"Eyyûbîler" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Gerekçe: + kaynak gerektiren bilgi eklentisi + nedensiz içerik silinmesi
(Gerekçe: + kaynak gerektiren bilgi eklentisi + nedensiz içerik silinmesi)
|harita_altyazısı =
 
|başkent = [[Kahire]] (1171-1174)<br />[[şamŞam]] (1174-1218)<br />[[Kahire]] (1218-1250)<br /> [[şamŞam]] (1250-1260)<br /> [[Hama]] (1260-1341)
|sürgündeki_başkent =
|latd = |latm = |latNS = |longd = |longm = |longEW =
|slogan =
|ulusal_marş =
|yaygın_diller = [[Arapça]] , [[Kürtçe]]
|din = [[Sünnî İslâm]]
|para_birimi =
==Hanedan ve devlet yapısı==
 
Eyyûbîler [[Kürtler|Kürt]], kökenli[[Türk]] veya [[Arap]] kökenli Sünni İslam]] hanedanıydı.<ref name="Ozoglu">[[Hakan Özoglu]], ''Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries'', SUNY Press, 2004, ISBN 0791485560, s. 46.</ref> Kürt hanedanlığı olmasına rağmen askerlerin çoğu Türkmen ve Arapdı. Yaygın görüş Eyyubilerin [[Kürt]] kökenli olduklarıdır. Öyle ki, El-Hazrecî'nin Eyyubileri anlatan eserinin ismi ''Târihu Devleti'l-Ekrâd'' (Kürd Devletinin Tarihi) ismini taşımaktadır.Ayrıca<ref>[http://www.yenisafak.com.tr/yazarlar/MufitYuksel/kurtlerin-ortadoguisl%C3%A2m-cografyasindaki-rolu-ve-gelecegi/31088 Muhammed bin İbrahim bin Muhammed bin Ebi<nowiki>''</nowiki>l-Fevâris Abdülazîz El-Ensârî El-Hazrecî, Târihu Devleti'l-Ekrâd, Miilet Genel (Hekimoğlu Ali Paşa) Kütüphanesi, No:695]</ref> [[ŞerefAli Hanİbnü'l-Esîr|İbn'ül-Esîr]] yazdığı(1160-1233) ve [[İbn ŞerefnameSenaü'l-Mülk]] Eserinde(1155-1212) Eyyûbîlergibi Denyazarlar KürtEyyûbî saltanatını "Türk Devleti" Olarak(''devlet'ül-Türk'') Bahsederolarak tanımlamışlardır.{{Kaynak belirt}} Bu isim [[Memlûk Sultanlığı]]'nın en yaygın adıdır. Fakat bu yazarların [[Memlûk Sultanlığı]]'nın isminden esinlenmiş olma ihtimali yoktur, çünkü hem İbnü'l-Esîr hem de İbn Senaü'l-Mülk, Memlûk Sultanlığı'nın kuruluşundan (1250) önce ölmüşlerdir.<ref>[[David Ayalon]], "Aspects of the Mamluk Phenomenon: b) Ayyubids, Kurds and Turks," ''Der Islam'', 54 (1977), s. 3 (s. 1-32).</ref> Siyasi yapısı bakımından, Eyyûbî konfederasyonun yönetim tutumları kendi yurdunun siyasi kurumları ile alakalı olabilir. Fakat bu kurumları çağdaş Türk devletlerinin temel yapısıyla önemli ölçüde farksızdı ve Eyyubîler birçok yönden sadece [[Selçuklular]]ın bir halefi olarak anlaşılabilir.<ref>R. S. Humphreys, [http://www.iranicaonline.org/articles/ayyubids Ayyubids], ''Encyclopædia Iranica''.</ref>
[http://www.yenisafak.com.tr/yazarlar/MufitYuksel/kurtlerin-ortadoguisl%C3%A2m-cografyasindaki-rolu-ve-gelecegi/31088 Muhammed bin İbrahim bin Muhammed bin Ebi<nowiki>''</nowiki>l-Fevâris Abdülazîz El-Ensârî El-Hazrecî, Târihu Devleti'l-Ekrâd, Miilet Genel (Hekimoğlu Ali Paşa) Kütüphanesi, No:695]</ref> [[Ali İbnü'l-Esîr|İbn'ül-Esîr]] (1160-1233) ve [[İbn Senaü'l-Mülk]] (1155-1212) gibi yazarlar Eyyûbî saltanatını "Türk Devleti" (''devlet'ül-Türk'') olarak tanımlamışlardır.{{Kaynak belirt}} Bu isim [[Memlûk Sultanlığı]]'nın en yaygın adıdır. Fakat bu yazarların [[Memlûk Sultanlığı]]'nın isminden esinlenmiş olma ihtimali yoktur, çünkü hem İbnü'l-Esîr hem de İbn Senaü'l-Mülk, Memlûk Sultanlığı'nın kuruluşundan (1250) önce ölmüşlerdir.<ref>[[David Ayalon]], "Aspects of the Mamluk Phenomenon: b) Ayyubids, Kurds and Turks," ''Der Islam'', 54 (1977), s. 3 (s. 1-32).</ref> Siyasi yapısı bakımından, Eyyûbî konfederasyonun yönetim tutumları kendi yurdunun siyasi kurumları ile alakalı olabilir. Fakat bu kurumları çağdaş Türk devletlerinin temel yapısıyla önemli ölçüde farklıydı. Eyyubîler birçok yönden sadece İslamın bir halefi olarak anlaşılabilir.<ref>R. S. Humphreys, [http://www.iranicaonline.org/articles/ayyubids Ayyubids], ''Encyclopædia Iranica''.</ref>
 
== Siyasî tarih ==
[[Fâtımîler]]’in son halifesi olan [[Âzıd (Fatımi)|El-Âzıd bil-Lâh]]’ın 1171 tarihinde vefatı üzerine [[Şafii mezhebi|Şâfiî]] olan [[Selahaddin Eyyübi]] Mısır’a yerleşti. Bunun üzerine iki yüz yetmiş sekiz sene süren Mısır Şîʿa’sının tarihe karışması neticesi “Mısır [[Şia]] [[Batınilik]] mensupları da çeşitli ülkelere dağılmak zorunda kaldılar. Böylece, Sultan [[Selahaddin Eyyübi]]’nin baskısından bunalan [[Batınilik]] [[dâî]]leri bu yeni bağımsızlığına kavuşan bölgelere göç ettiler.
 
1158 yılında [[Büyük Selçuklular|Selçuklular]]'ın sonu olarak kabul edilen Sultan Sencer’in evlât bırakmadan ölmesi üzerine Selçuklu valileri Horasan, Irak-ı Acem, Kerman, Halep, Şam, [[Anadolu Selçuklu|Konya Selçuk]] şubeleri oluşturdukları gibi Benî Artıklar, Elgarzîler, Musul ve Halep Atabeylikleri isimleri altında bağımsızlıklarını ilân ettiler.
 
[[Selahaddin Eyyübi]]'in kurduğu devlet, babasının adından dolayı Eyyûbîler olarâk anıldı. Eyyûbîler Devleti'nin sınırları kısa sürede Mısır, [[Suriye]], [[KuzeyGüneydoğu KürdistanAnadolu]] ve [[Arabistan]]'ın güneyine kadar genişledi.
 
Ancak Eyyubiler Hanedanı sultanları [[Üçüncü Haçlı Seferi]] ve daha sonra orta-doğuya yapılan Haçlı Seferleri ile uğraşmak zorunda kaldılar. Özellikle Mısır'a [[Dimyat]]'a yönelik [[Beşinci Haçlı Seferi]], Eyyubiler Sultanı [[Kamil bin Adil]]'in bir anlaşma ile [[Kudüs]]'u Haçlılara terk ettiği [[Altıncı Haçlı Seferi]] ve yine Mısır'a yönelik ve Dimyat'ın Haçlılara ellerine geçemesine neden olan Fransa Kralı [[IX. Louis]] [[Yedinci Haçlı Seferi]] Eyyubiler devleti ve sultanlarını çok uğraştırdı.
 
Özellikle [[Yedinci Haçlı Seferi]] Eyyubiler Sultanı olan [[Salih Eyyub]]'un beklemediği bir şekilde gelişti. Suriye'de Haçlıları beklerken ve oğlu ve varisi olan [[Muazzam Turanşah|Muazzam]]'ıi Mısır'dan uzaklaştırıp Elcezire valisi olarak [[Hasankeyf]]'e göndermişken beklenmedik şekilde Mısır'a yönelen ve Dimyat kalesini ellerine geçiren Haçlılara karşı direnmesi ancak kendinin köle olarak satın alıp eğitilip yetiştirilmelerini sağladığı Memluklu kölemenler ordusunun gayreti ve yetenekleri ile mümkün oldu. Zaten veremden hasta olan Sultan [[Salih Eyyub]] sedye ile getirildiği Mansuriye'de daha da hastalandı ve bacağında çıkan abşe nedeniyle ameliyat olmasından sonra oldu. Varisi olan Muazzam Turanşah'a Mısır'a El Cezire'den gelmesi icin haber yollandı ve o da allelacele yola çıktı. Mısır ordusunun komutanları bu ölümü sakladılar ve Salih Eyyub'un dul karısı [[Şecer-üd-Dürr]] devlet idaresini efektif olarak eline aldı. Mısır ordusu Memluklu komutanlarının gayet büyük yetenekleri dolayısıyla Haçlı ordusu [[Mansura Muharebesi]]'nde büyük bir yenilgiye uğratıldı. Bir aoyun ile Mansure icine girmelerini saglayip sonra onları kuşatılmaya alındı. Bu sırada Muazzam Turanşah Mısır'a yetişip Sultanlık ve Mansura'yı kuşatan Mısır ordusu komutasını üzerine almıştı. Haçlılara karşı yapılan [[Fariskur Muharebesi]]'nde Haçlılar ordusu büyük bir yenilgiye uğradı ve imha edildip ordu olmaktan çıktı. Kral IX. Louis esir alındı ve ancak gayet büyük bir meblağ altın fidye vermek suretiyle esirlikten kurtuldu. Dimyat'ı geri vererek Haçlı ordusunun kalıntıları başında Mısır'ı terketti. Tam bu sırada Muazzam Turanşah üvey annesi olan [[Şecer-üd-Dürr]]'u ve gayet güçlü Memluklu emirlerini tavırları ve onlar aleyhinde politikaları ile kendinden gocuttu. Memluklu askeri komutan emirler ona bir suikast uygulayarak onu öldürüp Mısır Eyyubiler hanedanının hükümdarlığına effektif olarak son verdiler. Mısır'ın ve ordusunun efektif idaresi Salih Eyyub'un kurmuş olduğu "Bahri Memluklular" emirleri eline geçmişti. Önce Salih Eyyub'in karısı [[Şecer-üd-Dürr]] Sultan ilan edilmiş ve Mısır idarecileri ona biat etmiştir. Fakat Suriye Eyyubiler'inin ve Bağdad [[Abbasiler]] halifesinin gayet negatif olarak ona biat etmemeleri yeni bir tutum uygulmalarına yol açtı. (1250)'da [[Şecer-üd-Dürr]] tahttan feragat etti ama ona en yakin Bahr-i [[Memluk]] komutanlarından [[Aybeg]] sultan olarak tahta gecirildi ve [[Şecer-üd-Dürr]] onunla evlendi. Eyyubiler Suriye Sultanı [[Nasır Yusuf]] devam etti ve bu sultan ordusuyla Mısır'a hücum etti. Aybeg bir ara Eyyubiler Suriye Sultanı [[Nasır Yusuf]]'un tehdidini önlemek için ile ortak sultan olarak Mısır Sultanı tahtına 1250-1254 arasında 16 yaşında bir çocuk olan Eyyubiler hanedanından [[Eşref Musa]]'yi geçirdiğini ilan etti ise de bu çocuk hükümdar bir kukla olmaktan ileri geçmedi. Eyyubiler Suriye Sultanı ordusu Mısır'de Mamluklularla yapılan iki büyük muharabeden sonra Mısır'dan püskürtüldü. Bu tehdid ortadan kalkınca Eşref Musa tahttan indirilip Eyyubiler hanedanının Mısır idaresi sona erdi ve Mısır'ın idaresi [[Memluklüler Devleti]]'ne geçti.
 
Eyyubiler hanedanının diğer kolları diğer bölgelerde hükümdarrlik etmeye devam etti. Eyyubi [[Nasır Yusuf]] önce 1236-1260 döneminde [[Hama]] emiri; sonra (1250-1260) döneminde Eyyubiler Suriye Sultanı oldu. Eyyubiler hanedanının kollarinden olan [[Eşref Musa bin Mansur İbrahim]] 1260-1263 döneminde [[Humus]] Emiri; [[Kamil Muhammed]] 1247-1260 döneminde [[Meyafarikîn]] Emiri olarak hüküm sürmüşlerdir. Bu Eyyubiler sultanlık ve emirlikleri Moğolların Suriye ve Filistin'e hücumları ile çok geçmeden ortadan kaldırıldı.
{{soyağacı| | AZZ | | | | | | KML | | | | | | | | |AZZ=[[Aziz Osman bin Selahaddin]]<br />2.(1193-1198)|KML=[[Kamil bin Adil]]<br />5.(1218-1238)}}
{{soyağacı| | |!| | | |,|-|-|-|+|-|-|-|.| | | | |}}
{{soyağacı| | MSR | | MSD | | 2AD | | SLH |~| SCD |MSR=[[Mansur bin Aziz]]<br />3.(1198-1200)|MSD=Mesud<br />-|2AD=[[II. Adil]]<br />6.(1238-1240)|SLH=[[Salih Eyyub]]<br />7.(1240-1249)|SCD=[[Şecer-üd-Dürr]]<br />([[Salih'in Eşicariye]])}}
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | | |!| | | |:| |}}
{{soyağacı| | | | | | | | | | | | | | TRŞ | | MLK |TRŞ=[[Muazzam Turanşah]]<br />8.(1249-1250)|MLK=[[Memlûk Devleti|Mısır Memlûk]]}}
22.441

değişiklik