"Augusto Pinochet" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
1915'te [[Valparaíso]]'da dünyaya geldi. Baba tarafı 18. yy'da Şili'ye göç etmiş [[Fransız]] [[Bretonlar|Breton]] asıllı bir ailedir. Annesi Avelina Ugarte Martínez ise [[Basklar|Bask]] asıllıdır. 1933'te girdiği Santiago'daki askeri akademiyi 1936'da bitirdi. Bir Şili heyetiyle ABD'de kaldıktan sonra 1970'te tümgeneral oldu.
 
==1973 Drabesi==
1973'te darbeden 18 gün önce, Ağustos ayında bakan olan general Carlos Prats'ın yerine [[Salvador Allende]] tarafından Şili silahlı kuvvetler başkomutanlığına getirildi. Bunun üzerine askeri cuntanın başına geçti ve 11 Eylül 1973'te Başkan Allende'yi devirdi. Allende darbe sırasında askerlerin başkanlık sarayına düzenledikleri saldırı sırasında yaşamını kaybetti (Allende'nin ölüm nedeni kesinlik kazanamamıştır).
{{Ana madde|1973 Şili Darbesi}}
1973'teün Ağustos ayında, darbeden 18 gün önce, Ağustos ayında bakan olan general Carlos Prats'ın yerine [[Salvador Allende]] tarafından Şili silahlı kuvvetler başkomutanlığına getirildi. Bunun üzerine askeri cuntanın başına geçti ve 11 Eylül 1973'te Başkan Allende'yi devirdi. Allende darbe sırasında askerlerin başkanlık sarayına düzenledikleri saldırı sırasında yaşamını kaybetti (Allende'nin ölüm nedeni kesinlik kazanamamıştır).
 
Yönetimi ele geçiren başında Pinochet'nin bulunduğu dört kişilik cunta bütün siyasi partilerin etkinliği durdurdu. Sosyalist muhalefete karşı acımasız ve kanlı bir kıyıma girişildiği bu dönemde, darbenin ilk üç yılı içinde yaklaşık 130 bin kişi tutuklandı, yaklaşık 3.000 kişi öldürüldü ve 1.000'den fazla insan kayboldu.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/807599.stm|work=BBC News|title=Soldier confirms Chile stadium killings|date=27 June 2000}}</ref>
Yönetimi ele geçiren Pinochet demokrat ve sosyalist muhalefete karşı acımasız bir ezme harekatına girişti. Bütün siyasi partilerin etkinliği durduruldu, üç yıl içinde yaklaşık 130 bin kişiyi tutuklattı. Mart 1974'te anayasa yürürlükten kaldıran cunta, belirsiz bir süre iktidarda kalacağını açıkladı. Haziran 1974'te cuntanın öteki üyelerini birer danışman konumuna indirerek bütün iktidarı kendi elinde topladı. Aralıkta da devlet başkanlığını üstlendi. Bu arada muhalefete yönelttiği sert baskı uygulamaları uluslararası kamuoyunda yoğun tepkilere yol açtı. Allende yönetiminin son savunma bakanı olan [[Orlando Letelier]] ise büyük olasılıkla onun emriyle Eylül 1976'da [[Washington D.C.]]'de öldürüldü.
 
Yönetimi ele geçiren Pinochet demokrat ve sosyalist muhalefete karşı acımasız bir ezme harekatına girişti. Bütün siyasi partilerin etkinliği durduruldu, üç yıl içinde yaklaşık 130 bin kişiyi tutuklattı. Mart 1974'te anayasaanayasayı yürürlükten kaldıran cunta, belirsiz bir süre iktidarda kalacağını açıkladı. Haziran 1974'te cuntanın öteki üyelerini birer danışman konumuna indirerek bütün iktidarı kendi elinde topladı. Aralıkta da devlet başkanlığını üstlendi. Bu arada muhalefete yönelttiği sert baskı uygulamaları uluslararası kamuoyunda yoğun tepkilere yol açtı. Allende yönetiminin son savunma bakanı olan [[Orlando Letelier]] ise büyük olasılıkla onun emriyle Eylül 1976'da [[Washington D.C.]]'de öldürüldü.
Pinochet, Allende hükümetinin ekonomi politikalarına son vererek ekonomik alanda liberal bir çizgi izlemeye başladı. Ülke ekonomisini uluslararası rekabete açtı. Uygulanan politikalar sonucunda ücretlilerin geliri büyük ölçüde geriledi. Bu arada uygulanan sıkı para politikasıyla enflasyon oranı belli ölçüde düşürüldü.
 
Pinochet 1978'de baskı altında yapılan bir plebisitte seçmenlerin yüzde 75'inin oylarını aldı; bunun üzerine çekingen bir özgürleştirme sürecini başlattıysa da çok geçmeden durdudu. Yeni anayasanın 1980'de, sıkıyönetim henüz yürürlükteyken düzenlenen halkoylamasında onaylanarak Mart 1981'de yürürlüğe girmesinin ardından da sekiz yıllık bir dönem için devlet başkanlığını üstlendi. Ayrıca ikinci kez seçilebilme hakkını saklı tuttu.
 
Pinochet yönetimine karşı zamanla güçlenen muhalefet, özellikle 1982-83 yıllarındaki ekonomik bunalımın ardından açık eylemler düzenlemeye başladı. Demokrasiye daha kısa sürede dönmek istemiyle gerçekleştirilen bir dizi kitle gösterisi Pinochet'nin konumunu sarstı. Pinochet gittikçe genişleyen protesto eylemleri ve 1984'teki gerilla saldırılarının ardından sıkıyönetim ilan etti. Eylül 1986'daki bir suikast girişiminden ise yara almadan kurtuldu. Ocak 1987'de sıkıyönetimi kaldırarak siyasi partilerin kurulmasına izin verdi. Bir dönem daha iktidarda kalabilmek için halkoylamasına başvurduysa da seçmenlerin yüzde 54,6'sının hayır oyu vermesinin ardından iktidarı 1990'da sivillere devredeceğini duyurdu. 14 Aralık 1989'da yapılan seçimleri 17 siyasi partinin oluşturduğu Demokratik İttifak'ın adayı Hıristiyan Demokrat [[Patricio Aylwin]], oyların yüzde 56'sını elde ederek kazandı. Pinochet, Alywin'in göreve başladığı 11 Mart 1990'da değin görevi sürdürdü. Genelkurmay başkanlığını ise 1998 yılına kadar sürdürdü.
 
==Kaynakça==
{{Kaynakça}}
 
== Dış bağlantılar ==
* [http://www.sol.org.tr/index.php?yazino=6078 Pinochet yargılanmadan öldü - soL]
* [http://www.plturkce.org/index.php?yazi_id=428 Eski Şili Diktatörü Pinochet öldü - Prensa Latina Türkçe]
* [http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/picture_gallery/06/americas_general_augusto_pinochet/html/1.stm Resimlerle Pinochet (BBC)]
 
{{S-start}}
| yıllar='''1973–1998'''}}
{{Bitiş kutusu}}
 
== Dış bağlantılar ==
* [http://www.sol.org.tr/index.php?yazino=6078 Pinochet yargılanmadan öldü - soL]
* [http://www.plturkce.org/index.php?yazi_id=428 Eski Şili Diktatörü Pinochet öldü - Prensa Latina Türkçe]
* [http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/picture_gallery/06/americas_general_augusto_pinochet/html/1.stm Resimlerle Pinochet (BBC)]
 
{{Augusto Pinochet}}
58.451

değişiklik