"Osmanlı İmparatorluğu reform dönemi" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Bu dönemde olan olayları tarih sırasına göre düzenledimç I. Dünya savaşı bir sonraki döneme taşındı.
(Gerekçe: + deneme amaçlı değişiklik)
(Bu dönemde olan olayları tarih sırasına göre düzenledimç I. Dünya savaşı bir sonraki döneme taşındı.)
{{Kaynaksız}}
{{Dönemlerine Göre Osmanlı Tarihi |Timeline=Dağılmaİmparatorluğu Dönemitarihi}}
Bu dönem 1828 ile başlayıp 1908'de kadar devam eden dönemdir.
Bu dönem 1792 [[Yaş Antlaşması]] ile başlayıp 1922'de [[Osmanlı Devleti]]'nin yıkılışına kadar devam eden dönemdir. Osmanlı Devleti Avrupalı devletlerin kendi aralarındaki çıkar çatışmalarından yararlanıp denge politikası izleyerek varlığını korumaya çalışmıştır. Osmanlı Devleti'ne, bu dönemde Avrupalı Devletlerce "Hasta Adam" lakabı konulmuştur.
 
== Dönemim özellikleri ==
Osmanlı, Balkanlarda çıkan isyanlar ve uzun süren Rus savaşları ile iyice yıpranmış ve devlet yönetiminde ıslahata yönelik çalışmalar yapılmışsa da pek başarılı olunamamıştır.
Osmanlı Devleti Avrupalı devletlerin kendi aralarındaki çıkar çatışmalarından yararlanıp denge politikası izleyerek varlığını korumaya çalışmıştır. Osmanlı Devleti'ne, bu dönemde Avrupalı Devletlerce "Hasta Adam" lakabı konulmuştur.
[[1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı]] Osmanlı Devleti ile Rusya arasında birçok cephelerde savaşılmış bir savaştır. Napolyon, Bonapart'ın önderliği altındaki Fransa'nın Avrupa'da başlattığı savaşların arka planında yer aldı.
 
Savaşın nedeni, Rusların Sırp isyanını desteklemesi ve Balkan Milletlerini kışkırtması ve Rusya'nın Eflak ve Boğdan'da isyanlar çıkartması
* İngiltere'nin Osmanlı Devleti'ni uyarması - İngiltere'nin önce Çanakkale, daha sonra İskenderiye'yi vurması ([[İngiliz-Osmanlı Savaşı]]).
* Bu sırada Fransa'nın Rusya ile anlaşması - İngiltere ile Osmanlı Devleti arasında [[Kale-i Sultaniye Antlaşması|Kale-i Sultaniye (Çanakkale) Antlaşması'nın]] imzalaması (1809)
* Daha sonra [[Napolyon Bonapart|Napolyon]]'un [[Napolyon'un Rusya Seferi|Moskova Seferi]]'ne çıkması ancak Rusya barış istedi.
* Bükreş antlaşması imzalandı. Sırplara ilk ayrıcalıklar verildi.
* Besarabya, Rusya'da kaldı.
* Eflak ve Boğdan, Osmanlı Devleti'nde kaldı.
* Prut Nehri sınır oldu.
 
== Modernizasyon 1828–1839 ==
== II. Mahmut döneminde Askeri alanda yapılan reformlar ==
=== 1808–1839 Mahmud II===
* [[Alemdar Mustafa Paşa]], Nizam-ı Cedit ordusunun yerine Sekban-ı Cedit Ordusu'nu kurdu
* II. Mahmut Alemdar Mustafa Paşanın öldürülmesi üzerine Sekban-ı Cedit'in yerine Eşkinci Ocağı kurdu
* Ordunun reformu için Prusya'dan subaylar getirildi. Avrupa'ya subaylar gönderildi
 
==== 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı ====
== Abdülmecid Dönemi (1839-1861) ==
*[[1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı]]
=== Londra Konferansı (1840) ===
*[[Edirne Antlaşması (1829)]]
 
== Tanzimat 1839–1876 ==
=== 1839–1861 Abdülmecit I ===
==== Tanzimat Fermanı (3 Kasım 1839) ====
{{ana madde|Tanzimat Fermanı}}
''Tanzimat fermanı'nın amacı; Osmanlı uyruğunda bulunan bütün vatandaşlara eşit haklar vererek Avrupa Devletleri'nin Osmanlıların içişlerine karışmasını önlemek, Azınlıklar ve Avrupa üzerinde olumlu bir etki yaparak Avrupalı Devletlerin desteğini sağlamak ve imparatorluğu yeniden toparlamaktı.''
* Avrupalı Devletlerin iç işlerimize karışmasına engel olmak.
* Mısır ve Boğazlar konusunda Avrupalı Devletlerin desteğini kazanmak.
* Devleti ve toplumu demokratik bir yapıya kavuşturmak.
* Azınlık isyanlarını önleme isteği.
 
Bu nedenlerden dolayı 3 Kasım 1839'da Tanzimat Fermanı (Gülhane Hattı Hümayun) ilan edildi.
 
* Müslüman ve Hiristiyan bütün halkın namus,ırz,can ve mal güvenliğinin sağlanması.
* Askerliğin düzenli bir şekle sokulması.
* Vergilerin düzenli bir yönteme göre belirlenmesi ve toplanması
 
==== Londra Konferansı (1840) ====
* Mısır Valiliği,babadan oğula geçmek üzere Mehmet Ali Paşa'ya verilecek, fakat hukuki yönden
Osmanlı'ya bağlı kalacak .
Bu anlaşmayla Mısır iç işlerinde serbest, dış işlerinde Osmanlı'ya bağlı imtiyazlı bir eyalet haline geldi.
 
==== Londra Konferansı (1841) ====
[[Hünkâr İskelesi Antlaşması]]'nın süresi bitince Londra'da bir konferans toplandı. Toplantıya [[Birleşik Krallık|İngiltere]], [[Rusya İmparatorluğu|Rusya]], [[İkinci Fransa İmparatorluğu|Fransa]], [[Avusturya-Macaristan İmparatorluğu|Avusturya-Macaristan]], [[Prusya Krallığı|Prusya]] ve [[Osmanlı Devleti]] katıldı. Londra'da imzalanan Boğazlar Sözleşmesi'ne göre;
 
arttırmışlardır.
 
==== TanzimatIslahat Fermanı (3 Kasım 18391856) ====
{{ana madde|TanzimatIslahat Fermanı}}
Paris Antlaşması görüşmeleri sürerken [[Islahat Fermanı]] ilan edilmişti (1856). Bu fermanla ilgili bir madde Paris Antlaşması'nda da yer aldı. Islahat Fermanı kaynağını ve ortaya çıkış nedenini yabancı devletlerden almaktadır. Bu fermanın esasları Fransa'nın ısrarı ile Avusturya, İngiltere ve Fransa tarafından belirlenmiştir. Osmanlı Devleti, Paris antlaşması şartlarını lehine çevirmek için bu fermanı ilan etmiştir.
''Tanzimat fermanı'nın amacı; Osmanlı uyruğunda bulunan bütün vatandaşlara eşit haklar vererek Avrupa Devletleri'nin Osmanlıların içişlerine karışmasını önlemek, Azınlıklar ve Avrupa üzerinde olumlu bir etki yaparak Avrupalı Devletlerin desteğini sağlamak ve imparatorluğu yeniden toparlamaktı.''
* Avrupalı Devletlerin iç işlerimize karışmasına engel olmak.
* Mısır ve Boğazlar konusunda Avrupalı Devletlerin desteğini kazanmak.
* Devleti ve toplumu demokratik bir yapıya kavuşturmak.
* Azınlık isyanlarını önleme isteği.
 
# Din ve mezhep hürriyeti sağlanarak azınlıklara okul, kilise ve hastane açma hakkı verilecek
Bu nedenlerden dolayı 3 Kasım 1839'da Tanzimat Fermanı (Gülhane Hattı Hümayun) ilan edildi.
# Azınlık ve yabancılara küçük düşürücü sözler söylenmeyecek
==== Tanzimant Fermanının İçerdiği Esaslar ====
# Azınlıklar da bütün devlet memurluklarına girebilecek
* Müslüman ve Hiristiyan bütün halkın namus,ırz,can ve mal güvenliğinin sağlanması.
# Askerlik işleri yeniden düzenlenecek, azınlıklardan askerlik için bedel kabul edilecek
* Askerliğin düzenli bir şekle sokulması.
# Vergi sistemi yeniden düzenlenecek. İltizam usulü kaldırılacak
* Vergilerin düzenli bir yönteme göre belirlenmesi ve toplanması
# Herkes inancına göre yemin edecek, karma mahkemeler kurulacak
 
 
=== 1861–1876 Abdülaziz ===
Bu dönemde, Rusya'nın Balkanlarda [[panslavizm]] idealini yaymaya başlamasıyla isyanlar başlamıştır. Sırp, Karadağ, Bosna-Hersek, Romen (Eflak ve Boğdan) ve Bulgar isyanları ortaya çıkarak "Balkan Bunalımı"na zemin hazırlandı ve Girit'teki Rumlar ayaklanarak Yunanistan'a bağlanmak istediler. Avrupalıların duruma müdahalesiyle Osmanlı Devleti [[Halepa Fermanı]]'nı ilan etmiş ve Giritlilere vergi muafiyeti getirilmiştir. Mısır Hıdivi İsmail Paşa'nın gayretleri ve Fransa'nın desteğiyle 1869'da [[Süveyş Kanalı]] açılmış, böylece coğrafi keşiflerle önemini yitiren Mısır ve Akdeniz yeniden canlanmıştır. Bu durum Avrupalı devletlerin Mısır'a sahip olma arzunu artırmıştır.
 
Beylerbeyi ve Çırağan sarayları yapılmıştır. Avrupalı Devletler azınlıklarla ilgili ağır istek ve tehditlerden oluşan Berlin Memorandumu'nu ilan ettiler. Avrupa'da önemli gelişmeler görülmüş, İtalya(1870), ve Almanya(1871) siyasi birliklerini tamamlayarak siyasi güç olarak ortaya çıktılar.
 
==== Kırım Savaşı (1853-1856) ====
{{ana madde|Kırım Savaşı}}
'''Sebepleri;'''
Kırım Savaşında İngiltere, Fransa, Sardunya ve Piyomento, Osmanlı Devleti'nin yanında savaşa girdi. Avusturya ise Eflak ve Boğdan'ı işgal ederek destek verdi. Osmanlı Devleti ilk dış borcu Kırım savaşı sırasında İngiltere'den aldı.(1854) Osmanlı Devleti Paris anlaşması sırasında Avrupalı devletlerin tam desteğini kazanmak için azınlıklara geniş haklar tanıyan [[Islahat Fermanı]]'nı ilan etti.
 
=== Islahat Fermanı (1856) ===
{{ana madde|Islahat Fermanı}}
Paris Antlaşması görüşmeleri sürerken [[Islahat Fermanı]] ilan edilmişti (1856). Bu fermanla ilgili bir madde Paris Antlaşması'nda da yer aldı. Islahat Fermanı kaynağını ve ortaya çıkış nedenini yabancı devletlerden almaktadır. Bu fermanın esasları Fransa'nın ısrarı ile Avusturya, İngiltere ve Fransa tarafından belirlenmiştir. Osmanlı Devleti, Paris antlaşması şartlarını lehine çevirmek için bu fermanı ilan etmiştir.
 
# Din ve mezhep hürriyeti sağlanarak azınlıklara okul, kilise ve hastane açma hakkı verilecek
# Azınlık ve yabancılara küçük düşürücü sözler söylenmeyecek
# Azınlıklar da bütün devlet memurluklarına girebilecek
# Askerlik işleri yeniden düzenlenecek, azınlıklardan askerlik için bedel kabul edilecek
# Vergi sistemi yeniden düzenlenecek. İltizam usulü kaldırılacak
# Herkes inancına göre yemin edecek, karma mahkemeler kurulacak
 
== Abdülaziz Dönemi(1861-1876) ==
Bu dönemde, Rusya'nın Balkanlarda [[panslavizm]] idealini yaymaya başlamasıyla isyanlar başlamıştır. Sırp, Karadağ, Bosna-Hersek, Romen (Eflak ve Boğdan) ve Bulgar isyanları ortaya çıkarak "Balkan Bunalımı"na zemin hazırlandı ve Girit'teki Rumlar ayaklanarak Yunanistan'a bağlanmak istediler. Avrupalıların duruma müdahalesiyle Osmanlı Devleti [[Halepa Fermanı]]'nı ilan etmiş ve Giritlilere vergi muafiyeti getirilmiştir. Mısır Hıdivi İsmail Paşa'nın gayretleri ve Fransa'nın desteğiyle 1869'da [[Süveyş Kanalı]] açılmış, böylece coğrafi keşiflerle önemini yitiren Mısır ve Akdeniz yeniden canlanmıştır. Bu durum Avrupalı devletlerin Mısır'a sahip olma arzunu artırmıştır.
 
Beylerbeyi ve Çırağan sarayları yapılmıştır. Avrupalı Devletler azınlıklarla ilgili ağır istek ve tehditlerden oluşan Berlin Memorandumu'nu ilan ettiler. Avrupa'da önemli gelişmeler görülmüş, İtalya(1870), ve Almanya(1871) siyasi birliklerini tamamlayarak siyasi güç olarak ortaya çıktılar.
 
==Kanuni Esasinin yazılması, 1876 ==
== V. Murat Dönemi ==
=== 1876 Murat V ===
V. Murat Abdülaziz'in tahttan indirilmesi sonucu padişah oldu.(1876) Ancak sağlığının yerinde olmadığı görüldü. Bu durum karşısında başta Mithat Paşa olmak üzere önde gelen devlet adamları toplam 93 gün tahtta kalan V. Murat'ı tahttan indirerek Meşrutiyeti ilan etme sözü veren II. Abdülhamit'i tahta çıkardılar.
 
==Birinci Meşrutiyet, 1876–1878==
== II. Abdülhamit Dönemi (1876-1909) ==
II. Abdülhamit 23 Aralık 1876'da Kanun-i Esasi’yi ilan etti. Böylece meşruti yönetime geçilmiş oluyordu.
=== 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) ===
===1876–1979 Abdul Hamid II===
==== 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) ====
{{Ana|93 Harbi}}
Savaşın nedeni, İstanbul (Tersane) ve Londra Konferansı kararlarının Osmanlı tarafından kabul edilmemesi ve Rusya'nın Panslavist politikası ve sıcak denizlere inme çabasıdır.
Ruslar doğuda Erzurum'a kadar ilerlediler. Rus ordusu [[Aziziye Tabyaları]]nda [[Şehit Halil Başkan Paşa]] tarafından durduruldu. Ancak ağır kış şartlarına dayanamayan Osmanlı kuvvetleri, Rus ordular karşısında tutunamadı. Ruslar batıda Edirne ve doğuda Kars'a kadar girdiler.Sonuç olarak da, iki taraf arasında [[Ayestafanos Antlaşması]] imzalandı. Bu antlaşma Rusya'ya sıcak denizlere inme konusunda Balkan ve Doğu koridorunu açmıştır. Bu durum Avrupa devletlerin tepkisine neden olmuş, Rusya yeni bir savaşı göze alamadığından Berlin'de bir kongre toplanmasını kabul etmiştir. Bu antlaşma yürürlüğe girmemiş, bunun yerine Berlin antlaşması imzalanmıştır. Osmanlı Devleti'nin imzalayıp da uygulamaya konulmayan iki antlaşma ''Ayestefanos'' ve ''Sevr''dir.
 
==== Berlin Kongresi ve Antlaşması (1878) ====
[[Dosya:Chernopeevs band.jpg|thumb|250px|Hristo Chernopeev liderliğindeki çete, 1903.]]
{{ana madde|Berlin Antlaşması (1878)}}
Bu antlaşma ile Osmanlı'nın dağılma süreci hızlandı. İngiltere de Osmanlı topraklarının parçalanmasına katıldı. Bu yüzden Osmanlının dış politikasında İngiltere'den boşalan yeri Almanya almaya başladı. [[Ermeni Tehciri|Ermeni meselesi]] ilk defa uluslararası bir antlaşmada yer almış, Ermeni Meselesi Ermenilerin değil Osmanlı'yı parçalamak isteyen devletlerin meselesi olarak ortaya çıkmıştır. Osmanlı'nın 19. yy.da en çok toprak kaybettiği antlaşmadır. Anlaşmadan en karlı çıkan, Bosna-Hersek üzerinde haklar elde eden Avusturya ve Kıbrıs'ı üs olarak alan İngiltere'dir.
 
==Tedbir 1879-1908==
== V. Mehmet Reşad Dönemi (1909-1918) ==
II. Abdülhamit parlomentoyu iptal etti.
=== Trablusgarp Savaşı (1911) ===
=== 1879–1908 II. Abdülhamit Dönemi ===
{{ana madde|Trablusgarp Savaşı}}
==== 1897 Yunan Savaşı ====
20. yüzyılın başında Kuzey Afrika'da sadece [[Trablusgarp Eyaleti|Trablusgarp]] Osmanlı egemenliğinde kalmıştı. (Daha önce Cezayir'i ve Tunus'u ve Fas'ı Fransızlar işgal etmiş, Mısır'ı da İngilizler işgal etmişti).
[[Dömeke Savaşı]]
 
İtalya'nın gelişen sanayisi için hammadde ve pazar arayışı, bunun içinde Osmanlının elindeki Trablusgarp'a asker çıkarmaları.
 
Trablusgarp'ı ele geçirmekte zorlanan İtalyanlar Oniki Ada ve Rodos'u işgal ettiler. Bu sırada Balkan Savaşı patlak verince Osmanlı Devleti barış imzalamak zorunda kaldı. İtalyanlarla [[Uşi Antlaşması|Uşi (Ouchy)Antlaşması]] imzalandı.(1911) Antlaşmaya göre Osmanlının kuzey afrikadaki son toprağı olan Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakıldı.
 
=== Balkan Savaşları ===
{{ana madde|Balkan Savaşları}}
Rusya'nın Panslavist politikası ve sıcak denizlere inme düşüncesi doğrultusunda Balkan Devletlerini Osmanlıya karşı kışkırtması sonucu çıkmıştır.
 
İngiltere, Osmanlı-Almanya yakınlaşmasından rahatsızlık duyuyordu. Çünkü Almanya, hem Avrupa'nın güçlü bir devleti hem de İngiltere'nin sömürgelerine göz diken bir tavırda idi. İngiltere, Almanya tehlikesine karşı daha zayıf durumda olan Rusya'yı kullanmaya karar verdi.
 
==== I. Balkan Savaşı ====
{{ana madde|I. Balkan Savaşı}}
Osmanlı'nın Trablusgarp'ta savaşıyor olmasini firsat olarak gorduler ve Rusların kışkırtmasıyla [[Sırbistan]], Yunanistan, [[Karadağ]] ve Bulgaristan aralarında anlaşarak Osmanlı Devleti'ne savaş açtılar.
* Osmanlı Ordusunun bir bölümü savaştan önce terhis edilmişti. Bu duruma bir de subaylar arasındaki siyasi çekişmeler eklenince Osmanlı Devleti bütün cephelerde yenildi.
* Makedonya, Batı Trakya, Edirne ve Kırklareli işgal edildi. Arnavutluk bağımsızlığını ilan etti.
 
Sonuçta, Balkanların yeni haritasını belirlemek amacıyla Londra Konferansı toplandı.(1912) Londra Konferansında Osmanlı Devleti [[Midye-Enez çizgisi]]'nin batısında kalan topraklarını kaybetti.
(Makedonya, Batı Trakya, Edirne, Kırklareli). Ayrıca Bozcada ve Gökçeada Midilli sakız sisam ahikerya ve ipsara limni bozbaba semadirek dışındaki Ege adaları Yunanistan'a geçti.
 
==== II. Balkan Savaşı ====
{{ana madde|II. Balkan Savaşı}}
I. Balkan savaşında en çok toprağı Bulgaristan almıştı. Bu durumdan memnun olmayan Yunanistan, Sırbıstan, Karadağ ve Romanya Bulgaristan'a savaş açtılar. Bu durumdan faydalanan Osmanlı Devleti de savaşa girerek Edirne ve Kırklareli'yi Bulgarlardan geri aldı.
 
Osmanlı Devleti Bulgaristan ile İstanbul Antalaşması'nı, Yunanistan ile Atina Anlaşmalarını imzaladı.(1913) İstanbul ve Atina Antlaşmalarında Bulgaristan ve Yunanistanda yaşayan Türklere "[[Azınlık]]" statüsü verildi. Balkan Savaşlarından sonra Talat, Cemal ve Enver Paşaların devlet idaresindeki etkinliği arttı.
 
== I. Dünya Savaşı (1914-1918) ==
{{ana madde|I. Dünya Savaşı}}
[[File:Ottoman Loan certificate 1933.jpg|thumbnail|Ottoman Loan certificate 1933]]
Almanya ve İtalya'nın gelişen sanayileri için hammadde ve pazara ihtiyaç duymaları, bu nedenle İngiltere ve Fransanın sömürgelerine göz dikmeleri, Fransanın 1871'de kaybettiği Alsas-Loren Bölgesini Almanlardan geri almak istemesi, Avusturya-Macaristan imparatorluğu'nun Rusların Panslavist politikasından rahatsız olması gibi nedenlerden dolayı yapılmışltır.
 
İtalya savaş başladıktan sonra grup değiştirerek, İtilaf Devletleri'nin yanında savaşa katılmıştır.
 
==== 1908 devrimi====
Avusturya-Macaristan Veliahtı Saraybosna'da bir Sırplı tarafından öldürüldü. Bunun üzerine Avusturya Sırbistan'a savaş ilan etti, Rusya Sırbistan'ın yanında yer aldı. Fransa Rusya'yı destekledi. Almanya ve İngiltere'nin de katılmasıyla savaş genişledi. Osmanlı Devleti burada ittifak grubundaydı ve o gruptaki yenilen devletlerden oldu.
1908 Devrimi'ni merkezi Selanik'te bulunan 3. Ordu’nun gerçekleştirdi. Selanik'te bulunan İttihat ve Terakki merkez komitesi organize etti.
 
{{Şablon:Osmanlı konuları}}