"Merkez bankası" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
değişiklik özeti yok
(→‎Tarihi: Yazım hatası düzeltildi)
Etiketler: Mobil değişiklik mobil uygulama değişikliği
k
'''Merkez bankası''' ('''rezerv bankası''', '''para otoritesi'''), bir ülkenin ya da ülkeler grubunun para politikasından sorumlu kurumdur. Merkez bankasının temel amacı para biriminin ve para arzının istikrarının sürdürülmesidir. Fakat merkez bankalarının bunun dışında bankacılık sektörünün [[son kredi mercii]] olmak, faiz haddinin kontrolü gibi görevleri de vardır. Bunun yanında merkez bankasının, bankalar ve diğer finansal kurumları, tedbirsizlik ve dolandırıcılığa karşı, denetlemek gibi yetkileri de olabilir.
 
Günümüzde birçok zengin ülkenin, siyasî müdahaleleri engelleyen yasalarla çalışan, bağımsız merkez bankaları bulunmaktadır. [[Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası]], Bank of England, Şili Merkez Bankası, Reserve Bank of Australia, Reserve Bank of India, [[Avrupa Merkez Bankası]], Bank of Canada, Banco de la República de Colombia, Norveç Merkez Bankası ve Federal Reserve ([[FED]]) günümüz bağımsız merkez bankası örnekleridir. Bazı merkez bankalarının sahibi kamu iken, bazıları teoride, özel mülkiyettedir. Pratikte kamu mülkiyeti ve özel mülkiyet arasındaki fark çok küçüktür çünkü ikinci durumda bankanın elde ettiği kârın tamamına yakını hükûmete vergi olarak ödenmektedir.
* Para politikasının uygulanması,
* ülkenin toplam para arzının kontrolü,
* hükûmetin ve bankaların bankası ([[son kredi mercii]]) olma,
* ülkenin döviz ve altın rezervlerini yönetme,
* bankacılık sektörünün düzenlenmesi ve denetlenmesi,
== Tarihi ==
 
Avrupa da 17. yy başlarında paranın çoğu mal-para (özellikle altın ya da gümüş) idi. Fakat en azından 500 yıldır madene dayalı paralar (banknot) hem Avrupa'da hem de Asya'da kullanılıyor ve kabul görüyordu. Ortaçağ Avrupa Tapınak Şövalyeleri belki de bir merkez bankasının en iyi bilinen erken prototipini oluşturdular. Taahhütleri geniş ölçüde kabul ediliyordu ve üstlendikleri birçok faaliyet, günümüz çağdaş bankacılık sistemine önderlik etti. Yaklaşık olarak aynı zamanlarda Çin, Moğol hakanı Kubilay Han sayesinde kâğıt (fiat) parayı tanımıştır.
 
Dünyanın en eski merkez bankası, Hollandalı bir işadamının yardımıyla 1668 yılında İsveç'te kurulan Riksbank'tır. Bunu, İngiliz hükûmetinin savaş için yardım ödemesi yapmasını istemesi üzerine İskoç işadamı Willieam Peterson tarafından 1694'te Londra'da kurulan İngiltere Bankası (Bank of England) izlemiştir. Bulgar Ulusal Bankası 25 Ocak 1879'da kurulmuştur. FED ise Glass-Owen Bill'in kongreden geçmesi ve Başkan Woodrow Wilson'ın 23 Aralık 1913 tarihindeki onayıyla kurulmuştur.
24.514

değişiklik