2008-2012 Küresel Ekonomik Kriz: Revizyonlar arasındaki fark

k
Superyetkin, 2008-2012 Küresel Ekonomik Kriz sayfasını 2009-2012 Avrupa ekonomik durgunluğu sayfasına taşıdı: Geçmiş birleştirme
[kontrol edilmiş revizyon][kontrol edilmiş revizyon]
(Gerekçe: + deneme amaçlı değişiklik + kaynak gerektiren bilgi eklentisi)
k (Superyetkin, 2008-2012 Küresel Ekonomik Kriz sayfasını 2009-2012 Avrupa ekonomik durgunluğu sayfasına taşıdı: Geçmiş birleştirme)
[[Dosya:OMXI15.jpg|thumb|200px|İzlanda borsası indeksi OMX Iceland 15'de [[2008]] yılında gözlenen ani düşüş]]
[[Dosya:Birmingham Northern Rock bank run 2007.jpg|thumb|400px|Birleşik Krallık'ta Northern Rock adlı banka önünde para çekmeyi bekleyen insanlar.]]
'''2008 Ekonomik Krizi''', [[2008]] yılının son aylarında ortaya çıkan ve dünyanın birçok ülkelerini olumsuz yönde etkileyen ekonomik gelişmelerdir. [[1929 Dünya Ekonomik Bunalımı]]yla kıyaslanan bu kriz özellikle Eylül 2008 ayında gözle görülür hale gelmiştir. ABD'deki [[taşınmaz mal]] piyasasının birden değer kaybetmesi ve bunun sonucu olarak [[tutulu satış]]lardaki kişisel iflasların artmasının bu krizi tetiklediği sanılmaktadır<ref>{{Haber kaynağı| first= | last= | coauthors= | başlık= Structural Cracks: Trouble ahead for global house prices | tarih= 2008-05-22 | publisher= The Economist Newspaper Limited | url = http://www.economist.com/finance/displaystory.cfm?story_id=11412394 | work = The Economist | pages = | erişimtarihi = 2008-10-21}}</ref>.
'''2009-2012 Avrupa ekonomik durgunluğu''' veya '''2009-2012 Avrupa finansal gerilemesi''', 2008-2012 Küresel Ekonomik Kriz'in Avrupa'daki parçasına verilen isim. Avrupa Birliği ülkelerini ve üye olmayan ülkeleri etkileyen bir ticari gerilemedir.
 
== Nedenleri ==
Birçok şirketin büyümesi durmuş, hatta gerilemiştir. Bazı firmalar ve bankalar batmıştır. Avrupa'daki halk bunun üzerine hükümeti, firmaları ve kapitalizmi protesto eden faaliyetler gerçekleştirmiştir.
2000'li yıllar boyunca başta [[petrol]] olmak üzere bütün [[emtia]] ve [[tarım]] ürünleri fiyatlarında büyük bir yükseliş gözlendi. [[Çin]] ve [[Hindistan]] gibi yüksek nüfuslu ülkelerde gözlenen ekonomik büyüme bu ürünlere olan talebi arttırdı ve fiyatların yükselmesine neden oldu. 2008 yılında gıda fiyatları tarihin en yüksek düzeylerine ulaştı. [[Altın]] ve [[petrol]] gibi değerli maddeler de tarihinin en yüksek değerini kazanırken [[ABD doları]]nın değeri hemen hemen bütün diğer para birimleri karşısında önemli ölçüde düşmüştür.
 
Buna paralel olarak 2008 yılında [[Amerika Birleşik Devletleri]]ndeki [[taşınmaz mal]] piyasasında (özellikle konut fiyatlarında) büyük bir düşüş yaşandı. ABD'deki konut fiyatları 2000'li yıllar boyunca büyük bir yükselme göstermişti. Bu yükselmenin bir nedeni de kolaylıkla elde edilebilen [[tutulu satış]]lar (mortgage) idi. Sürekli olarak yükselen konut fiyatları piyasalarda aşırı derecede iyimser bir hava yaratmış, bankaların düşük gelirli ailelere konut almak için kolayca kredi sağlamalarına yol açmıştı. Konut fiyatları inişe geçince birden bire '''subprime mortgage''' (yüksek risk ve yüksek faizli kredi) denilen bu kredi piyasası çökmüş, kredi faizlerini ödeyemeyen düşük gelirli ailerinin iflas etmelerine ve konutlarına el konmasına neden olmuştur.
== Etkilenen ülkeler ==
=== Hafif derecede ===
* {{bayraksimge|Birleşik Krallık}} [[Birleşik Krallık]]
* {{bayraksimge|Fransa}} [[Fransa]]
* {{bayraksimge|Almanya}} [[Almanya]]
* {{bayraksimge|Polonya}} [[Polonya]]
* {{bayraksimge|Rusya}} [[Rusya]]
=== Ağır derecede ===
* {{bayraksimge|Yunanistan}} [[Yunanistan]]
* {{bayraksimge|İspanya}} [[İspanya]]
* {{bayraksimge|Portekiz}} [[Portekiz]]
* {{bayraksimge|İtalya}} [[İtalya]]
 
[[Dosya:Birmingham Northern Rock bank run 2007.jpg|thumb|200px|right|[[Birleşik Krallık]]'taki Birmingham Northern Rock bankası önünde paralarını çekmek için bekleyen mudiler]]2008 yılı ilerledikçe subprime mortgage krizinin sadece küçük bir kesimi değil, bütün ABD mali sistemini etkilediği anlaşıldı. Düşük gelirli ailelere yüksek riskli kredi açan bu kurumlar kredi akitlerini birleştirip paketleyerek borsalarda alınıp satılabilen [[tahvil]]ler haline getirmişler, yatırım bankaları ve ticaret bankalarına satmışlardı. Elinde çok miktarda yüksek riskli konut kredisi tutan yatırım bankalarından Bear Stearns Mart ayında iflas ederek ABD hükümeti tarafından diğer bir yatırım bankası olan JPMorgan Chase'e satıldı. Bu iflası diğer bir yatırım bankası olan Lehman Brothers ve Merrill Lynch ve sigorta firması American International Group izledi. Washington Mutual ve Wachovia gibi bankalar iflas ederek diğer bankalara satıldılar. Bu krizi durdurmak için Eylül ayı sonlarında [[ABD Kongresi]] 700 milyar dolarlık bir kurtarma paketini onayladı.
 
ABD'deki kriz kısa zamanda Avrupa'ya da sıçradı. İzlanda'nın 3 büyük bankası iflas etti. 2008 yılında [[İzlanda Kronası]] [[Avro]]ya karşı % 40 değer kaybetti ve İzlanda'daki enflasyon oranı % 15'e ulaştı. [[Birleşik Krallık]]'taki taşınmaz mal piyasası da aynen ABD gibi büyük bir düşüşe geçti.
== Ayrıca bakınız ==
* [[İşgal hareketi]]
* [[Yunan hükümeti borç krizi]]
* [[2010-2012 Yunanistan protestoları]]
* [[2011-2012 Yunanistan ırkçı saldırıları]]
* [[2008-2012 Küresel Ekonomik Kriz]]
 
== Resesyon ==
{{Avrupa Birliği-taslak}}
[[Resesyon]], en az iki çeyrekte negatif ekonomik büyüme olarak tanımlanmaktadır.Bazı ekonomik uzmanlara göre kişi başına gelirde düşüşün olmaması nedeniyle ABD ekonomisi resesyon içerisinde değildir.Bazı uzmanlara göreyse enflasyon rakamları katılırsa ABD'nin son iki çeyrektir küçülme içerisinde yer aldığı söylemektedirler.
{{Ekonomi-taslak}}
 
== Kaynaklar ==
[[cs:Ekonomická krize 2007-2010]]
 
[[es:Crisis económica de 2008-2012]]
{{Kaynakça}}
[[eu:2008-2012ko krisialdi ekonomikoa]]
 
[[it:Crisi economica del 2008-2012]]
== Dış bağlantılar ==
[[hu:2008–2009-es gazdasági világválság]]
* John C. Hull, ''The Credit Crunch of 2007: What Went Wrong? Why? What Lessons Can Be Learned?'', Rothman Okulu Araştırma Makalesi, [http://www.rotman.utoronto.ca/~hull/DownloadablePublications/CreditCrunch.pdf metni burada]. {{en}}
[[pt:Crise econômica de 2008-2012]]
* [http://www.ft.com/indepth/global-financial-crisis Financial Times - In depth: Global financial crisis] {{en}}
[[tr:2008-2012 Küresel Ekonomik Kriz]]
 
[[vi:Suy thoái kinh tế cuối thập niên 2000]]
* [[Kategori:2008-2012 Küresel Ekonomik Kriz| ]]
[[Kategori:Ekonomik krizler]]
[[Kategori:2008'de ekonomi]]
<!--
[[Category:Late 2000s global financial crisis]]
[[Category:2000s economic history]]
-->
 
{{Link SM|eu}}