"Carl Friedrich Gauss" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Gerekçe: + vandalizm amaçlı değişiklik
(Gerekçe: + vandalizm amaçlı değişiklik)
Gauss'un çocukluk yıllarından beri dahi olduğunu gösteren pek çok hikâye vardır, nitekim pek çok matematiksel keşfini henüz 20 yaşına gelmeden yapmıştır. [[Sayılar kuramı]]nın önemli sonuçlarını derleyip kendi katkılarını da ekleyerek yazdığı büyük eseri ''[[Disquisitiones Arithmeticae]]'''yi 21 yaşında (1798) bitirmişse de, eser ilk olarak 1801'de basılmıştır.
 
== Selami :04/01/1991 Hayatı ==
=== SelamiÇocukluğu :04/01/1991ve gençliği ===
[[Dosya:Gauss Statue.jpg|100px|left|thumb|[[Braunschweig]]'da bir Gauss heykeli]]
Gauss, [[Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu]]'na bağlı olan Braunschweig-Lüneburg Dükalığı'ndaki [[Braunschweig]] kentinde, Gebhard Dietrich ve Dorothea Gauss çiftinin tek çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası az eğitimli bir taş ve duvar ustasıydı, annesinin ise okuma-yazması bile yoktu. Efsaneye göre, Gauss henüz üç yaşındayken, babasının kâğıt üzerinde yaptığı hesapları kafasından kontrol edip düzelterek dehasını belli etti.<ref>{{Web kaynağı| url = http://www.math.rutgers.edu/~cherlin/History/Papers1999/weiss.html | başlık = Gauss and Ceres | erişimtarihi = 16 Ağustos 2007 | dil = İngilizce }}</ref>
1796 Gauss için oldukça verimli bir yıl oldu. Düzgün çokgenlerle ilgili keşfinden bir ay kadar sonra, yine kendi keşfi olan [[modüler aritmetik]] fikrini kullanarak, sayılar kuramında "karesel karşılıklılık ilkesi" ([[Almanca|Alm.]] ''quadratisches Reziprozitätsgesetz'') olarak bilinen çok önemli teoremi kanıtladı. İlk olarak [[Euler]] ve [[Legendre]] tarafından ortaya atılmış ama kanıtlanamamış olan bu teorem, ikinci dereceden denklemlerin çözülebilirliğinin belirlenmesini sağlıyordu. Yine aynı yıl içinde Gauss, [[asal sayı]]ların tamsayılar arasındaki dağılımına ilişkin önemli bir sonuç buldu. Bundan kısa bir süre sonra da, her tamsayının en fazla üç [[üçgensel sayı]]nın toplamı olarak yazılabileceğini kanıtladı, ve 10 Temmuz 1796'da günlüğüne şu notu düştü: "[[Eureka]]! Num = <math>\Delta+\Delta+\Delta</math>." Ekim 1796'da ise katsayıları sonlu bir [[Cisim (matematik)|cisimden]] gelen [[polinom]]ların çözümleriyle ilgili bir sonuç yayımladı. (Bu sonuç, 150 yıl sonraki [[Weil varsayımları]]nın da çıkış noktası olmuştur.)
 
=== Selami:04/01/1991Orta yaşları ===
[[Dosya:Disqvisitiones-800.jpg|thumb|''[[Disquisitiones Arithmeticae]]'''nin ilk sayfası]]
Gauss, 1799'da bitirdiği doktora tezinde [[cebirin temel teoremi]]nin bir kanıtını sundu. Bu çok önemli teorem, [[karmaşık sayılar]] üzerine tanımlanmış her polinomun en az bir kökü olduğunu söyler. Gauss'tan önce pek çok matematikçi bu teoremi kanıtlamayı denemiş, ama hiçbir kanıt genel kabul görmemişti. Gauss'un kanıtına da, o zamanlar henüz kanıtlanmamış olan Jordan eğri teoremini kullandığı için itiraz edildi. Bu itirazlar üzerine Gauss, hayatı boyunca üç değişik kanıt daha sunacak, 1849'daki son kanıtı tüm matematikçilerden kabul görecekti. Gauss bu kanıtlar üzerinde çalışırken, karmaşık sayılar kavramının olgunlaşmasına çok büyük katkıda bulundu.
Gauss, Hannover'de yaptığı yüzey ölçümleri sırasında, ölçüm hatalarının istatistiksel dağılımını veren (ve daha önce astronomi araştırmalarında da kullandığı) [[normal dağılım]] fikrini kafasında iyice belirginleştirdi. (Bugün normal dağılıma Gauss dağılımı da denmektedir.) Ayrıca bu ölçümler Gauss'un [[diferansiyel geometri]]ye de (eğriler ve yüzeylerle ilgilenen bir matematik dalı) ilgi duymasını sağladı. 1828'de bu matematik dalının önemli teoremlerinden biri olan ''theorema egregium'''u kanıtladı.
 
=== SelamiYaşlılığı :04/01/1991ve ölümü ===
 
1831 yılında Gauss, fizik profesörü [[Wilhelm Weber]]'le beraber çalışmaya başladı. Bu beraberlik, [[manyetizma]] ve [[elektrik]] konularına pek çok yenilik getirecekti (kütle, uzunluk ve zamana bağlı yeni bir manyetizma birimi gibi). 1833'te Gauss ve Weber ilk elektromanyetik [[telgraf]]ı icat ettiler, ve bu telgrafla gözlemevini fizik enstitüsüne bağladılar. Gauss, hala müdürü olduğu gözlemevinin bahçesine bir manyetik gözlemevi kurulması talimatını verdi, ve Weber'le beraber [[Dünya]]'nın çeşitli yerlerindeki manyetik alanı ölçmek amacıyla bir "manyetik kulüp" ([[Almanca|Alm.]] ''magnetischer Verein'') kurdu. Gauss'un bu sıralarda geliştirdiği, manyetik alanın yatay yoğunluğunu ölçmeye yarayan metod, 20. yüzyıl ortalarına kadar kullanılmaya devam etti. Gauss ayrıca, Dünya'nin manyetik alanının iç (çekirdek) ve dış (manyetosfer) kaynaklarını ayırmak için gereken matematiksel teoriyi de geliştirdi. Hayatının sonlarına doğru matematiksel yeteneklerinin köreldiğini hissedince edebiyatla ilgilenmeye başladı.
Gauss 23 Şubat 1855'te, 78 yaşındayken, yıllardır yaşadığı Göttingen'de hayata gözlerini yumdu ve bu şehirdeki ''Albanifriedhof'' 'a gömüldü. Cenazesinde damadı Heinrich Ewald ve yakın arkadaşı (aynı zamanda biyografisinin yazarı) Wolfgang Sartorius von Waltershausen birer konuşma yaptılar. Beyni araştırma için muhafaza edildi, ve bugün hala Göttingen Üniversitesi'nin tıp fakültesinde [[formaldehit|formalin]] içinde korunmaktadır.
 
=== Selami :04/01/1991Aile hayatı ===
 
[[Dosya:Bendixen - Carl Friedrich Gauß, 1828.jpg|215px|thumb|Gauss'un 1828'de yayınlanan bir portresi.]]
Gauss, kişiselleştirilmiş bir Tanrı'ya inanmıyordu. Bu sebeple [[deist]] olduğu söylenebilir. Ayrıca bir [[monarşi]] destekçisiydi ve tüm Almanya'yı etkisi altına alan 1848 devrimlerini onaylamıyordu.'''<br />'''
 
== Selami :04/01/1991 Anma ==
 
[[Dosya:Gauss-10DM.jpg|200px|right|thumb|Gauss'un resmini taşıyan 10 DM banknotu]]
Ayrıca 2005 yılı Gauss yılı olarak anılmıştır.
 
== Selami :04/01/1991 Notlar ==
{{kaynakça}}
 
== Selami :04/01/1991 Kaynaklar ==
<small>
* {{kaynak wiki | url=http://en.wikipedia.org/wiki/Carl_Friedrich_Gauss | tarih=6 Temmuz 2007 | dil=İngilizce | madde=Carl Friedrich Gauss}} ve kaynakları:
</small>
 
== Dış bağlantılar ==
== Selami :04/01/1991 ==
 
{{Vikiler|
20.174

değişiklik