"LGBT" sayfasının sürümleri arasındaki fark

+ek
(+ansiklopedik standart)
(+ek)
 
== Tarihi ==
[[Dosya:IMAGE0009.JPG|thumb|200px|"Binbir Gece Masalları" Arap toplumunda eşcinselliğin konumuna ilişkin bir düşünce kaynağı olmuş ve günümüze dek gelmiş [[LGBT mitolojisi|mitolojik terimler]] taşır.]]
 
===İlk çağlar===
Akdeniz uygarlığında "LGBT" ve eşcinselliğin göreceli olarak daha serbest olduğu, sosyal açıdan kabul gördüğü, hatta bazı boyutlarıyla yüceltildiği bir ülke de [[Antik Yunanistan]] olup burada pederastik ({{dil-tr|erkeklerle genç erkekler arasındaki ilişki ve aşk}} veya ({{dil-tr|kadınlarla başka kadınlar arasındaki ilişki ve aşk}}<ref name="Kadın Eşcinselliği">{{İnternet kaynağı | url=http://lgbti.org/antik-yunanda-kadin-escinselligi/ | başlık=Antik Yunanda Kadın Eşcinselliği | yayıncı=ZihniminKadrajı | tarih=5 Haziran 2011 | erişimtarihi=10 Kasım 2013}}</ref>) edebi, sanatsal ve felsefi konuılarda saygınlık kazanmıştır. Bu saygınlığın [[Yunan mitolojisi|Yunan Mitolojisine'de]] yansıdığı, Tanrı [[Zeus|Zeus'un]] kartal kılığına girerek genç Ganymades'i kaçırmasından açıkça anlaşılabilir. Yine [[Eski Yunan]] sanatının büyük bölümünde eşcinsellik bir esin kaynağı olmuştur. Sanatta çıplak, [[yarı çıplak]] erkek figürleriyle başlayan bu akım, M.Ö. 4. ve 5. yüzyıllarda heykel sanatıyla daha da ilerlemiş ve tarihte bir daha eşine ulaşılamayan bir yoğunluğa ulaşmıştır. Eski Yunan şiirinde de eşcinselliğe dayanan esinin büyük yeri vardı. Ama yalnızca erkek eşcinselliği değil, kadın eşcinselliği<ref name="Kadın Eşcinselliği"/> de işleniyordu. Kendiside [[biseksüellik|biseksüel]] olan [[Sappho]]'nun şiirleri bunun kanıtıdır. Tarihi kaynaklarda Sapp­ho'nun [[Midilli (ada)|Midilli]] (eski adıyla: "Lesbos")'ta sa­de­ce kız­ öğrencilerin eği­tim gör­dü­ğü bir cim­naz­yu­mu bulunmaktaydı. Ken­di­sinin de eş­cin­sel olduğu düşünülen Sapp­ho'nun cim­naz­yu­mu, öğ­ren­ci­le­ri ara­sın­da eş­cin­sel iliş­ki ya­şan­dı­ğı ge­rek­çe­siy­le<ref>{{İnternet kaynağı | url=http://www.mgkmedya.com/2013/05/29/midilli-de-lezbiyen-festivali | başlık=Midilli’de Lezbiyen Festivali | yayıncı=MGKmedya | yazar=Engin Tatlıbal | tarih=29 Mayıs 2013| erişimtarihi=10 Kasım 2013}}</ref> hal­kın ve yö­ne­ti­ci­le­rin tep­ki­si­ni çek­miş ve ada­da eşcinsel olduğu düşünülen kişilere karşı [[homofobi]]k olay­lar ya­şan­mış­tı. Yine Sappho yazdığı şiirlerinde, kadın arkadaşlarına ve öğrencilerine tutkuyla ve aşk ile seslendiği için onun lezbiyen olduğu düşünülerek [[Lesbos Tiranı]] tarafından Sicilya'ya sürgüne gönderilmiştir. Sappho bir şiirinde imge olarak eşcinselliğe atıfla şöyle yazmıştır;
 
{{SAlıntı|sağ|
{{Ksöz|"Dön yalvarıyorum sana,<br>
Süt beyazı tuniğini giyerek.<br>
Ah güzel endamını nasıl bir ateş sarıyor,<br>
Baştan çıkarıcılığın karşısında her kadın titrer"<ref>Tannail, R., Tarihte Eşcinsellik, çev. Sinem Gül, Dost, 2003. Akt. Gezgin, İ., a.g.e., s. 253.</ref> (|Sappho)|}}
 
===Antik Yunan ve Arap uygarlıkları dönemi===
[[Dosya:Erastes eromenos Staatliche Antikensammlungen 1468.jpg|thumb|sağ|180pik|[[Antik Yunan]]'da eşcinsellik tasvirli vazo (resimdekiler: ''Erastes'' ile ''Eromenos'')]]
Antik Yunan'da, “tribades” denilen<ref>Halperin, D., Cinsellikten önce Seks, s. 46.</ref> kadınlarla cinsel ilişki kurmaya, erkeklerle olduğundan daha fazla düşkün olan kadınlar için kullanılmış terimde eski kaynaklarda yer almaktadır. Yine cumhuriyet dönemi [[Antik Roma|Roma Uygarlığı]]'nda eşcinsel ilişkiler sert bir baskıyla karşılanıyor, bu baskı sadece bir Roma vatandaşı söz konusu olduğunda uygulanıyor, eşcinsellik bütünüyle yadsınmıyordu. [[Antik Çin]]'in bütün tarihi boyunca, özellikle [[Han hanedanı]] döneminde (MÖ. 206 - MS. 220) eşcinsellik çok yaygındı. Feodal Japonya'da askeri çevrelerde eşcinsellik tipik bir olguydu. Akdeniz Bölgesi'nde ise ortaçağ Arap uygarlığında erkekler arasında eşcinsel ilişkilerden esinlenilen bir şiir geleneğinin geliştiği bilinmektedir. Yine bu konuya ilişkin birçok anekdot vardır. [[Binbir Gece Masalları]] okunduğunda, Arap toplumunda eşcinselliğin konumuna ilişkin bir düşünce edinilebilmektedir. Arap ülkelerinde erkekler arasında eşcinselliğe ait gelenekler günümüze kadar sürmüştür. Afganistan'da, kadın gibi giyinmiş ve makyajlı<ref>Colin Spencer, KAOS GL, Temmuz-Ağustos 1998 (Sayı: 4748) [http://www.geocities.com/kaosgl/1998/Sayi4748/47810.html Geocities.]</ref> [[oğlancılık|oğlanlar]], ondokuzuncu yüzyıla kadar zengin erkeklerin haremlerinin bir parçasıydılar. Kaşif<ref>{{web kaynağı|url=http://arsiv.sabah.com.tr/2006/10/08/afyoncu.html|başlık=Avrupalıların Mekke ile Medine merakı|tarih=6 Ekim 2006|yayımcı=[[Sabah (gazete)|Sabah]]}}</ref> [[Richard Francis Burton]] bir yazısında Afganistan'daki bu durum için şöyle"Afganlar yazmıştırbüyük ölçüde ticari gezginlerdir. Her bir kervanda neredeyse tümüyle kadın giysileri giymiş oğlanlar ve gençler vardır. Gözleri sürmeli, yanaklarına allık sürülmüş, uzun bukleli, kınalı parmakları, görkem içinde develerini süren bu oğlanlara gezgin karılar denir, kocaları yanlarında sabırla uzun yolculuğa katlanırlar"<ref>{{web kaynağı|url=http://www.astrotheme.com/astrology/Richard_Francis_Burton|başlık=Richard Francis Burton: Astrology and Horoscope|erişimtarihi=12 Mayıs 2015|dil=İngilizce|website=www.astrotheme.com}}</ref> demiştir.
 
HıritiyanlığınHıristiyanlığın eşcinselliği yasaklamasına karşın, Batı ülkelerinde de ortaçağ boyunca eşcinsel ilişkilerin, çok yaygın olmamakla birlikte, sürdüğü bilinmektedir. Papa ve kardinallerin yasakları, mahkeme kararları ve infazlar bu yasaklara karşın LGBT'ler arasında cinsel ilişki ve aşkın varlığını sürdürdüğünü kanıtlamaktadır. Yine [[Rönesans]]'ın sürdüğü 15. ve 16. yüzyıllarda eşcinselliğin Eski Yunan'ı anımsatan bir biçimde canlanmasını getirdi. Rönesans Avrupası'nda eşcinsel olan ya da bu eğilimi [[heteroseksüel]] ilişkiyle birlikte sürdüren pek çok ünlü kişi vardı. Aynı durumun modern çağ için de geçerli olduğu söylenebilir.
{{Ksöz|"Afganlar büyük ölçüde ticari gezginlerdir. Her bir kervanda neredeyse tümüyle kadın giysileri giymiş oğlanlar ve gençler vardır. Gözleri sürmeli, yanaklarına allık sürülmüş, uzun bukleli, kınalı parmakları, görkem içinde develerini süren bu oğlanlara gezgin karılar denir, kocaları yanlarında sabırla uzun yolculuğa katlanırlar."}}
 
Avrupa'da eşcinselliğin yeniden suç olmaktan çıkarılması [[Fransız Devrimi]]'yle dine dayalı tüm suç ve cezaların kaldırılmasıyla olmuştur. 1810 yılında Fransız imparatoru [[Napoleon]] medeni kanunu yürürlüğe koyduğunda bu uygulamadan vazgeçmemiştir. 19. yüzyılda Hollanda, İspanya, Portekiz, Bavyera ve İtalya gibi ülkelerin Napoleon yasalarını kabul etmesiuleetmeside bu ülkelerde de eşcinsellik suç olmaktan çıkmıştır.
Hıritiyanlığın eşcinselliği yasaklamasına karşın, Batı ülkelerinde de ortaçağ boyunca eşcinsel ilişkilerin, çok yaygın olmamakla birlikte, sürdüğü bilinmektedir. Papa ve kardinallerin yasakları, mahkeme kararları ve infazlar bu yasaklara karşın LGBT'ler arasında cinsel ilişki ve aşkın varlığını sürdürdüğünü kanıtlamaktadır. Yine [[Rönesans]]'ın sürdüğü 15. ve 16. yüzyıllarda eşcinselliğin Eski Yunan'ı anımsatan bir biçimde canlanmasını getirdi. Rönesans Avrupası'nda eşcinsel olan ya da bu eğilimi [[heteroseksüel]] ilişkiyle birlikte sürdüren pek çok ünlü kişi vardı. Aynı durumun modern çağ için de geçerli olduğu söylenebilir.
 
Avrupa'da eşcinselliğin yeniden suç olmaktan çıkarılması [[Fransız Devrimi]]'yle dine dayalı tüm suç ve cezaların kaldırılmasıyla olmuştur. 1810 yılında Fransız imparatoru [[Napoleon]] medeni kanunu yürürlüğe koyduğunda bu uygulamadan vazgeçmemiştir. 19. yüzyılda Hollanda, İspanya, Portekiz, Bavyera ve İtalya gibi ülkelerin Napoleon yasalarını kabul etmesiule bu ülkelerde de eşcinsellik suç olmaktan çıkmıştır.
 
===Cinsel devrimler ve Stonewall ayaklanmaları===
[[Dosya:Gay Rights demonstration, NYC 1976.jpg|thumb|sağ|180pik|Demokratik Ulusal Kongre sırasında [[New York City]] sakinleri eşcinsel hakları için gerçekleştirdiği gösterilerden bir kare (11 Temmuz 1976)]]
1968'deki [[cinsel devrimdendevrim]]den ve 1969'daki [[Stonewall ayaklanmaları]]ndanayaklanmalarından önce<ref>{{internet kaynağı| url=http://www.csusm.edu/sjs/documents/homophobiaaweaponofsexismcondensed.pdf | başlık=Homophobia: A Weapon of Sexism (Homofobi: Cinsiyet Ayrımı Bir Silah) | erişimtarihi = 15 Haziran 2013 | yayımcı=Suzanne Pharr | tarih = 1997 }}</ref> toplumda LGBT bireyler için aşağılayıcı kelimeler, [[polis şiddeti]], [[antipati]] ve [[homofobi]] vardı. Cinsel yönelim kavramı [[heteroseksüellik]] ile özdeşleştirilmişti. Cinsel devrimlerin ardından hızla büyüyen LGBT hak mücadelesi Batı Avrupa'dan başlayarak dünya çapında (Kuzey ve Güney Amerika, Avustralya, Orta ve Doğu Avrupa) kabul görmeye başlarken; Güney Afrika, İsrail, Filipinler, Güney Kore, Japonya, Nepal ve Tayvan dışındaki Afrika ve Asya ülkeleri eşcinselliği suç kabul etmek, cinsiyet düzeltme ameliyatlarına izin vermemek gibi ayrımcı uygulamaları sürdürmektedirsürdürmekteydi.
 
[[Stonewall ayaklanmaları]]yla beraber içe kapanıklığın dışa açılımı 1970'lerin sonu ve 1980'lerin başında başlamış, LGBT bireyler için bir algı değişimi olmuş; bazı gey ve lezbiyenlerin toplumsal ilk kabulleri yaşanmış, biseksüel ya da transseksüel kişiler de hak ve kabul için çeşitli aktivitelerde bulunmuş ve örgütlenmeler yoluna gitmiştir. Her ne kadar toplumsal kabul 20. yüzyılda sağlanmaya başlanmışsa da [[ABD]]'de [[sodomi yasaları]]nın ülke genelinde kaldırılması 2003'te [[Abd yüksek mahkemesi|ABD Yüksek Mahkemesi'nin]] o yıl anayasaya aykırı olduğuna hükmetmesinin ardından gelmiştir.
 
== Kültür ==
{{Ana madde|LGBT kültürü}}
[[Dosya:Gay flag.svg|200px|thumb|sağ|[[Gökkuşağı bayrağı]] 180pik|LGBT bireyleri temsil eder ve çokkültürünü sıktemsil LGBTeden kültürünün[[gökkuşağı simgesi olarak kullanılır.bayrağı]]]]
 
Cinsel kimlik ve yönelimi lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender ''([[travesti]], [[transseksüel]])'' bireylerce düzenlenen etkinlikler, aktiviteler veya yine LGBT ile ilgili yapılanlar ve yapılacakları tanımlamakta genel adlandırma ''"LGBT kültürü"''dür. Terim eşanlamlı olmadığı hâlde yine bu kavramı tanımlamak için ''"Gey kültürü"'' adıda kullanılır.
 
 
=== Onur yürüyüşü ===
{{Ana madde|LGBT Onur Yürüyüşüyürüyüşü}}
 
== Tanımlamalar ==
*''Biseksüel erkek veya biseksüel kadın ile diğer cinsel yönelimler arasında ilişki, aşk ve seks'', ([[Biseksüellik]])
*''[[MTF|MTF erkek]] veya [[FTM|FTM kadın]] ile diğer cinsel yönelimler arasında ilişki, aşk ve seks''; ([[Transseksüellik]], [[Travestilik]], [[İnterseksüellik]] genel; [[Transgender]])
 
== Resim galerisi ==
<gallery>
[[Dosya:IMAGE0009.JPG|thumb|200px|"[[Binbir Gece Masalları]]" Arap toplumunda eşcinselliğin konumuna ilişkin bir düşünce kaynağı olmuş ve günümüze dek gelmiş [[LGBT mitolojisi|mitolojik terimler]] taşır.]]
Dosya:2013 pride taksim.jpg|[[Onur yürüyüşü]] birçok ülkede geleneksel olarak düzenlenir
Dosya:XLarge - İstanbul 01.JPG|[[Gey bar]]lar LGBT bireylerin uğrak yerlerindendir
</gallery>
 
== Ayrıca bakınız ==
*[[LGBT kültürü]]
*[[LGBT tarihi]]
*[[LGBT Onur Yürüyüşüyürüyüşü]]
*[[LGBT sosyal hareketleri]]
*[[LGBT argosu]]
420

değişiklik