"Hurûfilik" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Huruf-HARFLER manasina geldiginden konu Hurafe (uydurmalar) ile ilgili degil..+ Silinen KISIM: * Bu yukarıda sıralanan ve Kur'an’daki yirmi dokuz sûrenin başında yer alan on dört mücerret kelime ''“Kelâm-ı Mahfûz”'' niteliğinde...
(Huruf-HARFLER manasina geldiginden konu Hurafe (uydurmalar) ile ilgili degil..+ Silinen KISIM: * Bu yukarıda sıralanan ve Kur'an’daki yirmi dokuz sûrenin başında yer alan on dört mücerret kelime ''“Kelâm-ı Mahfûz”'' niteliğinde...)
{{İslam siyasi mezhep}}
(Ayrıca bakınız;[[Batınilik]], [[Hurafe]], [[Ebced]])
 
'''Hurûfilik''' ya da '''Hurûf’îyye''' ({{Arapça|حُرُوفِيَّة|w=hurûfiyye}}), Adını {{Arapça|حُرُوفْ|w=hurûf}}, [[Türkçe]]:''“harfler”'' kelimesinden alan, kutsal metinlerde harf ve kelimelerin sayısı, sırası ve diziliminin belirli [[şifre]]ler barındırdığı iddiasıyla bunlardan ve kelime, cümle veya cümlecikleri oluşturan harflerin [[Ebced]] değerlerinden metnin düz anlamı ile ilgili olmayan, telmih, ima, işaret gibi ikincil anlamlar çıkartan ve bu anlamlar üzerinden yeni anlayış ve kavrayışlara yol açan yaklaşımlara verilen addır.
İslam öncesi tarihte Yahudi kabbalizmi bu yöntemi kullanmıştır. İslam tarihinde hurufilik mezhep olarak [[İran]], [[Azerbaycan]] ve [[Türkiye]]'de 14. ve 15. yüzyıllarda etkin olan bir inanç akımı ve [[tarikat]]tır.
 
İslam hurufiliği sahabilere kadar dayandırılır. İslam harfçiliğinin ilk önemli isminin Karmati[[Karmatîyye|Karmatî]] bir dai[[dâî]] olan [[HallacHallâcMansurMansûr]], ikincisinin de Füsus-ul hikem kitabıyla Şeyh-i ekber namı ile anılan [[İbni Arabi]]' olduğu ifade edilir.<ref>http://www.hermetics.org/Hurufilik.html</ref>
 
Hurufilik, şifrecilik ve gizemcilik günümüzde de revaçta olan çalışmalardır. Hurufilik tarihte [[Bahai]]lerle de ilişkilendirilir. [[Said Nursi]], [[Reşad Halife]], [[Ömer Çelakıl]] gibi isimler yakın tarihte bu yöntemi kullanan isimlerdir.<ref>http://www.suleyman-ates.com/index.php?option=com_content&view=article&id=10&Itemid=41</ref><ref>http://risaleinuracevap.com/default.aspx?id=113</ref>
== Fazlullah Esterabâdî ''(Nâimî)'' ==
{{Şiilik|collapsed=1}} {{Onikiciler|collapsed=1}}
Hurûfî hareketinin kurucusu ve önderi Fazlullah Esterabâdî ''(Nâimî)'' (1339?-1394) İran'ın [[Gürgan|Astrabâd]] kentinde doğmuş ve hayatının erken yaşlarında [[tasavvuf]]a ilgi duymuştur. [[HallacHallâcMansurMansûr|Hallâc]] ve [[Mevlana Celaleddin Rumi|Rûmî]]'den etkilenen ''Fadl’ûl-Lâh'' 1370'lerde tüm Azerbaycan bölgesinde öğretisini yaymaya başlamış ve Tebriz'deyken [[Celayirîler]] hanedanının önde gelen kişileri arasına girmiştir. Burada ana eseri "Cavidan el-Kebir"i yazmıştır. [[Timur|Emir Timur]]'un emriyle 1393'te [[Nahçıvan]]'da o zamanın yöneticisi olan oğlu [[Miranşah]] tarafından, siyasi bir tehlike olarak görüldüğü gerekçesiyle idam edilmiştir. Daha sonra yönetim tarafından Hurûfîler kovuşturmaya uğramış ve dağıtılmışlardır. Ancak, tarikât farklı kılıklar altında popülerliğini korumaya devam etmiştir.
 
Esterabâdî, [[Kur'an]]'ı ve hadisleri 28 ve 32 harf sistemiyle izah etmeye çalışır. Hurûfilikte yedi rakamı anahtardır. Ona göre [[Fatiha Suresi]]'nin [[ayet]] sayısı, [[imanın şartları]], ve yüzdeki ana noktaların hep yedi rakamını işaret etmesi anlamlıdır. Bu sebeple insan da hakikat için anahtardır.
 
=== Hurûfîlikte temel inançlar ===
{{Ana|Tefsir|Mûhkemât|Müteşâbih}}
“[[Hurûfîler]]”, [[Kur'an]] üzerinde çok zaman harcamışlar, ortodoks İslam anlayışında [[mûhkemât]] ve [[müteşâbih]]ât olarak ifade edilen ayetler üzerinde hesaplamalar yaparak çeşitli te’vil şekilleri oluşturmuşlardır. İnanç ve yorumlarından bazıları;
 
* [[Nübüvvet]] yirmi sekiz harften oluşur. Bu nedenle de [[ümmî]]dir. “Hurûfîler” bu yirmi sekiz Arab harfine ''“Kelime-i [[Muhammed]]î”'' adını verirler. [[Kur'an]] Velâyet’in Dûnun’undan olan [[Nübüvvet]]’e özgü olarak yirmi sekiz harf ile indirilmiştir. Fadl’ûl-Lâh Yezdânî’nin bu harflere eklediği dört harf “g”, “j”, “ç”, “p” ile birlikte oluşan otuz iki harfe ise ''“Kelime-i [[Âdem]]îyye”'' adını verirler. Böylece “[[Evliya|Veli]]” de tam otuz iki hurûfa mazhar olmuş olur.
* Esrâr-ı Hurûf’a vakıf olanlar ''“Zümre-i Nâciye”'' olarak adlandırılan seçkinleri oluştururlar. Bu sınıfa dâhil olamayanlar ise hüsrânda kalmış olanlardır.
* [[Kur'''Mukattaan-ı harfleri''';Kerîm]] iki kısımdan müteşekkildir. Birinci kısım esrar ve mânayı içeren [[mûhkemât]]tır. İkincisinde ise dört hurûftan ibaret olan vilâyet te onun içine dâhildir. [[Kur'an-ı Kerîm]]da, bazı''[[mûhkemât]]'' ve sûrelerin başında anlamları bilinmeyen “Elîf-Lâm-Mîm”, “Elîf-Lâm-Mîm-Sâd”, “Elîf-Lâm-Râ”, “Elîf-Lâm-Mîm-Râ”, “Kâf-Hâ-Yâ-Ayn-Sâd”, “Tâ-Hâ”, “Tâ-Sîn-Mîm”, “Tâ-Sîn –“Yâ-Sîn”, “Sâd",''Bunlar “Hâ-Mîm”, “Ayn-Sîn-Kâf”, “Kâf ” “Nûn" gibisana [[sünniKur'an]] tefsirlerde müteşabih olarak nitelenen’ın ve anlamıapaçık bilinmediğibir ifade edilen harf dizgelerine hurufiler özel anlamlar yüklerlerkitâbın âyetleridir.''”,<ref>[[Yaşar Nuri Öztürk|Öztürk, Yaşar Nuri]], ''[[En-el Hak]] İsyanı – [[Hallâc-ı Mansûr]] (Darağacında [[Miraç]]),'' Cilt 2, Sahife 187, Yeni Boyut, 2011. ''(Sırf bu âyetin izâhatı için [[Hallâc-ı Mansûr]] tarafından yazılan “Tâvasîn” adlı meşhur eserin tercümesi mevcûttur.)''</ref><ref name="Massignon">Massignon, Louis, ''[[Hallâc-ı Mansûr]]’un “Kitâb’ût-Tavâsîn” adlı eserinin Farsça’dan tercüme şerhini yapan Zuzbâhan Baklî’nin eseriyle birlikte hazırlattığı tetebbunâmesi.''</ref> “Yâ-Sîn”, “Sâd – ''Bu öğütle dolu [[Kur'an]]’a bak!''”, “Hâ-Mîm”, “Ayn-Sîn-Kâf”, “Kâf – ''Şanlı [[Kur'an]]’a andolsun!''”, “Nûn – ''Kaleme, ve kalem ehlinin satıra dizdiklerine ve dizecekleri Hakk’îy-Çün!''” gibi ya sadece harflerden oluşan ya da başlarında tek harf ihtivâ eden ''[[müteşâbih]]'' diye nitelendirilen [[âyet]]lerden oluşmaktadır. ''("Hurûfîler" bu noktada anlaşılması güç birtakım hesaplar yapmak suretiyle her şeyinherşeyin mânasını değiştirerek başka bir hâle koyarlar).'' <ref>Balcıoğlu, Tahir Harimi, ''[[Türk]] Tarihinde Mezhep Cereyanları – Anadolu [[Şiî]]liğinin çok mühim iki cephesi: [[Hurûfîlik|Hurûfî]]liğin esâs âkaidi'', Sayfa 198, Kanaat Kitabevi, 1940.</ref> Örneğin, “Ayn-[[Ali]]/İlîm”, “Mîm-[[Muhammed]]”, “Nûn-Nokta”, “Kâf-Hakk/Allah”, “Hı-Hızır”, “Sîn-Arş/28”, “Sâd-Salât”, “Lâm-Levh” demektir.
* Bu yukarıda sıralanan ve [[Kur'an]]’daki yirmi dokuz sûrenin başında yer alan on dört mücerret kelime ''“Kelâm-ı Mahfûz”'' niteliğinde olup Hurûfîliğe göre [[Bâtınî]] anlamlara sahiptir. Örneğin, “Ayn-[[Ali]]/İlîm”, “Mîm-[[Muhammed]]”, “Nûn-Nokta”, “Kâf-Hakk/Allah”, “Hı-Hızır”, “Sîn-Arş/28”, “Sâd-Salât”, “Lâm-Levh” demektir.
* Ebced hesabından başka ''“cümle hesabı”'' vardır. Bu hesapta her harf yalnız bir adede karşılık gelir. Daha ayrıntılı Hurûfî hesap sistemleriyse ''“Hesâb-ı Tafsili”'' ve ''“Cümel-i Kebîr”'' olarak adlandırılır.
 
*[[İslâm]]’ın [[şeriat|zâhir hükümleri]] hurûfîler’in yanında bir değer ifâde etmez. Ortodoks islam anlayışındaki kavramlar hurufi-[[batınilik|batıni]] guruplarda [[sembolizm|sembolik]] ifadeler olarak ele alınır. Irak Nebtî ve [[Karmatîyye|Kermâtîler]]i ile [[Suriye]] [[Nusayrîler]]i ve [[İran]] [[Şia|Şîʿa]]-i [[Bâtınîlik|Bâtın’îyye]]’si ve [[Dürzîler]] bu konuda ortak anlayışa sahiptirler.
 
Anonim kullanıcı