"Korkunç İvan Oğlunu Öldürüyor" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
yazım düzeltmeleri
(düz.)
k (yazım düzeltmeleri)
 
==İlham==
Repin'in anılarında belirttiğine göre, bu resmin ilham kaynağı, [[II. Aleksandr]]'ın devrimci [[Narodnaya Volya]] örgütü üyeleri tarafından katli ve bunun ardından örgüt üyelerinin idamından duyduğu huzursuzluktu.<ref>{{Web kaynağı| başlık = Repin, Ilya Efimovich Ivan the Terrible and his Son Ivan on November 16, 1581 | erişimtarihi = 2014-10-06 | eser = Tretyakov Gallery | url= http://www.tretyakovgallery.ru/en/collection/_show/image/_id/210 | dil=İngilizce | arşivurl=http://www.webcitation.org/6TBDMQoxK | arşivtarihi= 2014-10-08 }}</ref><ref name="ilya">{{Web kaynağı| url=http://ilya-repin.ru/master/repin4.php | başlık= Илья Репин. Галерея картин и рисунков художника - Иван Грозный и сын его Иван 16 ноября 1581 года, 1885 | erişimtarihi= 2014-10-06 | dil=Rusça | arşivurl= http://www.webcitation.org/6TBDg33Ws | arşivtarihi= 2014-10-068}}</ref> "Bu tarihsel trajedinin uyandırdığı, varlığımızın en derinliklerine uzanan acı duygularını bir tabloya yansıtmak doğaldı" diye yazmıştır.<ref>{{Web kaynağı| başlık = Assassinat du tsarévitch par son père Ivan le terrible de Ilya Repin (1844-1930) | url= http://art-deco.france.pagesperso-orange.fr/repin_ivan%20terrible.htm | erişimtarihi= 2014-10-07 | dil= Fransizca | arşivurl= http://www.webcitation.org/6TBDqfLRz | arşivtarihi= 2014-10-08}}</ref> "Bu yıl bir dizi korkunç olaylaraolaya tanık oldu. Tarihten bir çıkış bulmam normaldi. Yeni bir tabloya heyecanla başladım. Tablonun konusu, çağımızdaki zulümdü."<ref>{{Kitap kaynağı |yazar = Grigori Sternin, Jelena Kirillina | başlık = Ilya Répine | yayınevi= Parkstone International | yıl= 2012 | url=http://books.google.com/books?id=abLjuyzSki0C&q=16+novembre+1581&pg=PA131 | isbn= 9781780427348| dil= Fransizca }}</ref>
 
Bu cinayet Repin'i bunun arkasında yatan nedenleri düşünmeye itmiş, sonunda bir gece, [[Nikolai Rimsky-Korsakov]]'un ''[[Antar]]'' adlı eserini dinledikten sonra tablonun konusu aklına gelmiştir. Repin, anılarında, konserde bu parçayı dinlerken hissettiği dehşet duygusunu resmine aktarmaya karar verdiğini yazmıştır.<ref name="100 gp">{{Kitap kaynağı |yazar = Иoнина Н. A. | başlık = Репин И. «Иван Грозный убивает своего сына» | bölüm = Сто великих картин | yer = Мoskova |Yayımevi = Вече |yıl = 2002 | dil=Rusça }}</ref>
 
Repin'in belirttiğine göre, tabloya etki etmiş olan bir diğer unsur, 1883 Avrupa gezisinde ziyaret ettiği sergilerde gördüğü çok sayıda [[boğa güreşi]] temalı kanlı tablolardı. "Rusya'ya geri dönünce Korkunç İvan ve Oğlu'nun kanlı sahnesini yapmaya giriştim. Ve kanlı resim çok başarılı oldu." diye yazmıştır.<ref name="ilya"/><ref name="tanais.info">{{Web kaynağı | başlık = Илья Репин. Иван Грозный и сын его Иван 16 ноября 1581 | eser = tanais.info | url = http://www.tanais.info/art/repin74more.html | erişimtarihi= 2014-10-06 | dil=Rusça | arşivurl= http://www.webcitation.org/6TBE2fyYY | arşivtarihi= 2014-10-08}}</ref>
 
==Konu==
Korkunç Ivan'ın oğlu Ivan Ivanoviç'in ölümünün nasıl olduğu hakkında çeşitli rivayetler vardır ve onun babası tarafından öldürüldüğü kesinlik kazanmamıştır. Repin, bu konuda tarihçi [[Nikolay Karamzin]]'in anlatısını kullanmaya karar vermiştir. HikayeninOlayın bu versiyonuna göre, Korkunç İvan ile oğlu arasındaki ilişkiler kötüydü. Oğul İvan'ın ölümünden bir gün önce baba İvan, hamile olan oğlunun karısıgelini Yelena'nın odasına habersiz girivermiş, orada Yelena'yı o zamanki adetlere göre uygunsuz dereedederecede az giyimli bir şekilde oturur görünce hiddetlenmiş, gelinionu dövmeye başlamıştı. Karısının çığlıklarını duyan oğul İvan yardıma koşmuş ve babasına "ilk karımı nedensiz olarak manastıra gönderdin, ikincisine de aynı şeyi yaptın, şimdi de üçüncüsüne vurdun ve rahminde taşıdığı oğlunun ölümüne yol açtın demiştir." Yelena dayağın ardından düşük yapmıştır. Ertesi günügün, oğlu bu konuyla ilgili olarak babasına çıkışmış, babası ise onu, o günlerin gündeminde olan Livonya Savaşı ile ilgili olarak kendisine itaatsizlikle suçlamıştır. Oğul İvan, babasına olan sadakatini ısrarla tekrarlamış ama, savaşla ilgili olarak, Pskov şehrinin kurtarılması gerektiğini savunmuştur. Oğlunun bu tutumuna öfkelenen baba İvan, asası ile oğlunun kafasına vurmuştur. Olaya şahit olan başbakan [[Boris Godunov]], araya girmeye çalışmış ama kendisi de bir darbe yemiştir. Oğul İvan, şakağından yaralanmış şekilde yarı baygın yere yıkılmıştır. Baba İvan derhal oğluna koşmuş, yüzünü öpüp "Kahrolayım, oğlumu öldürdüm! oğlumu öldürdüm!" diye bağırmıştır. Oğul İvan bir an ayılmış ve "sadık bir oğul ve sade bir kul olarak ölüyorum" demiştir. Sonraki birkaç gün boyunca baba İvan bir mucize olması için durmadan dua etmiş ama veliaht çar, birkaç gün sonra, 19 Kasım 1581'de ölmüştür.<ref name="allart">{{Web kaynağı | başlık= Ivan the Terrible killing his son. | eser=Allart.biz | url= http://allart.biz/photos/image/Ivan_the_Terrible_and_His_Son_Ivan.html | erişimtarihi= 2014-10-06 | dil= İngilizce | arşivurl= http://www.webcitation.org/6TBE8Oynk | arşivtarihi= 2014-10-08 }} </ref>
 
==Yapılışı==
Repin, Aleksandr II'yi öldüren devrimcilerin idamından hemen sonra bu tablo üzerinde çalışmaya başladığını anılarında yazmıştır. "Çağdaş hayatın dehşetleri altında altında ezilmiş" duygularla, hummalı çalışma dönemlerindedönemleri sırasında tabloyu yapmıştır. "Bir deli gibi çalıştım, bazen dehşet içindeydim" diye yazmıştır.<ref name="artroots">{{Web kaynağı|başlık=Ilya Efimovich Repin (1844-1930) | eser=artroots.com | url=http://artroots.com/ra/bio/ilyarepin/ilyarepinbio.htm | erişimtarihi= 2014-10-06 | arşivurl= http://www.webcitation.org/6TBEBNHvn | arşivtarihi= 2014-10-08}}</ref>
 
Başlangıçta Repin tabloyu bir şiddet betimlemesi olarak düşündü. İlk skeçlerinde devrilmiş eşyalar vardı, çar cinayet aletini elinde tutmaktaydı, oğlu babasını kolundan sarkmaktaydı. Repin 1883'de tablosu için bir etüd (skeç) yaptı. Bu çalışmada besteci [[Pavel Blaramberg]] Çar İvan, ressam [[Vladimir Karlovich Menk]] de oğul İvan için model oldular. Ama 1885'te tamamlanan son eser şiddeti değil, şiddetin çözümlemesiniçözümlenmesini yansıtmaktadır. Ölmekte olan oğulun affedici bakışları, ve babanın büyük pişmanlık ifadesi bu mesajı vermektedir. Bu tabloda Repin, Çar için arkadaşı [[Grigory Myasoyedov]]'u, çarın oğlu için de [[Vsevolod Garshin]]'i model olarak kullanmıştır.<ref>{{Web kaynağı|başlık= Vsevolod Mikhailovich Garshin (1855–1888) | eser= Heilbrunn Timeline of Art History . New York: The Metropolitan Museum of Art | url=http://www.metmuseum.org/toah/works-of-art/1972.145.2| erişimtarihi= 2014-10-06 | dil= İngilizce | arşivurl= http://www.webcitation.org/6TBEF6ZCy | arşivtarihi= 2014-10-08}}</ref><ref name="allart" />. Repin'in oğul İvan için model olarak Garshin'i seçmesinin nedeni, onun görünümü değil, kişiliği ve görüşleriydi. Repin, anılarında, Garshin hakkında, onu bakışlarının iyilik dolu ve düşünceli olduğunu, tanık olduğu şu veya bu haksızlıktan dolayı çoğu zaman gözlerinin dolu olduğunu, davranışlarının mahçup ve narin, kişiliğinin melek gibi ve "güvercin kadar saf", dünya görüşünün barışsever olduğunu yazmıştır anılarında.<ref name="Valkenier"/>
 
<gallery>
==Tasvir==
[[Dosya:Ivan the Terrible & son - detail.jpg|thumb|200px|Korkunç İvan Oğlunu Öldürüyor, detay]]
Tabloda gösterilen mekân çar sarayındaki bir odadır. Oda zengince döşenmiş ve süslenmiştir. Yerlerde ince dokunmuş halılar, geri planda bir soba ve süs vazoları görünmektedir. Repin'in sunduğu sahne, Çar İvan'ın oğlunun kafasına demir bir asa ile şakağına vurmasından sonrasıdır. Resmin odak noktası olan çar ve oğlu sabah güneşi ile aydınlatılmıştıraydınlanmıştır. Çar halının üzerine diz çökmüş, ölmekte olan oğluna sarılmış, onun kanlı kafasını eliyle tutmaktadır. Çarın ifadesinde korkunç bir çaresizlik ve pişmanlık vardır. Oğlunun yüzünde ölüme teslim olmuş bir sakinlik görünmektedir, yanağında bir göz yaşı vardır. Ön planda, düşürülmüş asa, daha geride, devrilmiş bir koltuk görünmektedir.<ref name="ilya"/><ref name="baz">{{Kitap kaynağı |yazar = L. Bazylow | başlık= Historia nowożytnej kultury rosyjskiej | yayimevi= Państwowy Instytut Wydawczniczy | yer=Varşova | yıl= 1986 | isbn= 83-01-05684-3 | sayfa= 650 | dil=Lehçe}}</ref> Resimde kırmızı renkler hakimdir, oğul çarın gömleğindeki pembeden, halıdaki çeşitli kırmızı tonlarına ve geri plandaki bordolara kadar.
 
==Tepkiler==
1885'de tamamlanan tablo, [[Gezginler]] grubunun 12. sergisinde teşhir edildi.<ref name="ilya"/> İlerici eleştirmenler tabloyu överken tutucular onu eleştirdiler. Sergide tabloyu gören bir eleştirmen, tablodaki aşırı dehşetin izleyicilere estetik bir zevk tatmini duymalarına engel olduğunu belirtmiştir. Bir diğer eleştirmen, eserin psikolojipsikolojik boyutunu takdir etmiş, tabloda en üst düzeyde bir ifade gücüne ulaşılmış olduğunu, daha fazlasının eseri bir karikatüre dönüştüreceğini yazmıştır.<ref name="baz"/>. Tablo konusunun "iğrençliği" bir yana, çok fazla kan göstermesi de bir diğer eleştiri konusu olmuştu. [[İmparatorluk Bilimler Akademisi]]'ndenden bir anatomi profesörü böyle bir yaradan o kadar çok kan çıkamayacağına dair bir konuşma vermişti.<ref name="violence"/> Tablonun savunucularından eleştirmen [[Vladimir Stasov]] ve yayımcı [[Aleksey Suvorin]] ise bu eleştirileri alaya almış, esas konunun çarın duygusal şiddet eyleminden sonra duyduğu pişmanlık ve kendini suçlama duygusu olduğunu belirtmiş, ahlâken yükselticiyüceltici olan bu konunun dramatik bir şekilde sunulduğunu söylemişlerdir.<ref name="violence"/> Bir eleştirmen, tablonun sadece bir cinayeti sahnelemekle kalmadığını, aynı zamanda Hristiyanca bir sevgi ve affedicilik ile, baba ve oğul arasındaki ihtilafın çözümlendiğiniçözümlenişinii de gösterdiğini belirtmiştir.<ref name="Valkenier">{{kitap kaynağı | başlık=The Writer as Artist's Model: Repin's Portrait of Garshin | yazar= Valkenier, E.K. | yıl= 2008| yayımcı=| url= http://www.metmuseum.org/pubs/journals/1/pdf/1512927.pdf.bannered.pdf | dergi= Metropolitan Museum Journal | cilt=28| sayfalar= 207-216| dil= İngilizce | arşivurl= http://www.webcitation.org/6TBFB4dKe | arşivtarihi= 2014-10-08}}</ref>
 
[[Rus Ortodoks Kilisesi]] [[Kutsal Sinod]]'unun başı olan [[Konstantin Pobedonostsev]] bu tablodan dolayı öylesine kızmıştı ki, imparator [[III. Aleksandr]] üzerinde olan nüfuzunu kullanarak resmin sergilenmesinin yasaklanmasını sağlamıştı.<ref name="violence"/> Pobedonostsev, "bugünlerin sanatı hayret verici: en ufak bir idealden yoksun, sadece çıplak realizm, ve eleştirme ve teşhir eğilimli" demiştir.<ref name="artroots"/>
 
Yasaklamasıyla buBu eser, yasaklamasıyla Rus İmparatorluğunda sansürlenen ilk tablo oldu.<ref name="tanais.info" /> Katil çarın portrelenmesi Rus monarşi kurumuna karşı bir saldırı olarak yorumlanmıştıyorumlandı. Sanat koleksiyoncusu [[Pavel Tretyakov]] sergiden hemen sonra tabloyu satın aldı, ama 1 Nisan 1885'te kendisine "tablonun sergilenmesine ve herhangi yollan halka ulaşmasına izin vermemesi" emredildi.<ref name="ilya"/> Bu yasak, üç ay sonra, 11 Haziran 1885'te kaldırıldı, saraya yakın bir sanatçı olan [[Alexey Bogolyubov]]'un ricası üzerine.<ref name="tanais.info" /><ref name="ilya"/> Sonraki yıllarda tablonun konusuna karşı duyulan tepki dindi, Repin bir Rus sanat dehası olarak kabul gördü ve bu tablo da onun en önemli eserlerinden biri sayıldı.<ref name="violence"/>
 
===Tabloya saldırı===
[[Dosya:Repin groznuy vandalizm.gif|thumb|100px]]
16 Ocak 1913'te, bir ikono sanatçısının oğlu olan 29 yaşında Abram Balaşev, Tretyakov Galerisi'nde sergilenmekte olan ''Korkunç İvan ve Oğlu İvan'' tablosuna saldırdı. Saldırgan "kanKan! neden bu kadar kan! yok olsun kan!" diye bağırıyordu. Üç bıçak darbesi ile tabloda her iki İvan'ın yüzlerinini kesti. Balaşev'in akli dengesi bozuk bulundu ve bir akıl hastanesine kaldırıldı. Repin bizzat yaşadığı [[Finlandiya]]'dan Moskova'ya bizzat gelip, 27 yıl önce yaptığı tabloyu tamir etti. Ancak, ancak tabloyu eskisinin aynısı gibi yapmadığı için,Repin'in geri dönüşündengidişinden sonra restorasyonu [[Igor Grabar]] tamamladı. Tablonun kaliteli fotoğraflarının mevcut olması sayesinde kolaylıkla eski hâline geri getirilebildi.<ref name="violence">{{kitap kaynağı| bölüm= On Blood, Scandal, Renunciation, and Russian History | yazar= Platt, K. |başlık= Times of Trouble: Violence in Russian Literature and Culture | editörler= Marcus C. Levitt, Tatyana Novikov |yıl= 2007 | yayımcı = Univ of Wisconsin Press | url=http://books.google.com/books?id=0oThfxDIEBYC&pg=PA112&lpg=PA112 | dil= İngilizce}}</ref> Olaydan sonra Tretyakov Galerisinin müdürü I.S. Ostroukhov istifa etti ve yerine Igor Grabar geçti.<ref name="violence"/>
 
== Notlar ==
19.235

değişiklik