"Temel aritmetik" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
düzen. file→dosya
k (Bot: Artık Vikiveri tarafından d:Q7214750 sayfası üzerinden sağlanan 1 vikilerarası bağlantı taşınıyor)
k (düzen. file→dosya)
{{distinguish|Temel fonksiyon aritmetiği}}
[[FileDosya:Arithmetic symbols.svg|thumb|Temel aritmetik sembolleri.]]
'''Temel aritmetik''', [[aritmetik|aritmetiğin]] en basit kısmıdır ve [[toplama]], [[çıkarma]], [[çarpma]], [[bölme]] gibi işlemlerden oluşur.
 
Temel aritmetik, [[doğal sayılar]] ile başlar ve [[rakam]]larla veya daha genel bir ifade ile [[sayı]]larla yazılır. Bu rakam çiftleri ile yapılan çarpma ve bölme işlemi sonucu, [[çarpım tablosu]] [[Bellek#Ezberleme|ezberlenerek]] kolayca elde edilebilir.
 
Ayrıca [[kesir]] ve [[sayı doğrusu]] üzerinde bulunan [[Tam sayı|negatif sayılar]] da temel aritmetiğin konularındandır.
 
Basit toplama, çıkarma ve çarpma işlemleri için önceleri [[abaküs]] kullanılıyordu. Şu an [[Asya]]'nın birçok ülkesinde hala kullanılıyor. [[Hesap makinesi]] gibi modern hesaplama araçları temel aritmetik işlemleri gerçekleştirebilir.
 
=== İki doğal sayıyı toplama ne anlama gelir? ===
Örneğin; üç [[sepet]]imiz olsun. Birinci sepette beş [[elma]], ikinci üç elma bulunsun. Son sepet ise boş olsun (yukarıda bahsedilen örneğe göre 0 elma bulunsun). Birinci ve ikinci sepetteki elmaların tümünü üçüncü sepete koyalım. Şimdi üçüncü sepette 8 elma oldu. Bu, beş elma ile üç elmanın [[kombinasyon]]u sekiz elma eder. Bu, şöyle de ifade edilebilir: "beş artı üç sekiz eder" veya "üç artı beş sekiz eder" veya "beş artı üç sekize eşittir" ya da "sekiz, beş ile üçün toplamıdır".
 
Toplama sembolü "[[Artı ve eksi işaretleri|artı]]" (+) ile ifade edilir. Bu durumda, "beş artı üç sekize eşittir" ifadesi, sembolik olarak şöyle yazılabilir: {{nowrap|5 + 3 {{=}} 8}}. Toplanan iki sayının sırası önemli değildir. Yani, {{nowrap|3 + 5 {{=}} 5 + 3 {{=}} 8}}. Bu, toplama işleminin [[değişme özelliği]]dir.
== Çıkarma ==
{{Ana|Çıkarma}}
Matematikte çıkarma işlemi miktardaki azaltmayı ifade eder. Bu işlemin sonucu, iki sayı arasındaki ''farktır''.
 
Çıkarma sembolü "[[Artı ve eksi işaretleri|eksi]]" (-) ile ifade edilir. Örneğin;, "beş eksi üç ikiye eşittir" ifadesi, sembolik olarak şöyle yazılabilir: {{nowrap|5 - 3 {{=}} 2}}.
|}
 
Sonra onlar basamağı gelir. Çarpılanın onlar basamağının sayı değeri 2, çarpım 3'dür. Böylece üç kere iki altıdır. Eldeki 2, 6'ya eklenir. Sonuç 8 oldu. 8, çizgini altına onlar basamağına yazılır. 8 tek rakamdan oluştuğuna için elde yoktur.
 
{|cellspacing=0 cellpadding=2px
Bu, "''a'' bölü ''b''" veya "''b''de ''a''" diye okunur. Tüm bölme işlemini tek bir satırda şöyle ifade edilir; ''bölünen'' ardından [[eğik çizgi]] son olarak ta ''bölen''. Bu ifade şöyle sembolize edilir:
:<math>a/b.\,</math>
Bu, çoğu [[programlama dili]]nde bölmeyi ifade etmenin genel yoludur.
 
Bu iki form arasındaki gösterim [[tipografi]]k formdur. Burada, eğik çizginin üstünde bölünen, altında ise bölen yazılır ve şöyle sembolize edilir:
:{{frac|''a''|''b''}} .
 
Bir [[kesir|kesri]] göstermesi için bu formlardan herhangi biri kullanılabilir. Bir [[Kesir#Bayağı kesirler|bayağı kesir]], hem bölünen hem de bölenin [[Tam sayılar|tam sayı]] olduğu bir bölme formudur.
 
Bölmeyi göstermenin daha basit yöntemi, obelus (başvurma işareti) kullanmaktır. Bu, şöyle sembolize edilir:
:<math>a \div b.</math>
 
Bu form, temel aritmetik haricinde nadiren kullanılır. Bölme işlemini ifade etmesi için obelus tek başına kullanılır. Örneğin [[hesap makinesi]]nde bir tuş ile ifade edilir.
 
Bazı kültürlerde "''a'' bölü ''b''" şöyle yazılır: ''a'' : ''b''.
 
Bir sayısı bir kesre bölmek, kesrin alt ve üstündeki sayıların yerlerini değiştirerek, ilgili sayıyla çarpımına eşittir. Bu ifade, örneklerle şöyle sembolize edilir:
461.643

değişiklik