Delege demokrasisi: Revizyonlar arasındaki fark

k
düzen
[kontrol edilmemiş revizyon][kontrol edilmemiş revizyon]
k (→‎References: ufak değişiklikler)
k (düzen)
{{yonetim sekilleri}}
{{politika}}
 
 
'''Delege demokrasisi''' ya da alternatif olarak bilinen sekliyle ''akiskan demokrasi''; oy verme yetkisinin temsilcilerden ziyade delegelerce kullanildigi bir demokratik kontrol biçimidir. Bu terim hali hazirda var olan ya da önerilen popüler kontrol aygitlarinin genel bir tanimidir.
 
 
== Tipik Delege Demokrasisi ==
 
Tipik delege demokrasisi, Bryan Ford tarafindan ''Delegasyon Demokrasisi'' baslikli yazisinda, asagidaki prensipler çerçevesinde söyle özetlenmistir.
 
 
# '''Rol seçimi:''' Sadece belirlenmis temsilcilere izin veren temsili yönetim biçimlerinden farkli olarak her üye; birey olarak pasif, ya da delege olarak aktif bir rolü seçebilir. Delegeler ne kadar ve hangi alanlarda aktif olacaklari açisinda da daha fazla seçenege sahiptir.
# '''Bireysel Gizlilik:''' Sosyal baskilari ya da zorlamayi önlemek için, bireyler tarafindan kullanilan tüm oylar, hem delegelerden hem de diger kisilerden gizlidir.
# '''Delegelerin Sorumlulugu:''' Delegelerin kendisine oy verenlere ve bütünde tüm topluluga sorumlulugunun garanti altina alinmasi için delegelerce kabul edilen bütün resmi istisare kararlari kamuoyuna açiktir.
# '''Yeniden Delegasyon Yoluyla Uzmanlasmak:''' Delegeler yalnizca bireyler adina "pratisyenler" olarak dogrudan hareket edebildikleri gibi, ayrica yeniden delegasyon yoluyla ‘uzmanlar’ olarak da davranabilirler.
 
Bu genel model üzerinde varyasyonlar kuskusuz mevcuttur ve burada çizilen çerçeve genel modele giris anlaminda ifade edilmistir. Örnegin, ‘Devrimin Keyfi’ varyasyonunda, delegelerin yetki süreleri boyunca ‘uzman’ olmalari da serbest birakilmistir.
 
# Dogrudan katilimin mecburi olmamasi. Delege demokrasisi; vaktiniz ve/veya belirlenmis konuyla ilgili oy verme yönünde bir ilginiz yoksa bile, kendi oyunuzu bir baska kisiye delege ederek ya da çekimser kalarak ‘katilmamak’ seklinde olsa da, kararlarin içinde olabileceginiz (varsayimsal olarak, genellikle olunacagi beklenilir) ‘bir gönüllü dogrudan demokrasi’ olarak tanimlanabilir.
# Kararlarin gözden geçirilebilirligi. Avantaj olarak algilanmamasina ragmen (organizasyonun politikalarina bagli olarak, degisik sekillerde) kararlar katilimcilar tarafindan gözden geçirilebilinir. Bu durum, kararlarin degistirebildigi (katilimcilar meseleler hakkinda zaten bir yönde karar almis olacaklari için) dogrudan demokrasi ile zitlik teskil eder. Yine de bu farklilik, delege modeline büyük ölçüde ek yüktür.
 
Bu iki temel farkliligin disinda delege modelleri özünde dogrudan demokrasinin bir biçimidir. Öyle ki, bazilari bu sistemi, ‘delege edilebilir vekillerle dogrudan demokrasi’ olarak tanimlar. (Yine de bu tanim çok popüler degildir)
 
 
Bu iki temel farkliligin disinda delege modelleri özünde dogrudan demokrasinin bir biçimidir. Öyle ki, bazilari bu sistemi, ‘delege edilebilir vekillerle dogrudan demokrasi’ olarak tanimlar. (Yine de bu tanim çok popüler degildir)
 
== Delege demokrasisinin önemli örnekleri ==
Dünya Endüstri Isçileri Sendikasi, aralarinda delege demokrasisinin de yer aldigi çoklu demokrasi seviyelerini kullanir. Subeler yerel üyelerce demokratik bir sekilde ve dogrudan kontrol edilir. Bu subeler her yil bir kez seçim gerçeklestirirler ve referandumlar düzenledikleri, tartismalar yürüttükleri yillik genel kurullarina gönderecekleri delegeleri seçmek için oy verirler. Genel Kurul’un kendisinin karar alma ve dayatma yetkisi yoktur; degisiklikler mail yoluyla gönderilen referandum oylariyla gerçeklestirilir. Yillik yapilan bu oylamalarda sendikanin çesitli idari kademelerinde görev alacak üyelerin seçimi için de oy kullanilir. Delege sürecine alternatif olarak, üyeler inisiyatifleri çerçevesinde oy pusulalarina önerilerini de ekleyebilirler. .
 
Almanya, Italya, Avusturya, Norveç, Fransa ve Hollanda’daki Korsan Partileri, delegasyon demokrasisini ‘open source’ (yazilimi herkese açik) LiquidFeedback yazilimi ile uyguluyorlar.
 
Ispanya’da ‘Partido de internet’ (Internet Partisi) oylama için kendi yazilim platformunu gelistiriyor.
 
 
 
== Ayrica bkz. (Ingilizce) ==
* [https://adhocracy.de/ Adhocracy] a multilingual open source implementation of delegative democracy/liquid democracy.
 
[[CategoryKategori:Demokrasi]]
463.024

düzenleme