"Ay'ın evreleri" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
Etiket: tanım değiştirme
AYIN SAFHALARI
{{unreferenced|tarih=Mayıs 2015}}
[[Dosya:Lunar_libration_with_phase_Oct_2007_450px.gif|right|thumb|220px|Animasyonlu Ay evreleri.]]
'''Ayın evreleri veya fazları''', (genel olarak Dünya'daki) bir gözlemcinin gördüğü [[Ay]]'ın aydınlık yüzünün, Ay'ın toplam görünür yüzeyine oranını belirtir. Ay tıpkı [[Dünya]] gibi, kendinden ışık vermez. [[Güneş]]ten aldığı ışığı yansıtır. Bu yüzden, Ay'ın [[Dünya]] ve [[Güneş]]'e göre konumuna göre belli bir kısmı aydınlık diğer yüzeyi ise karanlık gözükür.
 
Ay küre, tıpkı yer küre gibi, kendinden ışık vermez. Güneşten aldığı ışığı yansıtır.
Hilal, yarımay, dolunay gibi şekillerde görünür ki bunlara '''Ay'ın evreleri''' (safhaları) denir.
Ayın bir özelliği, günlük hareketini 24 saatten daha fazla bir sürede tamamlamasıdır.
Buna gecikme süresi denir. Bu gecikme, 20 dakika ile 80 dakika arasında olup ortalama
50 dakikadır. Dolayısıyla ay her gün bir önceki güne göre, 50 dakika sonra ve daha gerideki
bir enlem üzerinde doğmaktadır. Dolayısıyla ayın bir günü ortalama 24 saat 50 dakikadır.
 
Ay küre, bir aylık hareketini 29-30 günde, yıllık hareketini de 354 günde tamamlamaktadır.
Ay'ı tüm yüzeyinin aydınlık göründüğü dolun evresi, Ay'ın Dünya'ya dönük yüzü Güneş'in karşısına geldiği zaman görülür. Ay tam olarak Güneş ile Dünya arasındayken aydınlık yüzü Dünya'dan hiç görünmez. Bu evresi [[yeni ay]] olarak adlandırılır. Yaklaşık iki hafta sonra [[dolunay]] görülür. İlk yeni aydan 29,5 gün sonra Ay tekrar Güneş'in karşısına geçer ve tekrar yeni ay görünür.
Böylece yeni ay yılı, milâdî seneye göre 11 gün önce gelmektedir.
Ayın bir özelliği de kendi etrafında dönmemesidir. Ay, mahrekinde/yörüngesinde kayarak
hareket eder. Bu yüzden, Ay'ın dünyadan görünen kısmı aydınlık, arka yüzeyi ise devamlı
karanlıktır.
 
Ayın safhaları veya fazları, genel olarak Dünya'daki bir râsıdın (gözlemcinin) gördüğü,
== Ay'ın Evreleri ==
Ay'ın aydınlanan yüzünün, ayın dünyaya ve güneşe bakan tarafına yâni ay diskinin toplam
Ay'ın evreleri şu isimlerle adlandırılır:
görünür yüzüne oranını belirtir.
;Yeni ay: [[Ay (uydu)|Ay]]'ın aydınlık olmayan tarafı Dünya'ya dönüktür. [[Ay (uydu)|Ay]], Dünya'dan açıkça görülemez. Fakat [[Güneş tutulması]] süresince görülebilir.
 
Ay; hilâl [yeniay], yarımay, şişkinay, dolunay, son şişkinay, son yarımay ve son hilâl gibi
;Hilal: [[Ay (uydu)|Ay]] Güneş'in doğusunda kalmaktadır. Ay - Yer - Güneş arasındaki açı 90°den küçüktür. Hilal evresinin gözlem süresi kısadır. Çünkü Güneş battıktan sonra batı ufkuna yakın gözlenir.
şekillerde görünür ki, bunlara Ayın Safhaları denir. Ay’ın safhaları arasındaki zaman aralıkları
birbirine eşit değildir.
Ayın beş ana safhası vardır. Bunlar;
1- Hilâl [Yeniay],
2- İlk yarımay,
3- Dolunay,
4- Son yarımay,
5- Muhak.
Ay, dünya ile güneş arasındayken ayın dünyadan görünebilen tarafına güneş ışınları
vurmaz. Bu durumda ay, dünyadan görülemez, tamamı karanlık olur. Buna Muhak denir.
Muhak zamanı, en az 28 saat, en fazla 72 saat sürer. Ay muhakdan çıkarken ayın güneş
ışığına tâbi kısmının kenarı, güneşin batışından kısa bir zaman sonra ince bir kavis şeklinde
gözükmeye başlar. Ayın bu hâline Hilâl veya Yeni ay denir.
Ay, muhakdan kurtulduğu vakit, hangi memleketde güneş batmakda ise, o tûl (boylam)
derecesindeki memleketlerden Hilâl şeklinde görülür.
Hilâlden, bir hafta kadar bir zaman içerisinde ayın sağ yarısı aydınlanır.
Bu hâle de İlk Yarımay denir.
İlk yarımaydan, bir hafta kadar sonra, ay diskinin tamamı aydınlanmış olarak görünür.
Buna Dolunay denir.
Dolunaydan, bir hafta kadar sonra, ayın sağ yarısı karanlık hâle gelir, bu sefer de sadece
sol yarısı aydınlık kalır. Ayın bu hâline Son Yarımay denir.
 
Son Yarımaydan, 5-6 gün kadar sonra; ay ile güneş arasına, dünya girdiğinden ay
;İlk dördün: [[Ay (uydu)|Ay]]'ın yeni ay evresinden bir hafta sonra yarım daire biçiminde (D) göründüğü evre; Güneş'e göre açısal uzaklığı 90° olduğu andaki görünüşüdür.
görülemez, tam karanlık olur. Böylece ay tekrar Muhak safhasına girer.
 
;Şişkin ay:İlk dördün safhasından sonra [[Ay (uydu)|Ay]]'ın uzanım açısının 90° ile 180° arasında olduğu zamanlar oluşan evre şişkin evre olarak bilinir.
Muhak süresi, yıl boyunca her ay sabit olmayıp 1-3 gün arasında değişir.
 
;Dolunay: [[Ay (uydu)|Ay]]'ın tam bir daire olarak dolgun, parlak görüldüğü evredir.
Ayın her devrinde [her ayın sonlarında], bir kere ay-dünya-güneş bir doğrultuda bulunurlar.
 
Bu hâle (İctimâ’ı neyyireyn, Conjunction) denir. Bu İctimâ’ vakti, Muhak zamanının tam
;Son dördün: [[Ay (uydu)|Ay]]'ın [[Dünya]]'dan sol yarısının aydınlık gözüktüğü evredir.
ortası olup, ilmî takvimlerde her ay için yazılıdır. İki ictimâ’ vakti [veya ayın aynı her iki safhası]
 
arasındaki zaman, 29 gün 13 saattir.
==Kaynakça==
{{Kaynakça}}
İctimâ’ vaktinden sekiz derece [takrîben 14 saat] geçmeden evvel, yâni Dünya ile Ayı ve
 
Dünya ile Güneşi birleştiren, iki yarım doğru arasındaki (Beynûnet=Elongation) açısı sekiz dereceden
== Dış bağlantılar ==
[14 saatdan] az iken, hilâl hiçbir zamanda, hiçbir yerde görülemez. Azamî 18° olunca, ay muhakdan
{{Commonscat|Lunar phases}}
kurtulup, güneş batarken, 45 dk içinde batı tarafında ufuk hattı üzerinde, yeni ayın hilâli görünür.
 
{{astronomi-taslak}}
Gündüz görülen hilâl gelecek gecenin hilâlidir. Hilâl, şafaktan evvel batarsa, birinci gecenin;
 
şafaktan sonra batarsa, ikinci gecenin hilâlidir.
[[Kategori:Ay evreleri| ]]
NOT: İlk Dördün ve Son Dördün AY KÜRE’ye göre isimlendirilmiştir. Bu durumda, DOLUNAY’a
Yarımay denmesi gerekir. DOLUNAY, ayın görünen tam yüzü olduğuna göre dördünler
dolunayın yarısı oluyor. Dolayısıyla, dördünlere; İlk Yarımay, Son Yarımay demek daha
yerinde olur.
13

değişiklik