"Öter ardıç kuşu" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Şablon:Cite journal => Şablon:Dergi kaynağı
(Gerekçe: + deneme amaçlı değişiklik)
(Şablon:Cite journal => Şablon:Dergi kaynağı)
=== Sınıflandırma ===
[[Dosya:Turdus philomelos -New Zealand -nest-8 (4).jpg|left|thumb|Yeni Zelanda'da bir bahçede yavrularını besleyen öter ardıç kuşu.]]
Yakın zamanlarda yapılan moleküler bir araştırma sonucunda öter ardıç kuşunun en yakın akrabalarının, benzer renkte tüylere sahip olan [[ökse ardıç kuşu]] (''T. viscivorus'') ve [[Çin ardıç kuşu]] (''T. mupinensis'') olduğu ortaya çıkmıştır. Bu üç tür ''Turdus'' soyundan erken dönemlerde ayrılan bir dalına aittirler ve [[karatavuk]] (''T. merula'') gibi diğer Avrupa ardıç kuşları ile akrabalık bağları daha uzaktır.<ref name="Voelker et al 2007">{{citeDergi journalkaynağı | author=Voelker G, Rohwer S, Bowie RCK, Outlaw DC | year=2007 | title=Molecular systematics of a speciose, cosmopolitan songbird genus: Defining the limits of, and relationships among, the ''Turdus'' thrushes | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=42 | pages=422–434 | doi=10.1016/j.ympev.2006.07.016 | pmid=16971142 | issue=2}}{{en}}</ref>
 
Öter ardıç kuşunun üç alt türü bulunur. ''T. p. philomelos'' türün dağıldığı alanların tamamına yakınında bulunur. [[Büyük Britanya|Britanya]]lı ornitolog [[William Eagle Clarke]] tarafından 1913'te tanımlanan ''T. p. hebridensis'' göçmen değildir ve [[İskoçya]]'da [[Dış Hebridler]] ile [[Skye Adası]]'nda bulunur. Bu alt tür koyu kahverengi sırtı, grimsi kıçı, açık ten rengi alt tüyleri ve hafif grimsi yanları ile en koyu renkli alt türdür.<ref name="Clement">{{cite book | title=Thrushes (Helm Identification Guides) | last= Clement | first= Peter | coauthors= Hathway, Ren; Wilczur, Jan | publisher=Christopher Helm Publishers Ltd | year=2000 | pages = 392–395 | isbn= 0-7136-3940-7}}{{en}}</ref>
Avrupa ardıç kuşları arasında öter ardıç kuşuna en çok benzeyen tür [[kızıl ardıç kuşu]]dur (''T. iliacus'') ama bu türün kalın ve beyaz bir göz bandı bulunur, yanları kızıldır ve uçarken kanat alt tüyleri kızıl renklidir. [[Ökse ardıç kuşu]] (''T. viscivorus'') daha büyüktür ve kuyruk köşeleri beyaz renklidir. [[Çin ardıç kuşu]]nun (''T. mupinensis'') tüy renkleri çok benzese de yüzünde kara izler bulunur ve aynı bölgede yaşamaz.<ref name="Clement" />
 
Öter ardıç kuşunun çağrısı kısa ve tiz ''tsip'' sesidir ama göç döneminde kızıl ardıç kuşunun çağrısına benzeyen ama daha kısa süren ince ve tiz ''siip'' çağrısını kullanır. Alarm çağrısı ''çuuk - çuuk'' sesidir ve tehlikenin artmasıyla daha kısalır ve kulak tırmalıyıcı hâle gelir. Erkeğin ağaç ve çatı tepelerinden ve diğer yüksek yerlerden yaptığı şakıma yüksek ve açıkça duyulan ve iki ila dört kere tekrar eden müzikal bir şakımadır: ''filip filip filip codidio codidio quitquiquit tittit tittit tereret tereret tereret.'' Bu şakıma, Dış Hebridler alt türü tarafından şubat ayından haziran ayına kadar yapılır, ancak diğer alt türler tarafından kasımdan temmuza kadar yapılır.<ref name="Clement" /> Ağırlığına oranla bu kuş türü en yüksek sesle şakıyan kuşlardan biridir.<ref name="Brackenbury 1979">{{citeDergi journalkaynağı | last = Brackenbury | first = J. H. | year = 1979 | title = Power capabilities of the avian sound-producing system | journal=J. Exp. Biology. | volume=78 | pages=163–166 | url=http://jeb.biologists.org/cgi/reprint/78/1/163.pdf | format=PDF | issue=1}}</ref>
 
Erkek bireylerin 100'den fazla müzikal dizi içeren repertuarları olabilir.<ref name="Devoogd et al 1993">{{citeDergi journalkaynağı | title=Relations between Song Repertoire Size and the Volume of Brain Nuclei Related to Song: Comparative Evolutionary Analyses amongst Oscine Birds | first=Timothy J. | last=Devoogd | coauthors=John R. Krebs, Susan D. Healy, Andy Purvis | journal=Proceedings: Biological Sciences | volume=254 | year=1993 | pages=75–82 | doi=10.1098/rspb.1993.0129 | issue=1340 | pmid=8290611}}</ref> Bunların çoğu ebeveynlerinden ve komşu kuşlardan kopyalanır. Yapılan taklitler arasında telefon melodileri gibi insan yapısı sesler vardır<ref name="Slater 1983">{{citeDergi journalkaynağı | last=Slater | first=Peter J. B. | year=1983 | title=The Buzby phenomenon: Thrushes and telephones | journal=Animal Behavior | volume=31 | pages=308–309 | doi=10.1016/S0003-3472(83)80204-8}}</ref> ve ayrıca [[ak yüzlü ıslıkçı ördek]] gibi egzotik olanlar da dahil olmak üzere evcil ve esaret altında olan hayvanların da sesini taklit eder.<ref name="Clement" />
 
== Dağılımı ve yaşam alanları ==
Öter ardıç kuşu tipik olarak alt örtüsü gelişmiş ormanlarda ve yakınlarında bulunan daha açık arazilerde yuvalanır. Batı Avrupa'da ayrıca bahçe ve parkları da kullanır. [[İsviçre]]'de 2.200 m'ye ulaşan ağaç hattına kadar uzanır. Adalarda yaşayan ''T. p. hebridensis'' daha açık alanlarda yaşar. Öter ardıç kuşunun bulunduğu bölgelerin doğu sımırında yoğun kozalaklı ormanların kenarlarında yaşar.<ref name="Clement" />
 
Yoğun olarak tarım yapılan yerlerde bahçeler önemli bir üreme alanıdır. İngiltere'de yapılan bir araştırmada yaşam alanlarının yalnızca %3,5 olan kısmının tarlalarda olduğu ama toplam alanın %2'si olmasına rağmen yaşam alanının %71,5 gibi bir kısmını bahçelerin oluşturduğu ortaya çıkarılmıştır. Geri kalan kısım ormanlardan oluşmaktadır.<ref name="Mason">{{citeDergi journalkaynağı | last= Mason | first= Christopher F. | month= | year=1998 | title= Habitats of the Song Thrush ''Turdus philomelos'' in a largely arable landscape | journal=Journal of Zoology | volume=244 | issue= | pages= 89–93 | doi= 10.1111/j.1469-7998.1998.tb00010.x}}</ref>
 
Kışları geçirdikleri alanlar, üreme için bulundukları alanlara benzer ancak daha yüksek yerlerde bulunurlar ve açık alanlardan kaçınırlar.<ref name="BWP">{{cite book | last = Snow | first = David | coauthors= Perrins, Christopher M (editors) | title = The Birds of the Western Palearctic concise edition (2 volumes) | publisher = Oxford University Press | year = 1998 | location =Oxford | isbn = 0-19-854099-X }} 1225–1228</ref> Ancak adalarda yaşayan ''T. p. hebridensis'' alt türü kışları deniz kıyısında bulunabilir.<ref name="Clement" />
 
[[Dosya:Turdus philomelos -Apenheul Primate Park, Netherlands -eggs-8.jpg|upright|left|thumb|Yuva içinde üç öter ardıç kuşu yumurtası.]]
Dişi öter ardıç kuşu çalılıklarda, ağaçlarda ya da Hebridler alt türünde görüldüğü üzere yerde kase şeklinde, çamur ve kuru ot ile sıvanmış bir yuva yapar. Parlak mavi ve siyah ya da mor benekli dört ila beş yumurta yumurtlar.<ref name="Clement" /> Yumurtalar genellikle 2.0 ila 2.7 cm büyüklüğünde ve 6 g ağırlığındadır ve ağırlığının %6'sı kabuktan oluşur.<ref name="BTO" /> Kuluçkaya dişi kuş tek başına 10 ila 17 gün boyunca yatar ve yavrular yumurtadan çıktıktan sonra yine 10 ila 17 gün arasında palazlanır. Yıl içinde iki ila üç kere yavrulama normaldir ancak yaşam bölgelerinin kuzeyinde yılda bir kere yavrulanır.<ref name="Clement" /> Britanya adalarında yavru kuşların yaşamda kalma yüzdesi %54.6 iken erişkin kuşlar için %62.2 dir. Tipik yaşam süresi üç yıldır ancak en uzun yaşam süresi olarak 10 yıl 8 ay kaydedilmiştir.<ref name="BTO" /> Öter ardıç kuşu yuvalarına [[bayağı guguk]] gibi [[gugukgiller]]den kuşlar yumurtalarını bırakırlar ancak kendi yumurtalarına benzemeyen bu yumurtalar öter ardıç kuşu tarafından tanındığı için bu durum çok sık görülmez.<ref name="BB95">{{citeDergi journalkaynağı | last= Davies | first= N. B. | month=March | year=2002 | title= Cuckoo tricks with eggs and chicks | journal= British Birds | volume=95 | issue= 3 | pages=101–115}}</ref> Yine de [[karatavuk]]lar tarafından erişkin guguk kuşuna karşı gösterilen saldırgan tavır öter ardıç kuşu tarafından gösterilmez.<ref name="Grim">{{citeDergi journalkaynağı | last=Grim | first= Tomáŝ | coauthors= Honza, Marcel | month= | year=2001 | title= Differences in behaviour of closely related thrushes (''Turdus philomelos'' and ''T. merula'') to experimental parasitism by the common cuckoo ''Cuculus canorus'' | format = PDF | journal= Biologia, Bratislava | volume=56 | issue=5 | pages= 549–556 | url=http://www.zoologie.upol.cz/osoby/Grim/Grim_&_Honza_Biologia_2001.pdf}}</ref> Yeni Zelanda'ya yerleştirilen kuşlar, burada guguk kuşu olmamasına rağmen, geçen 130 yıldan fazla sürede kendi yumurtalarına benzemeyen bu yumurtaları tanıma ve reddetme yetisini kaybetmemiştir.<ref name="JAB">{{citeDergi journalkaynağı | last= Hale | first= Katrina | coauthors= Briskie, James V. | month=March | year=2007 | title=Response of introduced European birds in New Zealand to experimental brood parasitism | journal= Journal of Avian Biology | volume=38 | issue= 2 | pages=198–204 | doi =10.1111/j.0908-8857.2007.03734.x | url=http://www.blackwell-synergy.com/doi/abs/10.1111/j.0908-8857.2007.03734.x}}</ref>
 
Erişkin kuşlar [[kedi]]ler, [[kukumav]]lar ve [[bayağı atmaca|atmaca]]lar tarafından avlanabilir. Yumurtalar ve yavrular ise [[Avrupa saksağanı|saksağan]]lar, [[Bayağı alakarga|alakarga]]lar ve [[boz sincap]]lar tarafından avlanır.<ref name="RSPB">{{Web kaynağı | başlık= Song thrush | çalışma=Birds and wildlife | url= http://www.rspb.org.uk/wildlife/birdguide/name/s/songthrush/threats.asp | yayıncı=RSPB | erişimtarihi=2008-01-27}}</ref><ref name="NatEng">{{Web kaynağı | başlık= Song thrush&nbsp;– ''Turdus philomelos'' | url= http://www.joyofplants.com/wildlife/search.php?o=31 | yayıncı= The Royal Horticultural Society/The Wildlife Trusts | erişimtarihi=2012-04-09}}</ref> Diğer ötücü kuşlarda olduğu gibi parazitlere sıkça rastlanır. Kan parazitleri üzerine yapılan bir Rus araştırması tüm tarla ardıç kuşları, kızıl ardıç kuşları ve öter ardıç kuşlarının örneklerinin özellikle ''Haemoproteus'' and ''Trypanosoma'' gibi parazitleri barındırdıklarını göstermiştir.<ref name="Markovets">{{citeDergi journalkaynağı | url =http://images.katalogas.lt/maleidykla/Eko54/Eko_008_012N.pdf | format = PDF | last= Palinauskas | first= Vaidas | coauthors = Markovets, Mikhail Yu; Kosarev, Vladislav V; Efremov, Vladislav D; Sokolov Leonid V; Valkiûnas, Gediminas | month= | year=2005 | title= Occurrence of avian haematozoa in Ekaterinburg and Irkutsk districts of Russia | journal= Ekologija | volume= 4 | issue= | pages= 8–12}}</ref> ''[[Ixodes]]'' cinsi kenelerde yaygın olarak görülür ve bu keneler Orta ve Doğu Avrupa ile Rusya'da ormanlık alanlarda kene ile taşınan [[ensefalit]] gibi patojenleri taşıyabilir.<ref name="Pentagon">Fedorov, Yu. V. (1968) [http://stinet.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=AD672664&Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf "Further observations on the significance of wild birds as hosts of ''Ixodes'' ticks in the Tomsk focus of tick-borne encephalitis"] ''Pentagon Reports'' Number: 0916176 (PDF)</ref> Yaygın olarak ''[[Borrelia]]'' [[bakteri]]si de görülür.<ref name="Kipp">{{citeDergi journalkaynağı | last= Kipp | first= Susanne | coauthors= Goedecke, Andreas; Dorn, Wolfram; Wilske, Bettina; VolkeFingerle | month= May | year= 2006 | title=Role of birds in Thuringia, Germany, in the natural cycle of ''Borrelia burgdorferi'' sensu lato, the Lyme disease spirochaete | journal= International Journal of Medical Microbiology | volume= 296 | issue= | pages= 125–128 | doi=10.1016/j.ijmm.2006.01.001 | pmid= 16530003}}</ref> ''Borrelia'' bakterisinin bazı türleri [[Lyme hastalığı]]na neden olur ve öter ardıç kuşu gibi yerden beslenen kuşlar bu hastalık için kaynak oluşturabilir.<ref name="EID">{{citeDergi journalkaynağı | last= Comstedt | first= Pär | coauthors= Bergström, Sven: Olsen, Björn; Garpmo, Ulf; Marjavaara, Lisette; Mejlon, Hans; Barbour, Alan G. and Bunikis, Jonas | month= July | year=2006 | title= Migratory Passerine Birds as Reservoirs of Lyme Borreliosis in Europe | journal= [http://www.cdc.gov/ncidod/EID/vol12no07/pdfs/vol12no07.pdf Emerging Infectious Diseases] | format= PDF | volume= 12 | issue= 7 | pages= 1087–1094}}</ref>
[[Dosya:Song Thrush anvil close up.JPG|thumb|"Örs" üzerinde kırılmış ''[[Cepaea nemoralis]]'' türü [[salyangoz]] kabukları]]
=== Beslenme ===
Öter ardıç kuşu [[hepçil]]dir. [[Solucanlar]] ve [[salyangoz]]lar başta olmak üzere [[omurgasızlar]]ı ve yumuşak meyveleri yerler. Akrabası olan karatavuk gibi avını görerek bulur ve yerde koş ve dur şeklinde bir avlanma tekniğine sahiptir. Yerdeki yapraklar arasını karıştırarak besin arar.<ref name="Clement" />
 
Kuraklık ve diğer kötü hava koşulları başka bir besin bulmasını zorlaştırdığında en önemli besini [[salyangoz]]lardır. Öter ardıç kuşu bir taşı "örs" gibi kullanarak salyangozların kabuğunu kırarak yumuşak dokuyu ortaya çıkarır ve yemeden önce yere sürer.<ref name="BWP" /> Genç kuşlar salyangoz kabuklarını taşa vurmayı öğrenene kadar avlarıyla oynar ve gagalarlar.<ref name="Henty 1986">{{citeDergi journalkaynağı | last=Henty | first=C. J. | year=1986 | title=Development of snail-smashing by song thrushes | journal=British Birds | volume=79 | pages=277–281}}</ref> Yeni yumurtadan çıkan kuşlar asıl olarak solucanlar, salyangozlar ve böcekler gibi hayvansal besinlerle beslenirler.<ref name="Clement" />
 
== Korunma durumu ==
==Kültürde yeri==
Ardıç kuşları 12.000 yıldan beridir yenmek üzere avlanmaktadır.<ref name="Bocheñski 2004">
{{citeDergi journalkaynağı | last1 = Bocheñski | first1 = Z. | last2 = Tomek | first2 = T. | year = 2004 | title = Bird remains from a rock-shelter in Krucza Skala (Central Poland) | journal = Acta zooologica cracoviensia | volume = 47 | issue = 1–2 | pages = 27–47 | url = http://www.isez.pan.krakow.pl/journals/azc_v/pdf/47(1-2)/04.pdf | format = PDF
}}</ref> ve buna ait kaynaklardan en eskisi ''[[Odysseia]]''{{'}}dır.<ref name="Homer">
{{cite book | last = Homer | coauthors= Fagles, Robert (translator) | title = The Odyssey | year = 1997 | publisher = Penguin Books | location = New York | isbn = 0-14-026886-3 | page = 453
286.376

değişiklik