[Dumlupınar]] ve [[Altıntaş]], doğuda [[Afyon]]’un [[Sincanlı]] ve [[Sandıklı]], güneyde yine Sandıklı ve [[Sivaslı]], batıda merkez ve yine Gediz ilçeleri ile çevrilidir. Denizden yüksekliği 914 metre olan ilçenin yüzölçümü 1063 km²'dir. İl genelinde en fazla [[orman]] Banaz ilçesindedir. Genelde [[çam]] ormanıdır. İlçenin hemen civarında başlayan çam ve [[meşe]] ormanları, tepe ve dağları tamamen örtmüştür. Gerek dağ eteklerinde, gerek ovanın düzlüklerinde 45 tane köyle ilin en büyük topraklarına sahiptir.
 
Banaz'da genellikle [[Ege Bölgesi]]'nin yumuşak ve [[İç Anadolu Bölgesi]]'nin sert hava şartları bir arada görülür. Yazın Ege'nin yakıcı sıcağı, kışın iç Anadolu'nun sert soğukları Banaz'ı fazla etkilemez. Yıllık yağış 60–70 cm. arasındadır. Nispi rutubet normaldir.
İlçenin adı, antik dönemde bölgenin adı olan Yunanca Panasion'dan gelmektedir.
 
Banaz ilk olarak 1076 yılında Türk egemenliğine girmiş ancak Batı Anadolu’da Bizans'la sınır bölgesinde olduğundan yerleşim sık sık Anadolu Selçukluları ile Bizanslılar arasında el değiştirmiştir. 1243 [[Kösedağ Muharebesi]] sonrasında [[Türkiye Selçuklu Devleti]]' nin dağılmasıyla Banaz, Selçuklu veziri [[Sâhib Ata Fahreddin Ali]]' nın denetimine verildi. Banaz'daki [[Sâhib Ataoğulları Beyliği]]' nin yönetimi [[1276]] yılında Germiyanoğulları'na geçti. Sonrasında Sâhib Ataoğulları ile Germiyanoğulları arasında el değiştiren yerleşim, 13. yüzyıl sonu itibariyle kesin olarak Germiyanoğulları'nın egemenliğine katılmıştır. [[1391]] yılına kadar [[Germiyanoğulları Beyliği]]’nin hakimiyetinde kalan yerleşim bu tarihte [[I. Bayezid]] tarafından Osmanlı topraklarına katılmıştır. [[1402]] yılında meydana gelen [[Ankara savaşı]] sonrasında Banaz'ın da dahil olduğu bölge [[Timur]] tarafından Germiyanoğulları Beyliğine geri verilmiştir. Germiyanoğulları Beyliği’nin son Beyi olan Yakup
[[Türkler]]'in Banaz'a ilk yerleşmeleri Konya [[Selçuklular]]ı zamanına rastlar ([[1176]]). Bu zamana ait geniş bir bilgi yoktur. [[1302]] tarihinde Kütahya [[Germiyanoğulları Beyliği]], [[Selçuklu Devleti]] idaresinden kurtularak bağımsız bir beylik oldu. 1302-[[1429]] yılları arasında Banaz, Germiyanoğulları Beyliği'nin kazası idi. Germiyan Beyi Süleyman Şah kızı [[Devlet Hatun]]'u [[Osmanlı]] padişahı [[II. Murad]]'ın oğlu [[I. Bayezid|Yıldırım Bayezid]]'e verince [[Kütahya]] ve civarını çeyiz olarak [[Osmanlı Devleti]]'ne vermişti. Ancak Banaz'ın bu amaçla verilip verilmediği kesin değildir.
Bey, Germiyanoğulları topraklarını çocuğu olmadığından dolayı Osmanlı Devleti’ne bırakmıştır. Bu vasiyet uyarınca Banaz [[1429]] yılında yeniden Osmanlı hakimiyetine katıldı.<ref name= "banaz1">[http://www.aku.edu.tr/aku/dosyayonetimi/sosyalbilens/dergi/III2/ontug.pdf "Osmanlıdan Cumhuriyete Banaz" Mustafa Murat Öntuğ]</ref>
 
1391 yılından sonraki ilk Osmanlı hakimiyeti döneminde [[Anadolu Eyaleti]] [[Kütahya Sancağı]]' nın Uşak kazasına bağlı [[nahiye]] olan Banaz, [[1429]] yılından sonrada bu statüsünü korumuştur. Osmanlı kaynaklarında "Nefs-i Banaz" kaynaklarında yerleşimden bahsedilmekte olup, [[II. Bayezid]] döneminde yapılan [[tahrir]]de yerleşimde 45 hanenin bulunduğu ve 51 neferin yaşadığı kaydedilmiştir. [[1520]] kayıtlarında 40 hane ve 66 neferin bulunduğu nahiyede [[1570]] kayıtlarında 83 hane bulunmakta ve 114 nefer yaşamaktaydı.<ref name= "banaz2">15-16. Yüzyıl Arşiv Kaynaklarına Göre Uşak Kazasının Sosyal ve Ekonomik Tarihi, İstanbul-2001, Dr. Mehtap ÖZDEĞER</ref>
Banaz, Osmanlı Devleti zamanında [[1429]]-[[1451]] yılları arasında Ankara Beylerbeyliği'ne bağlandı. Bu zamanda Banaz yine [[Kütahya Sancağı]]'nın kazası idi. [[1451]]-[[1520]] yılları arasında Kütahya, [[Bursa]] vilayetinin sancağı durumuna düşerken Banaz yine kaza olarak kaldı. Ancak [[1591]] yılında Kütahya vilayetinin bazı kazaları kaldırılmıştı. Bu arada Banaz da [[nahiye]] merkezi durumuna düşürülmüştü. [[1953]] yılında Uşak [[il]] haline getirildiğinde Banaz da Uşak'a bağlı [[ilçe]] merkezi oldu.
 
 
1870 yılında Uşak kazası Banaz, Göbek ve Gediz nahiyelerinden oluşmaktaydı. 19. yüzyılın sonlarında Uşak halkının Uşak kazasının [[sancak]] yapılması ve bu süreçte Banaz' ın da kaza statüsüne yükseltilmesini içeren talepler [[Hüdavendigâr Vilayeti]] valisinin olumsuz görüşleri nedeniyle kabul edilmemiştir.<ref name= "banaz3">[http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/19/1972/20608.pdf "Osmanlı Taşrasında Yönetme ve Yönetilme Kaygıları: Uşak Kazasında Mülkî-İdarî Değişim Talepleri ve Teşebbüsleri (1908-1919)" OTAM, 36 /Güz 2014, 45-65, Biray Çakmak]</ref>
 
[[1953]] yılında Uşak [[il]] haline getirildiğinde Banaz da Uşak'a bağlı [[ilçe]] merkezi oldu.
 
=== İstiklal Savaşı'nda Banaz ===
 
== Nüfus ==
Osmanlı döneminde yapılan [[1831]] tarihli ilk nüfus sayımında sadece erkek nüfus tespit edilmiş ve buna göre Banaz' da 3529 erkek nüfusun bulunduğu belirlenmiştir.
 
{{Türkiye ilçe nüfus/Uşak/Banaz}}