"Arabi Paşa" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Gerekçe: + kaynak gerektiren bilgi eklentisi
(Gerekçe: + kaynak gerektiren bilgi eklentisi)
{{kaynaksız}}
[[Dosya:Ahmed Orabi 1882.png|thumb|Arabi Paşa (1882)]]
'''Arabi Paşa''' ya da '''Urabi Paşa''' olarak da bilinir, tam adı '''Ahmed Arabi Paşa el-Mısri''' (23 ocak 1841 - 2721 ocakEylül 1911), [[Mısır]]lı [[milliyetçi]] [[önder]]. Aydınların, subayların ve Mısır köylü halkının yabancı denetiminden duyduğu hoşnutsuzluğu dile getiren [[toplum]]sal ve [[siyasi]] hareketin başında yer almıştır.
 
Bir köylü ailesinden gelen Arabi, [[Kahire]]'de [[Ortadoğu]]'nun o dönemdeki öncü [[İslam]]i bilim kurumu olan [[El-Ezher Üniversitesi]]'nde öğrenim gördü. Orduya girdikten sonra, [[1875-1876 Mısır-Etiyopya Savaşı]] sırasında levazım subayı olarak görev yaptı ve albaylığa kadar yükseldi. 1879'da subayların [[Hıdiv İsmail Paşa]]'ya karşı düzenlediği ayaklanmaya katıldı. Daha ordudaki ilk yıllarında, üst kademeleri tekelinde tutan [[Osmanlı]] kökenli subayları tasfiye etmek amacıyla kurulan gizli bir derneğe katıldı; [[1881]]'de bu amaçla bir ayaklanma başlattı. Ertesi yıl, [[Avrupa]]lı devletlerin müdahalesi ve Mısır Meclisi'nin bütçe denetimiyle ilgili yetkileri konusunda çıkan anlaşmazlık üzerine [[Mahmud Sami el-Barudi]] başkanlığında kurulan milliyetçi hükümette savaş bakanı oldu. Mısır Mısırlılarındır (''Mısr li'l-Mısriyin'') sloganı, Arabi'yi ulusal bir kahraman haline getirdi. Arabi'nin saygınlığının artmasından endişelenen [[Hıdiv Tevfik Paşa]]'nın yardım isteği üzerine, Fransızlar ve İngilizler [[İskenderiye Körfezi]]nde hemen bir deniz tatbikatına giriştiler. [[İskenderiye]]'de ayaklanmalar başgösterdi. İngiliz donanması kenti bombalayınca (Temmuz 1882), Arabi, Mısır ordusunun başkomutanı olarak direnişin başına geçti ve hıdivi hain ilan etti. Ama Sir [[Garnet Wolseley]] komutasında [[İsmailiye]]'de karaya çıkan İngiliz askerleri tarafından [[Et-Tellü'l-Kebir]]'de bozguna uğratıldı (13 Eylül 1882). Tutuklanarak Divan-ı Harpte yargılandı ve [[ölüm cezası]]na mahkûm edildi. İngilizlerin araya girmesiyle cezası [[Seylan]]'da sürgüne çevrildi. 1901'de Mısır'a geri dönmesine izin verildi. 1911 yılında [[Kahire]]'de öldü.
1.789

değişiklik