"Cezayir Bağımsızlık Savaşı" sayfasının sürümleri arasındaki fark

düzenleme özeti yok
{{Savaş bilgi kutusu
|çatışma = Cezayir Bağımsızlık Savaşı<br />الثورة الجزائرية
|parçası =
|resim = [[Dosya:Algerian war collage wikipedia.jpg|300px]]
|başlık =
|tarih = [[1 Kasım 1954]] - [[19 Mart 1962]]
|yer =
|bölge = [[Cezayir]]
|sebep =
|sonuç = Fransız askeri zaferi<ref>[[University of North Carolina Asheville]] [http://toto.lib.unca.edu/sr_papers/history_sr/srhistory_2012/brannum_keith.pdf]</ref><ref>Irwin M. Wall, ''France, the United States, and the Algerian War'', pp, 68-69. [http://books.google.fr/books?id=4pCqdooCE14C&printsec=frontcover&hl=fr#v=onepage&q&f=false]</ref><br />FLN siyasi zaferi<br />[[Évian Anlaşması]]
|sonuç* = [[Cezayir]]'in bağımsızlığı
* [[Pied-Noir]]lerin Fransa'ya göçü
|coğrafi_değişiklikler =
|savaşan1 = {{bayraksimge|Cezayir|1958}} [[Dosya:FlagUlusal ofKurtuluş AlgeriaCephesi (1958-1962Cezayir).svg|20pxFLN]] ([[Ulusal Kurtuluş Ordusu (Cezayir)|ALN]])<br />{{bayraksimge|Cezayir|1958}} [[Cezayir Ulusal Hareketi|MNA]]
|savaşan2 = [[Dosya:Flag of France.svg{{bayrakülke|20px]] [[Fransa]]<br />}}
 
|savaşan3 = {{bayraksimge|Fransa}} [[Front Algérie Française|FAF]]<br /><small>(1960-61)</small><br />{{bayraksimge resim|Oas logo public.svg}} [[Organisation de l'armée secrète|OAS]] <br /><small>(1961-62)</small>
[[Dosya:Flag of Algeria (1958-1962).svg|20px]] [[Ulusal Kurtuluş Cephesi (Cezayir)|FLN]]
|komutan1 = [[Saadi Yacef]]<br />[[Mustapha Benboulaïd]] {{KIA}}<br />[[Ferhat Abbas]]<br />[[Houari Boumedienne]]<br />[[Hocine Aït Ahmed]]<br />[[Ahmed Ben Bella]]<br />[[Krim Belkacem]]<br />[[Frantz Fanon]]<br />[[Larbi Ben M'Hidi]] {{KIA}}<br />[[Rabah Bitat]]<br />[[Mohamed Boudiaf]]<br /> [[Ali La Pointe]] {{KIA}}
 
|komutan2 = Paul Cherrière <small>(1954-55)</small><br /> Henri Lorillot <small>(1955-56)</small><br /> [[Raoul Salan]] <small>(1956-58)</small> <br /> [[Jacques Massu]] <small>(1956-60)</small> <br /> [[Paul Aussaresses]] <br /> [[Maurice Challe]] <small>(1958-60)</small><br /> Jean Crepin <small>(1960-61)</small><br /> [[Fernand Gambiez]] <small>(1961)</small>
[[Dosya:Flag of Algeria (1958-1962).svg|20px]] [[Cezayir Ulusal Hareketi|MNA]]
|komutan3 = {{bayraksimge resim|Oas logo public.svg}} [[Pierre Lagaillarde]]<br />{{bayraksimge resim|Oas logo public.svg}} [[Raoul Salan]]<br />{{bayraksimge resim|Oas logo public.svg}} [[Edmond Jouhaud]]<br />{{bayraksimge resim|Oas logo public.svg}} [[Jean-Jacques Susini]] <br /> [[Said Boualam]]
|savaşan2 = [[Dosya:Flag of France.svg|20px]] [[Fransa]]<br />
|güç2güç1 = 470300,000 +savaşçı<br 3/> 40,000 (OAS)sivil
[[Dosya:flag of France.svg|20px]] [[FAF]]<br />
|güç2 = 470,000 (1956-1962 tarihleri arası Maksimum)<ref name="French Army strength">Martin Windrow, ''The Algerian War 1954–62.'' p. 17</ref><br />artı 90,000 [[Harki]]
[[Dosya:Oas logo public.svg|20px]] [[OAS]]<br />
|savaşan3güç3 = 3,000 (OAS)
|kayıp1 = 152,863 <ref>http://www.palgrave.com/resources/sample-chapters/9780333774564_sample.pdf Page 6 "The Algerian Ministry of War Veterans gives the figure of 152,863 FLN killed"</ref><ref>http://www.tilj.org/content/journal/48/num3/Draper575.pdf "The Algerian Ministry of War Veterans calculates 152,863 Front de Libération Nationale (FLN) deaths, and although the death toll among Algerian civilians may never be accurately known" Page 576</ref>
|komutan1 = [[Messali Hac]],<br /> [[Ferhat Abbas]],<br /> [[Ahmed Bin Bella]]<br />
|komutan2kayıp2 = [[Pierre Mendès= France]]25,<br600 /> [[Jacques Massu]],ölü<br /> [[Maurice Challe]]65,<br /> [[Charles de000 Gaulle]]yaralı
|komutan3kayıp3 = 100 ölü (OAS)<br />2,000 tutuklu (OAS)
|güç1 = 30,000
|güç2 = 470,000 + 3,000 (OAS)
|güç3 =
|kayıp1 = 960,000 + ölü
|kayıp2 = 28,600 ölü, 65,000 yaralı
|kayıp3 =
|notlar =
}}
 
'''Cezayir Bağımsızlık Savaşı''', [[20. yüzyıl]]ın en önemli bağımsızlık savaşlarındandır. Cezayirli Müslüman Araplar ile Avrupalı Cezayirlilerin arasındaki sürtüşmenin, 130 yıllık koloni yönetimine karşı bir isyana dönüşmesiyle başlamıştırbaşladı. Demokratik Özgürlüklerin Zaferi Hareketi (MTLD) adını alan Cezayir Halk Partisi [[1950]]'de Fransız yönetimine karşı eylemlere başladı. [[1952]]'de önemsiz bir suçtan yargılanan Ferhat Abbas'ın davası yönetimi hedef alan bir propaganda aracına dönüştü. MTLD ve Cezayir Ulema Cemiyeti yöneticileri de Arap devletlerinden destek sağlama çabalarını yoğunlaştırdı.
 
Messali Hac'ın önderliğinden hoşnut olmayan bir grup gencin oluşturduğu Ulusal Kurtuluş Cephesi'nin (FLN) [[31 Ekim]] [[1954]]'te Betna ve Aures'te başlattığı ayaklanma yoğun bir tutuklama kampanyasına yol açtı. Ertesi yıl Ayn Abid'de ve el-Alia madenlerinde patlak veren ayaklanma, Avrupalılara yönelik bir kıyım hareketine dönüştü; yönetim buna idamlarla karşılık verdi. [[1956]]'da [[Fransa]]'da iktidara gelen hükümetin valiliğe atadığı Robert Lacoste, direnişi zorla bastırma politikasına yöneldi. Ülkenin iç kesimlerinde giderek denetimi sağlayan FLN'nin etkisini kırmak amacıyla [[Cezayir]]'e 500 bin kişilik bir Fransız ordusu gönderildi. Bu sırada daha önce silahlı mücadeleye karşı çıkan milliyetçi önderlerin çoğu FLN'ye katılmaya başladılar.
 
Bağımsızlığına yeni kavuşan [[Fas]] ve [[Tunus]]'un [[Cezayir]] sorununa bir çözüm bulmak amacıyla [[1956]]'da görüşmeye çağırdığı Cezayirli önderlerin yakalanarak hapse atılması, ayaklanmanın daha da genişlemesine neden oldu. Ertesi yıl direnişçiler şiddet eylemlerine başladı. [[Cezayir]]'e gönderilen Fransız paraşütçü birlikleri bu girişimleri engelledi ve yoğun işkence uygulaması başladı. Direnişçilerin sızmalarını engellemek amacıyla [[Cezayir]]'in [[Tunus]] ve [[Fas]] sınırına dikenli tel örgüler çekildi. Bu engelin gerisinde kalan 30 bin kişilik Cezayir ordusunun saldırılarını sürdürmesi üzerine, Fransızlar [[Şubat]] [[1958]]'de bir [[Tunus]] sınır köyünü bombaladı. Bu olay [[Fransa]] - [[Tunus]] ilişkilerinin gerginleşmesine ve [[Birleşik Krallık]] ile [[Amerika Birleşik Devletleri|ABD]]'nin arabuluculukara buluculuk girişimlerine yol açtı.
 
[[Nisan]] [[1958]]'de [[Tanca]]'da toplanan Magrip Birliği Kongresi'nde alınan bir kararla Cezayir Cumhuriyeti Geçici Hükümeti (GPRA) oluşturuldu. Bu sırada Avrupalı Cezayirlilerin [[Fransa]] ile birleşme amacıyla yürüttüğü mücadele de kızıştı. Gerginliğin [[Fransa]]'da yol açtığı bunalım sonucunda geniş yetkilerle iktidara gelen [[Charles de Gaulle]], Cezayirli Fransızların baskısına karşın, soruna siyasi bir çözüm bulmaya yöneldi. Arap devletleri ile sosyalist ülkelerden destek gören GPRA ile [[Mayıs]] [[1961]]'de resmi görüşmelerin başlamasından sonra, Fransız göçmenlerin kurduğu Gizli Ordu Örgütü (Organisation Armée Secrète, OAS) sivil halka yönelik acımasız şiddet eylemlerine girişti. Altı aylık bir aradan sonra yeniden başlayan görüşmeler [[18 Mart]] [[1962]]'de anlaşmayla sonuçlandı. Geçici bir hükümetin gözetiminde yapılacak bir referandumda onaylanmak koşuluyla, [[Cezayir]]'in bağımsızlığı tanındı. Ayrıca bağımsızlıktan sonra [[Fransa]] ile ilişkilerin sürdürülmesi ve Avrupalıların uyruk belirlemede serbest bırakılması öngörüldü. [[1 Temmuz]] [[1962]]'de yapılan referandumda 6 milyon kişi bağımsızlık lehinde, 16 bin kişi aleyhte oy kullandı.
 
8 yıl süren Cezayir Bağımsızlık Savaşı'ndasavaşta 2 milyon köylü toprağını terk etmek zorunda kalırken, 250 bin müslümanMüslüman Cezayirli yaşamını yitirdi.
[[Nisan]] [[1958]]'de [[Tanca]]'da toplanan Magrip Birliği Kongresi'nde alınan bir kararla Cezayir Cumhuriyeti Geçici Hükümeti (GPRA) oluşturuldu.Bu sırada Avrupalı Cezayirlilerin [[Fransa]] ile birleşme amacıyla yürüttüğü mücadele de kızıştı. Gerginliğin [[Fransa]]'da yol açtığı bunalım sonucunda geniş yetkilerle iktidara gelen [[Charles de Gaulle]], Cezayirli Fransızların baskısına karşın, soruna siyasi bir çözüm bulmaya yöneldi. Arap devletleri ile sosyalist ülkelerden destek gören GPRA ile [[Mayıs]] [[1961]]'de resmi görüşmelerin başlamasından sonra, Fransız göçmenlerin kurduğu Gizli Ordu Örgütü (Organisation Armée Secrète, OAS) sivil halka yönelik acımasız şiddet eylemlerine girişti. Altı aylık bir aradan sonra yeniden başlayan görüşmeler [[18 Mart]] [[1962]]'de anlaşmayla sonuçlandı. Geçici bir hükümetin gözetiminde yapılacak bir referandumda onaylanmak koşuluyla, [[Cezayir]]'in bağımsızlığı tanındı. Ayrıca bağımsızlıktan sonra [[Fransa]] ile ilişkilerin sürdürülmesi ve Avrupalıların uyruk belirlemede serbest bırakılması öngörüldü. [[1 Temmuz]] [[1962]]'de yapılan referandumda 6 milyon kişi bağımsızlık lehinde, 16 bin kişi aleyhte oy kullandı.
 
== Kaynakça ==
8 yıl süren Cezayir Bağımsızlık Savaşı'nda 2 milyon köylü toprağını terk etmek zorunda kalırken, 250 bin müslüman yaşamını yitirdi.
{{Kaynakça}}
 
{{Soğuk Savaş}}
624

düzenleme