Ana menüyü aç

Değişiklikler

k
düzen
{{Fakülte bilgi kutusu
''' Mekteb-i Mülkiye''' veya kısaca '''Mülkiye''' [[Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi]]nin tarihsel ismidir. [[Osmanlı Devleti]] döneminde sivil yönetici sınıfını yetiştirme amacıyla açılmış olan okul Türkiye'de İktisat, İşletme, Maliye, Uluslararası İlişkiler, Çalışma Ekonomisi, Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi alanlarında eğitim veren en köklü eğitim kurumudur.
| ad = Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi
| resim_adı = Sbflogo.png
| resim_boyutu =
| açıklama =
| slogan = Önce Mülkiye, Sonra Türkiye
| kuruluş = [[1859]]
| kapanış =
| dil = Türkçe
| eski_ad = [[Mekteb-i Mülkiye]], [[Mülkiye]], [[Siyasal Bilgiler Okulu]]
| dekan = Prof. Dr. [[Serpil Sancar]]<ref>{{Web kaynağı|url =http://www.hurriyet.com.tr/gundem/27844189.asp |başlık=Düşüncesini açıklayan öğrenci soruşturulmaz |yazar= |tarih=26 Aralık 2014 |eser= |yayıncı=[[Hürriyet (gazete)|Hürriyet]] |erişimtarihi= 28 Aralık 2014}}</ref>
| bulunduğu yer = [[Cebeci]], [[Ankara(il)|Ankara]], [[Türkiye]]
| websitesi = [http://www.politics.ankara.edu.tr/index.php politics.ankara.edu.tr]
}}
 
'''Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi''', Ankara Üniversitesi Cebeci Kampüsünde eğitim öğretim veren, [[Ankara Üniversitesi]]'ne bağlı fakülte.
[[İstanbul]]’da 1859’da ([[Abdülmecit]] devrinde) kurulan Mekteb-i Mülkiye, cumhuriyet devrinde [[Ankara]]’ya taşınmıştır ve günümüzde, [[Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi]]’ne dönüşmüş olarak eğitimini sürdürmektedir.
 
== TarihçeAkademik birimler ==
=== Çalışma Ekonomisi Ve Endüstri İlişkileri Bölümü ===
[[Osmanlı Devleti]]'nde ilk Mekteb-i Mülkiye; devletin idârî kademelerinde görev alacak kimseleri yetiştirmek maksadıyla, [[İstanbul]]’da [[Fatih, İstanbul|Fatih]] semtinde, “''Ticarethane''” denen yerde kuruldu. Okulun resmi adı “''Mekteb-i Fünun-u Mülkiye''” idi<ref name=adem>Adem Doğan, '''Osmanlı Eğitiminde Mülkiye Mektepleri''', ''Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Konya, 2007''</ref>. [[12 Şubat]] [[1859]] tarihinde [[Mehmet Emin Âli Paşa|Sadrazam Âli Paşa]] ve hükümet üyelerinin katılımıyla açılışı gerçekleşti<ref name=kronoloji>[http://www.politics.ankara.edu.tr/MM-Kronoloji.pdf Murat Baskıcı, '''Mekteb-i Mülkiye’den Siysal Bilgiler Fakültesi’ne 150 Yılın Kronolojisi''', ''Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi web sitesi, Erişim tarihi:26.09.2011'']</ref>. Maarif-i Umumiye Nezareti’ne bağlı bir okul olarak açılmıştı. Öğrenim süresi iki yıl idi. 18-36 yaş arasında<ref name=adem/> öğrenci kabul edilen okula sınavla girilirdi. Kâtip olarak çalışanlara tahsilleri süresince işlerinden maaşlı izin verilmekteydi<ref name=adem/>.
* Çalışma Ekonomisi
* İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik
* Yönetim ve Çalışma Psikolojisi
* Yönetim ve Çalışma Sosyolojisi
* Sosyal Politika Araştırma ve Uygulama Merkezi (SPAUM)
 
=== İktisat ===
İlk yıl 50 öğrenci alması kararlaştırılan okulun ilk müdürü “Cemal Bey” oldu<ref name=kronoloji/>. Cemal Bey’in bir yıllık müdürlüğünün ardından 1877’ye kadar Müderris Hilmi Efendi müdürlük yaptı<ref name=kronoloji/>. Kabul edilen öğrenci sayısı 1864’te 100’e çıkarıldı.
* İktisat Teorisi
* İktisadi Gelişme ve Uluslararası İktisat
* İktisat Tarihi
* İktisat Politikası
 
=== İşletme ===
Okul, ilk mezunlarını 1861’de verdi. İki yıl önce 50 kişinin alındığı okuldan 33 kişi mezun olmuştu<ref name=kronoloji/> . Okul birincisi olan Çeşmeli Mehmet Sırrı Efendi kendi tercihiyle Preveze Kazası Müdürü olarak tayin edildi ve ilk mülkiyeli idare amiri olarak tarihe geçti<ref name=adem/>. O yıl yayımlanan bir irade ile bundan böyle kaza müdürlüklerine ve liva kaymakamlıklarına Mekteb-i Mülkiye mezunu olmayanların alınmayacağı duyuruldu. Ancak mülkiye mezunlarının birdenbire kaymakam yapılmaları da uygun bulunmadığından kadrolar boşaldıkça kaza müdürü olarak görevlendirilmeleri v e zamanla terfi ettirilmeleri kararlaştırıldı<ref name=adem/>.
* Muhasebe ve Finansman
* Sayısal Yöntemler
* Ticaret Hukuku
* Üretim Yönetimi ve Pazarlama
* Yönetim ve Organizasyon
* Kooperatifçilik
 
=== Maliye ===
Okul, 1862’de Ticarethane’den başka bir daireye; 1864’te Fatih’teki "''Nuri Efendi Konağı''"’na taşındı. 1865 yılında çıkan yangında konak yanınca [[Vefa, Fatih|Vefa’daki]] bir konağa taşındı.
* Mali İktisat
* Mali Hukuk
* Maliye Teorisi
* Bütçe ve Mali Planlama
 
=== [[Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Siyaset Bilimi Ve Kamu Yönetimi Bölümü|Siyaset Bilimi Ve Kamu Yönetimi Bölümü]] ===
Mülkiye Mektebi’nin bir şubesi 1866’da [[Bosna]]’da [[Mithat Paşa]] tarafından açıldı.
:Yönetim Bilimleri
* Personel Yönetimi
* Yönetim Psikolojisi
* Kamu Yönetimi
 
:Hukuk Bilimleri
Okul ilk açıldığı sırada öğretim programlarında kültür ve meslek dersleri (kanunlar ve iktisat dersleri) vardı. Okutulan dersler arasında bulunan Ekonomi Politik, İdare Hukuku, Devletler Hukuku
* Medeni Hukuk ve Borçlar Hukuku
ve Ceza Hukuku; o zamana kadar hiçbir Osmanlı mektebinde okutulmamış ilk defa
* Devletler Özel Hukuku
mülkiye mektebinin programına konulmuş derslerdi<ref name=adem/>.
* İdare Hukuku
Derslere iki senenin yeterli gelmediği görülünce okulun öğrenim süresi 1867’deüç, 1868’de dört yıla çıkarıldı.
* Ceza Hukuku
* İnsan Hakları
 
:Siyaset ve Sosyal Bilimler
=== Yüksek mektep haline gelmesi ===
* Anayasa
1877’de hazırlanan "''Mekteb-i Mülkiye Nizamnamesi''" ile okul 3 yıl idadi (lise), iki yıl âli (yüksek) olmak üzere beş yıllık bir okul haline geldi. Müşir Ali Nizamî Paşa “''Mektep Nazırlığı''”’na getirildi; açılan sınav sonucu birinci sınıfa (idadi kısmına) 50 kişi, ve 4. sınıfa (okulun âli kısmına) 13 öğrenci kabul edildi; okul [[Eminönü, İstanbul|Eminönü’deki]] eski Maarif Nezareti binasına taşındı ve 1908’e kadar orada kaldı (Binada halen [[İstanbul Kız Lisesi]] bulunmaktadır).
* Siyasal Davranış
* Siyasal Teori
* Sosyoloji
* Türk Siyasal Tarihi
 
:Kentleşme ve Çevre Sorunları
1878’de “''mektep nazırı''” ünvanı “''mektep müdürlüğü''”ne çevrildi ve bu göreve atanan Abdurrahman Şeref Efendi, mektep müdürlüğünü 1895’e kadar sürdürdü<ref name=kronoloji/>. Abdurrahman Şeref Efendi’nin, Galatasaray Sultanisi müdürlüğüne getirilmesi üzerine yerine gelen Hacı Recai Bey [[II. Meşrutiyet|Meşrutiyet’in İlanı]] ile emekli edilinceye kadar geçen 14 sene boyunca okulun müdürlüğünü sürdürdü. [[Recaizade Ekrem|Recaizade Ekrem Bey]], [[Mizancı Murat|Tarihçi Murat Bey]] (Mizancı) bu dönemde okula öğretmenlik yapan ünlü isimlerdendir<ref name=adem/>.
* Kentsel Politikalar
* Çevresel Politikalar
 
:Karşılaştırmalı Siyaset
Sultan [[II. Abdülhamit]] saltanat sürdüğü bu dönemde padişah, talebeleri çalışmaya teşvik etmek için, Mekteb-i Mülkiyeyi birincilikle bitireni saraya kâtip olarak alırdı{{fact}}.
 
:Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları
1883’te okula yatılı kısım eklendi; yatılı kısım 1902’de kaldırıldı.
 
=== [[Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü|Uluslararası İlişkiler Bölümü]] ===
1883’te ayrıca okulun bünyesinde Fransızca öğreten bir Lisan Mektebi açıldı. Hariciye Nezareti’ne bağlı olan Lisan Mektebi’nin idaresi Mülkiye Mektebi’ne ait idi.
* Siyasi Tarih Anabilim Dalı
* Uluslararası Hukuk Anabilim Dalı
* Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı
 
== Ayrıca bakınız ==
1892’de yeni bir düzenleme ile okulun idadi kısmının öğrenim süresi dört yıla, âli kısmının öğrenim süresi üç yıla çıkarıldı. Mektepte kendi iktidarına karşı olan “hürriyet” taraftarı gençlerin yetiştiğinden şüphelenen padişahın isteği üzerine pozitif derslerin azaltılıp, din derslerinin sayısı arttırıldı<ref name=adem/>.
* [[Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Siyaset Bilimi Ve Kamu Yönetimi Bölümü]]
 
Artık ülke çapındaki idadilerden Mülkiye’ye yeterli sayıda öğrenci yetiştiği için 1900 yılında okulun idadi kısmı lağvedildi ve sadece bir yüksekokul haline geldi. İdadi kısım Mercan’daki binaya yerleşerek “''Mercan İdadisi''” adını aldı<ref name=kronoloji/>.
1900 yılında [[Darülfünun|Dârülfünûn]]’un [[İlahiyat]], [[Edebiyat]], Riyâziyât ([[Matematik]]), Tabakat ([[Jeoloji]]) şubeleri (fakülteleri) Mülkiye Mektebi'nin çatısı altında öğrenime başladı.
 
=== Meşrutiyetin İlanı ile gerçekleşen değişiklikler ===
Meşrutiyetin ilan edilmesiyle okulun resmi ismi olan “Mekteb-i Şahane”, “''Mekteb-i Mülkiye''” olarak değiştirildi . Müdürlüğe getirilen ''Mehmet Celal Bey'', okulun derslerinde düzenleme yaptı; dini derslerin ağırlıkta olduğu programın yerine pozitif derslerin ağırlıkta olduğu bir program getirdi. İmtihatnla her yıl okula 40 öğrenci alınırken o yıl 413 öğrenci alındı. Dönemin özgürlükçü atmosferinden yararlarnarak İstanbul’daki mezunlar "''Mekteb-i Mülkiye Mezunları İttihat ve Teavün Cemiyeti''"’ni, öğrenciler ise "''Müdavimin-i Mülkiye Cemiyeti''"'ni kurdular.
 
=== Darülfünun şubesi haline gelmesi ===
1900 yılında [[Darülfünun|Dârülfünûn]]’un dört şubesi Mülkiye Mektebi'nin çatısı altında açılmıştı. 1909 yılında yapılan düzenleme ile Mülkiye, Dârülfünûnun bir fakültesi durumuna geldi ve Dâarülfünûn’un diğer şubeleri ile beraber [[Beyazıt, Fatih|Beyazıt’ta]]"''[[Zeynep Hanım Konağı]]''"’na taşındı. Mülkiye, 1912’de ise diğer şubelerden ayrılarak [[Cağaloğlu, Fatih|Cağaloğlu’ndaki]] "''Hasan Fehmi Paşa Konağı''"’na taşındı. Bu konak, okulun ilk müstakil binasıydı<ref name=kronoloji/>. 1914’te okul yeniden yatılı öğrenci kabul etmeye başladı.
 
Bu dönemde ''Rakım Bey'' (1909-1911) ve ''Mehmet Hikmet Bey'' (1911-1915) okulda müdür olarak görev yaptılar.
 
=== Okulun kapanması ===
56 yıl boyunca öğrenime devam eden okul 24 Ağustos 1915’te kapatıldı, [[I. Dünya Savaşı]] boyunca kapalı kaldı. Kapatılma nedenleri arasında savaş nedeniyle bütçede tasarrufa gidilmek istenmesi; Mülkiye’deki ders programının Darülfünun’un Hukuk Mektebi’nde daha kuvvetli okutulduğu görüşünün mebus ve nazırlar arasında yaygın olması ve uzun süre Sultan [[II. Abdülhamit]]’in himayesinde bulunduğu için Meşrutiyet devri mebus ve nazırları arasında okula karşı aleyhtarlık bulunması gösterilir<ref name=kronoloji/>.
 
=== Okulun yeniden açılması ===
Savaşın son yılında devrin sadrazamı ve dahiliye nazırı [[Talat Paşa]]’nın isteği üzerine<ref name=adem/> “''Mekteb-i Mülkiye’nin Yeniden Tesisi''” hakkında bir kanun teklifi hazırlanıp mecliste kabul edildi. Böylece okul, Dahiliye nezaretine bağlı, yatılı ve 3 senelik bir okul olarak yeniden açıldı; 1920’de Maarif Mezareti’ne bağlandı. Devrin padişahı Vahdettin’in himayesine giren okul, “''Mekteb-i Mülkiye-i Şahane''” adını aldı.
 
Mülkiye artık her yıl 30 öğrencinin sınavla kabul edildiği parasız bir öğrenim kurumu idi. İstanbul Sultanisi müdürü ''Hüseyin Nazım Bey'', okul müdürlüğüne getirildi<ref name=adem/>. Okul binası, [[Yıldız Sarayı]]’ndaki Yaveran Dairesi’nin bir bölümü idi. 1919’da okul [[Fındıklı, Beyoğlu|Fındıklı]]/[[Kabataş, Beşiktaş|Kabataş’taki]] "''Ethem Paşa Konağı''"’na; işgal güçleri bu binaya el koyunca Sineklibakkal’da bir binaya taşındı<ref name=kronoloji/>. İstanbul’un işgal altında olduğu bu dönemde okulun bir öğrencisi (Cemal Ethem Bey) tarafından daha sonra “''Mülkiye Marşı''” olacak bir şiir yazıldı. Şiiri [[Musa Süreyya Bey]] besteledi. Okul 1925’e kadar birkaç kere daha farklı binalara taşındı ve nihayet 1925 yılında Yıldız’daki Yaveran Dairesi’ne taşındı. Ankara’ya gidene kadar okul hep bu binada eğitimi sürdürdü.
 
=== Ankara’ya Taşınma ===
“''Ankara’da Yaptırılacak Mülkiye Mektebi Hakkında Kanun''” 1935 Haziran’ında Resmi Gazete’de yayımlandı. İnşaat, [[Cebeci, Ankara|Cebeci ‘de]] başladı. Yapının mimarı, Avusturya kökenli İsviçreli mimar, kent plancı ve eğitimci olan ''[[Ernst Arnold Egli]]''’ye yaptırılan bina, 1936 yılının Ekim ayında okul müdürlüğüne teslim edildi<ref name=kronoloji/>.
 
5 Kasım 1936’da okulun öğrencileri şehir bandosu eşliğinde [[Ayaspaşa, Beyoğlu|Ayaspaşa’dan]] [[Taksim Meydanı|Taksim]]’e yürüdüler ve [[Haydarpaşa Garı]]’ndan kalkan özel bir trenle Ankara’ya hareket ettiler. Ertesi gün [[Ankara Garı]]’ndan Muhafız Alayı Bandosu eşliğinde [[Ulus, Ankara|Ulus’a]] yürüyüş yapıldı; korteji hükümet ve meclis adına TBMM Başkanı [[Mustafa Abdülhalik Renda]] karşıladı. Törenin ardından Mülkiye, Cebeci’deki binasına yerleşti.
Okulun adı 4 Aralık 1938’de “''Siyasal Bilgiler Okulu''” olarak değişti. 1950’de Siyasal Bilgiler Fakültesi adı ile [[Ankara Üniversitesi]]’ne katıldı.
 
=== 1960 olayları ===
29 Nisan 1960’da birçok öğrenci ve öğretim üyesinin yaralanması, fakülte binasının hasar görmesine yol açan öğrenci gösterileri üzerine 30 Nisan günü “süresiz” olarak kapatılan okul; 30 Mayıs 1960’ta yeniden eğitime açıldı<ref name=kronoloji/>.
 
==Dış bağlantılar==
*[http://www.mulkiye.gen.tr/ Mülkiyeli Öğrenci Mezun ve Akademisyen Portalı]
*[http://www.politics.ankara.edu.tr/ Okulun şu anki resmi sitesi (SBF)]
* [[Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü]]
 
== Ayrıca bakınızKaynakça ==
{{Kaynakça}}
*[[Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi]]
 
== KaynakçaDış bağlantılar ==
* [http://www.politics.ankara.edu.tr/index.php Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Web Sitesi]
{{kaynakça}}
 
{{Osmanlı eğitim teşkilatı}}
 
[[Kategori:OsmanlıAnkara Devleti'ndekiÜniversitesi ÜniversitelerSiyasal Bilgiler Fakültesi|*]]
[[Kategori:Osmanlı eğitim kurumları]]
[[Kategori:1859'da kurulan kuruluşlar]]
[[Kategori:Mekteb-i Mülkiye]]
461.643

değişiklik