"Mutasım" sayfasının sürümleri arasındaki fark

'''Mutasım''' veya '''Abbas el-Mutasım Billâh''' Tam Adı: ''Ebû İshâk "el-Muʻtasım bi’l-Lâh" `Abbas bin Hârûn er-Reşîd'' ([[Arapça]]: أبو إسحاق “المعتصم بالله” عباس بن هارون الرشيد ; Ebū ʾisḥāq "el-muʿtaṣim bi-llāh" `Abbas bin hārūn er-rešīd) (d. [[794]] - ö. [[5 Ocak]] [[842]]), sekizinci [[Abbasi]] halifesi. [[Harun Reşid]]'in küçük oğluydu ve annesi Harun Reşid'in Türk asıllı bir cariyesi idi. 833'te kardeşi [[Memun]]'un yerine tahta geçti.
 
== GençlikHalife yıllarıolmadan hayatı ==
 
Halife olmadan Ebu İshak adı ile anılmaktaydı. Tabari'ye göre Ebu İshak 815-816'da (Hicri 200 ve 201) Hicaz'a giderek hacı olmuştu.<ref name="tabari">Bosworth, C. E. (ed.) (1987) ''The History of al-Ṭabarī, Volume XXXII: The Reunification of the ʿAbbāsid Caliphate. The Caliphate of al-Ma'mun, A.D. 812–833/A.H. 198–213'', Albany, NY: State University of New York Press ISBN=0-88706-058-7 {{ing}}</ref>
 
HalifeMutasım halife olmadan Ebu İshak adı ile anılmaktaydı. Babası Abbasi Halifesi [[Harun Reşid]], annesi bu halifenin Türk asıllı cariyesi olan Meride idi. Bağdad'da Abbasi Halifeleri sarayı olan "Huld Sarayı"'nda doğmuştur. Tabari'ye göre Ebubir İshakçok 815-816'daotorite tarafından doğum tarihi Ekim 796 (HicriŞaban 200H.180) veolarak 201verilmekte ama bazıların da doğumu 726 ilkbaharı (H. 179) Hicaz'aveya giderekdaha hacıönce olmuştuolarak verilmektedir. <ref name="tabaritabari32">Muhammed İbni Carir Tabari (İng. çev. ve ed.: Bosworth, C. E. (ed.) (1987) ''The History of al-Ṭabarī, Volume XXXII: The Reunification of the ʿAbbāsid Caliphate. The Caliphate of al-Ma'mun, A.D. 812–833/A.H. 198–213'', Albany, NY: State University of New York Press ISBN=0-88706-058-7 {{ing}}</ref>
Yine Tabari 816'da (HIcri 202) Ebu İshak komutasında bir ordunun isyan eden Hariciler üzerine gönderildiğini yazmaktadır. Ebu İshak bu seferde isyancı Haricilere karşı galip gelmiştir. Tabari bu sefer sırasında ortaya çıkan bir olayı ayrıntılı vermektedir. Bir Türk asıllı "gılman" (kölemen) asker Ebu İshak'ı bir Harici askerinin çok tehlikeli mızrak hücumundan kurtarmış ve ona Farsça "Aşina ma-ra" (''Beni Hatırla'') diye bağırmıştır. Bundan sonra bu Türk asker "Aşina" lakabıyla "Ebu Cafer Aşina" olarak bilinmiştir.<ref name="tabari"/>
 
Tabari Mutasım'ı yetişkin iken siyah sakallı, saçlarının uçları gittikçe kırmızıya yaklaşıp saç ucları kırmızı olarak tasvir etmektedir ve gayet güzel gozleri olduğunu bildirmektedir. Diğer tarihçiler onun fiziksel olarak gayet güçlü olduğunu ve okuryazarlığının gayet az, hatta hemen hemen ümmi, olduğunu vurgulamaktadırlar. <ref name="tabari32"/>
Ebu İshak Hicri 829'da (Hicri 214) Mısır'da çıkan bir isyanı bastırmakla görevlendirilmiştir. O bu isyanı bastırmış ve isyan elebaşılarını idam ettirmiştir.<ref name="tabari"/>
 
Ebu İshak, Harun Reşid'in küçük oğullarından olduğu için yetişmesine pek önem verilmemiştir. Baba-bir-anne-ayrı kardeşleri olan [[Emin (Abbasi)|Emin]] (halifelik dönemi: 809-813) ile [[Memun]] (halifelik donemi:813-833) arasinda cikan (bazan "Dördüncu Fitne" veya "Büyük Abbasi İç Savaşı" adı da verilen) büyük iç savaşta Bagdad'da bulunup orada yaşamıştır. Bu dönemde 817-819'ds diğer Abbasi sülalesi mensupları ve Abbasiler devleti ilerigelenleri (''abna' el-devle'') gibi, 20 Temmuz 817'de Bagdad'lıların Halife Memun yerine "Mübarek" taht adı ile halife olduğunu kabul ettikleri [[İbrahim İbni Mehdi]]'nin taraftarı idi. <ref name="kennedy">Kennedy, Hugh N. (2.ed. 2004) '' The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the 6th to the 11th Century'' Harlow: Pearson Education Ltd. [http://books.google.com/books?id=Wux0lWbxs1kC Google books] say=151, 156/ref>
831'de (Hicri 215) Bağdat'a dönen Ebu İshak kardeşi halife [[Memun]]'un Bizanslılar üzerine Anadolu seferine iştirak etmiştir. Tabari'ye gore bu seferde Ebu İshak'ın komuta ettiği Arap ordusu kolu 30 kadar Bizans tahkimli mevki ve kaleyi ele geçirmiştir.<ref name="tabari"/>
 
Ebu İshak'ın 816'da Hicaz'a Mekke-Medine'ye Hacca gittiği Tabari tarafından bildirmektedir. Bu hac seferinde yanında askerlerden ve devlet memurlarından oluşan büyük bir refakatci grubu bulunmakta idi. Bu hac seferine gidişte bu refakatçiler arasında Yemen valisi tayin olup görevine giden "Havdava İbni Ali İbni Isa İbni Maham" da katılmıştı. Ebu İshak Mekke'de bu hac seferinde Mekke'de iken kendine refakat eden askeri birliği hacıların yollarını kesip onları soyan "Harici" bir eşkiya lideri üzerine gönderildiği hakkında ayrıntılı olarak vermekte ve ortaya çıkan bir olayı da anlatmaktadır. Bir Türk asıllı "gılman" (kölemen) asker Ebu İshak'ı bir Harici askerinin çok tehlikeli mızrak hücumundan kurtarmış ve ona Farsça "Aşina ma-ra" (''Beni Hatırla'') diye bağırmıştır. Bundan sonra bu Türk asker "Aşina" lakabıyla "Ebu Cafer Aşina" olarak bilinmiştir. Ebu İshak bu seferde isyancı Haricilere karşı tepeleyip imha etmiştir. <ref name="tabari32"/>
 
Ertesi 817 yılında da Ebu Ishak tekrar Hicaz'a hac için gitmiştir. <ref name="tabari32"/>Fakat bu hac seferinin ayrıntılarını bildiren hiçbir belge ve bilgi elimizde bulunmamaktadır.
 
Ebu İshak Hicri 829'da (Hicri 214) Mısır'da çıkan bir isyanı bastırmakla görevlendirilmiştir. O bu isyanı bastırmış ve isyan elebaşılarını idam ettirmiştir.<ref name="tabaritabari32"/>
 
831'de (Hicri 215) Bağdat'a dönen Ebu İshak kardeşi halife [[Memun]]'un Bizanslılar üzerine Anadolu seferine iştirak etmiştir. Tabari'ye goregöre bu seferde Ebu İshak'ın komuta ettiği Arap ordusu kolu 30 kadar Bizans tahkimli mevki ve kaleyi ele geçirmiştir.<ref name="tabaritabari32"/>
 
== Halifelik yaşamı ==
34.095

değişiklik