"Doğu Almanya" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
(German_Democratic_Republic_anthem.ogg adlı dosya, Jameslwoodward tarafından Commons'tan silindiği için kaldırıldı. Gerekçe:Per c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by ThecentreCZ)
|olay1 = {{nowrap|Kuruluş}}
|olay_tarihi1 = [[7 Ekim]] [[1949]]
|olay2 = [[Doğu Alman Ayaklanması|1953 Ayaklanması]]
|olay_tarihi2 = [[16 Haziran]] [[1953]]
|olay3 = [[Berlin Duvarı]]'nın yapılışıinşası
|olay_tarihi3 = [[13 Ağustos]] [[1961]]
|olay4 = [[İki Artı Dört Antlaşması|Nihai çözüm]]
|olay5 = [[Batı Almanya]] ile [[Alman yeniden birleşmesi|birleşme]]
|olay_tarihi5 = [[3 Ekim]] [[1990]]
|öncel1 = Müttefik Tetkik Yönetimi
|bayrak_öncel1 = Flag of Germany (1946-1949).svg
|öncel2 = Sovyet Tetkik Yönetimi
|bayrak_öncel2 = Flag of the Soviet Union (1923-1955).svg
|öncel3 =
|bayrak_öncel3 =
|latd=52 |latm=31 |latNS=N |longd=13 |longm=24 |longEW=E
 
|slogan = "[[Bütün ülkelerin işçileri, birleşin!|Proletarier aller Länder, vereinigt Euch!]]" <br /> ("Bütün ülkelerin işçileri, birleşin !")
|ulusal_marş = "[[Auferstanden aus Ruinen]]"<br />("Küllerinden Yeniden Doğdu")<br /><center></center>
|yaygın_diller = [[Almanca]] <small>(resmî)</small>,<br> [[Sorbca]]
|din =
|para_birimi = [[Doğu Alman markı|DDR Mark]] <small>(M)</small>
|yasama_organı = [[Halk Meclsi (Doğu Almanya)|Volkskammer]]
|meclis1 = [[Eyaletler Meclisi (Doğu Almanya)|Länderkammer]]
|meclis_türü1 = EyaletEyaletler meclisleriMeclisi{{ref|a|a}}
|meclis2 =
|meclis_türü2 =
== Tarihçe ==
{{Almanya tarihi}}
[[File:Soviet Sector Germany.png|left|thumb|'''Almanya mağlubiyeti:''' [[Potsdam Konferansı]] uyarınca [[Oder-Neisse Hattı]]'nın batısı Müttefiklerce işgal edildi.]]
 
Mayıs 1945'te [[Nazi Almanyası|Üçüncü Reich]]'ın kayıtsız koşulsuz tesliminden sonra [[Potsdam Konferansı]]'nda (Haziran 1945), eski Almanya toraklarının [[Oder-Neisse Hattı|Oder ve Neisse ırmakları]]nın doğusu ve [[Danzig]] kentinin [[Polonya Halk Cumhuriyeti|Polonya]]'ya bırakılması kararlaştırıldı. [[Doğu Prusya]]'nın [[Kaliningrad Oblastı|kuzey yarısı]] ise [[SSCB]] denetiminde olacaktı. Sonuçta Almanya, [[Müttefik Devletler|Bağlaşıklar]] (SSCB, [[ABD]], [[Birleşik Krallık|İngiltere]] ve [[Fransa]]) arasında [[Müttefik Tetkik Yönetimi|işgal bölgeleri]]ne ayrıldı. Ülkenin doğu kesiminin yönetimi [[Sovyet işgalTetkik bölgesiYönetimi|Sovyet Askeri Yönetimi]]'ne bırakıldı. Yeni yönetim önce özel bankaları ve şirketleri tazminat ödemeksizin [[Millileştirme|devletleştirdi]]. Herkesin elindeki paraları, külçe altınları, senetleri ve değerli eşyaları teslim etmesi istendi. Sökülen fabrikalar, vagonlar, lokomotifler ve hatta raylar savaş tazminatı olarak SSCB'ye götürüldü. Ayrıca 100 hektar'ın üzerindeki bütün topraklara karşılıksız olarak el kondu. Böylece eskiden yaklaşık 3 bin büyük toprak sahibinin elinde bulunan topraklar tarım işçilerinin, küçük işletmecilerin ve mültecilerin eline geçti.
 
1945 yazında bütün faşist karşıtı fırkalar serbest bırakıldı. Ekim 1946'da [[Almanya Komünist Partisi]] ve [[Almanya Sosyal Demokrat Partisi|Sosyal Demokrat]] hiziplerin birleşmesiyle [[Almanya Sosyalist Birlik Partisi]] (''Sozialistische Einheitspartei Deutschland'' - SED) kuruldu. SED'in 1948'de toplanan kongresinde yeni anayasayı hazırlamakla görevli bir Halk Konseyi (''[[Alman Halk Konseyi|Volksrat]]'') oluşturuldu.
 
Bağlaşıklar'ın yeni Almanya'nın biçimlendirilmesi üzerine görüşmeleri başarısızlığa uğrayınca; ABD, Fransa ve İngiltere [[w:en:Bizone|kendi işgal bölgeleri]]nde [[Federal Almanya Cumhuriyeti]]'nin kurulduğunu açıkladılar (Eylül 1949). Bunun üzerine, [[7 Ekim]] 1949'da da Sovyet bölgesinde DAC'ın kurulduğu açıklandı. [[w:en:Constitution_of_East_Germany#1949_constitution|Yeni anayasa]] ekim 1949'da yürürlüğe girdi. Halk Konseyi Halk Meclisi (''[[Halk Meclsi (Doğu Almanya)|Volkskammer]]'') adını aldı ve ayrıca bir Eyaletler Meclisi (''[[Eyaletler Meclisi (Doğu Almanya)|Länderkammer]]'') oluşturuldu. [[w:en:East German Constitutional Assembly election, 1949|İlk genel seçimler]]i oyların %66,1'ini alan [[Demokratik Blok (Doğu Almanya)|SED ve bağlaşıkları]] kazandı. [[Almanya Hristiyan Demokrat Partisi|Hristiyan Demokrat]] ve [[Almanya Liberal Demokrat Partisi|Liberal Demokrat]] ortaklığı %33,9 aldı. [[11 Ekim]] 1949'da [[Wilhelm Pieck]] devlet başkanlığına getirildi. Ertesi gün [[Otto Grotewohl]] başbakanlığa seçildi. Bununla birlikte gerçek güç başbakan yardımcısı ve SED birinci sekreteri [[Walter Ulbricht]]'in elinde kaldı. 1950'de geniş kitle örgütleri ve politik partiler şemsiyesi altında [[Ulusal Cephe (Doğu Almanya)|Ulusal Cephe]] kuruldu. Ekim 1952'de ülkedeki beş eyalet ([[Almanya'nın eyaletleri|Lander]]) 15 ile ([[Bezirk]]) ayrıldı ve Eyalet Meclisleri kaldırıldı.
 
Bu dönemde ağır sanayiye öncelik tanıyan [[Planlı ekonomi|planlı bir ekonomi]] yürürlüğe kondu. Sanayi üretimi hızla artarken yaşam düzeyi Batı Almanya'dakinin çok gerisinde kaldı. Doğu Almanya 1952'de Batı Almanya ile olan sınırlarını kapattı. İşçilerin ulaşması gereken üretim hedeflerinin yükseltilmesi üzerine 17 Ekim 1953'te başlayan grev dalgası kısa zamanda bütün ülkeyi saran bir ayaklanmaya dönüştü. Sovyet birliklerinin yardımıyla bastırılan bu [[Doğu Alman Ayaklanması|ayaklanma]] sırasında onlarca kişi öldü, yüzlerce kişi de yaralandı.
=== Sanayi ve Madencilik ===
[[File:DDR economy-en.svg|thumb|260px|right|Doğu Alman ekonomisi]]
 
Savaş öncesi [[Saksonya]]'da duyarlı aygıtlar, optik, dokuma ve seramik sanayileri, Berlin'de elektronik sanayileri vardı. Savaş ertesinde, demir-çelik sanayinin kurulmasına geçildi. [[Frankfurt (Oder)|Frankfurt an-der-Oder]] kenti yakınındaki [[Eisenhüttenstadt|Stalinstadt]]'ta Doğu kombinası ([[w:de:ArcelorMittal Eisenhüttenstadt|Eisenhütten Kombinat Ost]]) kuruldu. Başka bir kombina da Saale vadisinde, Colbe'de kuruldu. Bunlara Halle ve Dresden dolayındaki başka fabrikalar eklendi. Ulusal üretimin 3/4'ü sanayi ürünleri oldu. 1958-1966 arasında [[linyit]] üretimi iki katına çıktı. Bu elektrik üretiminde büyük artış sağlandı. 1966'da [[Reinsberg]]'de bir [[w:en:Rheinsberg Nuclear Power Plant|nükleer merkez]] kuruldu. Çelik üretimi 1958-1966 arasında 3,5 [[megaton]]da 4 megatona çıktı.
 
 
1946'da uygulamasına geçilen [[toprak reformu]] tarımda yapısal değişimi başlattı. Reformla elde arasında büyük toprakların %32'si yoksul köylülere, tarım işçilerine vegöçmenlere dağıtıldı. Devletin kurduğu teknik istasyonlar eliyle makine ve traktör verilerek işbirliği yapıldı. Bu yolla kuzey ovasında hızlı gelişmeler oldu. Tarım topraklarının %75 kadarı ekime uygun, %20'si otlak ve çayırlardı. 1979'da ekilebilen toprakların %86'4'ünde [[w:en:Landwirtschaftliche Produktionsgenossenschaft|tarımsal kooperatifler]], %7,2'sinde [[w:en:Volkseigenes Gut|kamu çiftlikleri]] yer alıyordu. Tarım üretim kooperatiflerinin 3 969; sebzecilik kooperatifi, 215; kamu çiftliği 379'dır. Tarımın en elverişli olduğu bölgeler, ülkenin güney kesimleriydi. Harz dağlarının doğu kesimlerinde bulunan 64 km genişlikteki bir kuşak bütün Almanya'nın en verimli bölgesiydi. Otlaklar azdı. Yetiştiren en önemli ürün şeker pancarıydı (8 milyon ton, 1981). Doğu Almanya'nın orta kesiminde ekim yapılan alanlar daha azdı. Yetiştirilen ana ürün buğday (2,9 milyon ton, 1981) ve çavdardı (1,79 milyon ton). Otlakların çoğu Berlin'in batı ve güneyinde yer alan [[Urstromtaler]]'de ve Saksonya'nın yüksek kesimlerinde bulunurdu. Savaş nedeniyle sürülerin yarı yarıya azalmış olmasın karşın hayvancılığın geliştirilmesine çalışılmaktaydı. 1981 verileriyle (5,75 milyon), domuz (12,8), koyun (2 milyon) beslenmekteydi. DAC'ın kuruluşundan bu yana balıkçılık alanında da büyük gelişmeler görülmüştü. Rostock ve [[Sassnitz]] en önemli balıkçılık limanlarıydı. 1981'de avlanan balık tutarı 279 tondu.
 
{| class="wikitable"
|-
| [[CIA World Factbook]] 1990:<ref>{{Cite web |url=http://www.theodora.com/wfb/1990/index.html |title=CIA World Factbook 1990 |accessdate=2011-04-25}}</ref>
| '''Doğu Almanya'''
| '''Batı Almanya'''
|-
| '''Nüfus''' (bin)
| align="right" | 16,307
| align="right" | 62,168
|-
| '''[[GSMH]]/[[GSYİH]]<sup>1</sup>''' ($ milyar)
| align="right" | 159.5
| align="right" | 945.7
|-
| '''GSMH/GSYİH [[per capita|kişi başına]]''' ($)
| align="right" | 9,679
| align="right" | 15,300
|-
| '''[[Bütçe]] gelirleri''' ($ milyar)
| align="right" | 123.5
| align="right" | 539
|-
| '''Bütçe harcamaları''' ($ milyar)
| align="right" | 123.2
| align="right" | 563
|-
| '''Dışalım''' ($ milyar, 1985/1987)
| align="right" | 25,268
| align="right" | 227,907
|-
| '''Dışsatım''' ($ milyar, 1985/1987)
| align="right" | 25,684
| align="right" | 293,410
|}
 
== Bilim, Sanat, Edebiyat ==
2.704

değişiklik