"Radyo seyrüseferi" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
Yazım hataları ve genel düzenlemeler
(→‎DME: svg)
k (Yazım hataları ve genel düzenlemeler)
=== DME ===
[[Dosya:DME overfly.svg|thumb|220px|Bir uçağın yer istasyonundan DME uzaklığının ve ufkî uzaklığının karşılaştırılması.]]
[[DME]] (distance-measuring equipment), mesafe ölçen ve UHF bandında (962-1213  MHz) çalışan bir seyrüsefer yardımcısıdır. Yerdeki bir DME istasyonundan ve uçaktaki bir DME sorgulayıcısından (interrogator) meydana gelir. Uçaktaki sorgulayıcı cihaz yer istasyonuna gönderdiği sinyallerin karşılığı olarak yer istasyonundan gönderilen sinyallerin seyahat süresini ölçer ve kokpitteki ekranında [[deniz mili]] (NM) cinsinden gösterir.
 
Mesafe bilgisi, uçak ile yer istasyonu arasındaki eğimli hattın uzunluğudur. Bu nedenle uçağın yerdeki iz düşümü ile yer istasyonu arasındaki yatay (ufkî) mesafe, DME ekranında görülen mesafeden azdır; ancak istasyondan uzaklaştıkça bu fark azalır ve pratik amaçlarla ihmal edilir. Yer istasyonunun tam üzerindeki bir uçağın [[irtifa]]sı ile DME'si -birimleri farklı olmakla birlikte- aynıdır.<ref name="Pooley's 323">Pooley's, sf 323</ref> Örneğin istasyon üzerinde yaklaşık AGL 6000 feet yükseklikte olan bir uçağın DME'si (eğer sinyal alınabiliyorsa) 1 NM olacaktır.<ref name="Pooley's 323"/>
 
=== VOR ===
[[VOR]] ([[VHF]] omni-directional radio range); konum belirleme, ''istasyona doğru/istasyondan'' radyal takip etme (tracking), [[bekleme paterni]] muhafaza etme ve alet inişi gibi amaçlarla [[alet uçuşu]]nda yaygın olarak kullanılan bir seyrüsefer yardımcısıdır. VOR yer istasyonu 108.00-117.95 &nbsp;MHz frekansları arasında yayın yapar.<ref>Pooley's, sf 379.</ref> VOR sistemini kullanabilmek için uçaklarda sözlü iletişim amacıyla kullanılan VHF-COM sisteminin haricinde bir de VHF-NAV cihazına gereksinim duyulur. Pek çok uçakta VHF-COM ve VHF-NAV cihazları, NAV-COM denen sette bir arada bulunur.
 
VOR cihazları çoğunlukla DME ile birlikte (VOR/DME) kullanılır ve VOR için seçilen frekans aynı zamanda DME istasyonuna da bağlanır.<ref>Pooley's, sf 380.</ref> Böylece hem radyal takibi, hem de mesafe bilgisi sağlanmış olur. Askerî amaçlarla kullanılan [[TACAN]] sistemi VOR/DME'ye çok benzer ancak daha hassastır.
 
GPS sisteminin elemanları şunlardır:
* Dünya çevresindeki bir turunu 12 saatte tamamlayan 21 [[yapay uydu]]: Bu uydular altı [[yörünge]]sel düzlemde, yaklaşık 11.000 &nbsp;nm irtifada bulunurlar. Uydulardan gelen sivil sinyaller 1575.42 &nbsp;MHz frekansında, saniyede 1000 kez yayınlanır.<ref name="Pooley's 427">Pooley's, sf 427.</ref>
* Uydu kontrol yer ağı: Bu istasyonlar uyduların yörüngesel hassasiyetinden sorumludur.
* Uçaklardaki alıcı ve bilgisayarlar: Herhangi bir konum ve zamanda uydulardan gelen sinyalleri tanımlayıp işlerler. GPS alıcılarının 2 boyutlu konum belirlemek için en az 3 uydudan, [[3 boyutlu]] konum belirlemek için en az 4 uydudan veri alması gerekir.<ref name="Pooley's 427"/>
547

değişiklik