"Azerbaycan Millî Hükûmeti" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
düzen
k (→‎Ayrıca bakınız: madde içerisinde bağlantı verildiğinden kaldırıldı)
k (düzen)
|yönetici3 =
|yönetici4 =
|yönetici_yılları1 = [[1945]]-[[1946]]
|yönetici_yılları2 =
|yönetici_yılları3 =
|dipnotlar =
}}
'''Azerbaycan Millî Hükûmeti''' ({{Dil-az|Azərbaycan Milli Hökuməti}}<ref>{{Web kaynağı| url = http://www.d-a-k.org/index.php?option=com_content&task=view&id=590&Itemid=71 | başlık = DAK Milli Hökumətin 63-cü ildönümü münasibətilə Azərbaycan türklərini təbrik edir | erişimtarihi = | yayımcı = Dünya Azərbaycanlıları Konqresi | tarih = 12 Aralık 2008 }}</ref>; {{Dil-fa|حکومت ملی آذربایجان}}) ya da '''Azerbaycan Halk Hükûmeti''' ({{Dil-ru|Азербайджанское народное правительство}}), Kasım [[1945]]'te [[Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği|Sovyetler Birliği]]'nin desteğiyle [[İran]]'ın [[Azerbaycan (İran)|Azerbaycan]] bölgesinde kurulan ve Sovyetler Birliği'nin çekilişiyle Kasım [[1946]]'deda İran hükûmeti tarafından yıkılan bir [[Azeri]] devlettir.
'''Azerbaycan Millî Hükûmeti''' ({{Dil-az|Azərbaycan Milli Hökuməti}}<ref>{{Web kaynağı| url = http://www.d-a-k.org/index.php?option=com_content&task=view&id=590&Itemid=71 | başlık = DAK Milli Hökumətin 63-cü ildönümü münasibətilə Azərbaycan türklərini təbrik edir | erişimtarihi = | yayımcı = Dünya Azərbaycanlıları Konqresi | tarih = 12 Aralık 2008 }}</ref>; {{Dil-fa|حکومت ملی آذربایجان}}) ya da '''Azerbaycan Halk Hükûmeti''' ({{Dil-ru|Азербайджанское народное правительство}}), Kasım [[1945]]'te [[Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği|Sovyetler Birliği]]'nin desteğiyle [[İran]]'ın [[Azerbaycan (İran)|Azerbaycan]] bölgesinde kurulan ve Sovyetler Birliği'nin çekilişiyle Kasım [[1946]]'de İran hükûmeti tarafından yıkılan bir [[Azeri]] devlettir.
 
== Tarih ==
[[1945]] yılında [[Nazi Almanyası]] ile savaşan Sovyetler Birliği'ne yardım etmek isteyen [[müttefikler]], [[İran]]'a girdiler. Müttefiklerin girişiyle birlikte bastırımlış siyasî istekler daha açık bir biçimde ortaya çıktı. Bu şartlar altında [[Azeriler|Âzerîler]] kültürel ve siyasî baskıdan kurtulma çabasıyla Azerbaycan Millî Hükûmeti [[1945]] yılında kuruldu. Başta özerk bir hükûmet olarak kendini tanıtmasına rağmen bağımsızlık ilân etmeye çalıştı.
 
[[3 Mayıs]] [[1946]]'da [[Mahabad Cumhuriyeti]] ile bir antlaşma imzalandı. Bu antlaşmaya göre:
 
<blockquote>
1. #İki tarafın topraklarından her birine, tarafların her birinin temsilciler gönderilecek.<br />
2. #Kürtlerin çoğunlukta olduğu Azerbaycan topraklarında, Kürt yönetimi temsilcileri, ÂzerîlerinAzerilerin çoğunlukta olduğu Kürt topraklarında ise ÂzerîlerAzeriler arasında temsilciler bulunduracak.<br />
 
3. #İki hükûmet, ekonomik meselelerle uğraşacak olan Birleşik Ekonomi Komitesi oluşturacak.<br />
2. Kürtlerin çoğunlukta olduğu Azerbaycan topraklarında, Kürt yönetimi temsilcileri, Âzerîlerin çoğunlukta olduğu Kürt topraklarında ise Âzerîler arasında temsilciler bulunduracak.<br />
4. #Gerekli olduğu zaman karşıklıkarşılıklı askerî yardım yapılacak.<br />
 
5. #İran hükûmetiyle her türlü görüşmeler, iki hükûmetin onayı aldıktan sornasonra yürütülecek.<br />
3. İki hükûmet, ekonomik meselelerle uğraşacak olan Birleşik Ekonomi Komitesi oluşturacak.<br />
6. #Azerbaycan Hükûmeti, kendi topraklarında yaşayan Kürtler için eğitim alanında girişimler örgütlemek amacıyla gerekli olan önlemleri alma; Kürt hükûmeti de İran Kürdistanı topraklarında yaşayan Azerbaycanlılar için aynı girişimleri gerçekleştirme vaadinde bulundu.<br />
 
7.ayaklanmaları İki halk arasında tarih içinde yerleşmiş olan dostluk ve işbirliği ilişkilerini bozma denemesinde bulunan ya da onların millî birliğine el uzatan -kim olursa olsun- iki halk tarafından cezalandırılacaktır.''
4. Gerekli olduğu zaman karşıklı askerî yardım yapılacak.<br />
 
5. İran hükûmetiyle her türlü görüşmeler, iki hükûmetin onayı aldıktan sorna yürütülecek.<br />
 
6. Azerbaycan Hükûmeti, kendi topraklarında yaşayan Kürtler için eğitim alanında girişimler örgütlemek amacıyla gerekli olan önlemleri alma; Kürt hükûmeti de İran Kürdistanı topraklarında yaşayan Azerbaycanlılar için aynı girişimleri gerçekleştirme vaadinde bulundu.<br />
 
7. İki halk arasında tarih içinde yerleşmiş olan dostluk ve işbirliği ilişkilerini bozma denemesinde bulunan ya da onların millî birliğine el uzatan -kim olursa olsun- iki halk tarafından cezalandırılacaktır.''
</blockquote>
 
Fakat [[Soğuk Savaş]]'ın başlangıç tarihlerine denk gelen bu olayda diğer ülkelerden destek alınamadı ve merkezî hükûmetle anlaşmaya gidildi. [[SSCB]] ile anlaşarak [[İran]]'ı terkederken [[fedai|fedâî]] gruplarını silahsızlandırdı. Böylece [[1946]]946 yılında İran, kanlı bir biçimde bu toprakları yeniden kontrolü altına aldı.
 
== Uygulamaları ==