"Ali" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Hz.Muhammed olarak anılması bence daha doğru. iyi çalışmalar.
(Gerekçe: + hz ifadesini tarafsız bakış açısı uyarınca kullanmıyoruz)
(Hz.Muhammed olarak anılması bence daha doğru. iyi çalışmalar.)
| defnedildiği_yer = [[Ali Cami]], [[Necef]], [[Irak]]
}}
'''Ali bin Ebû Talib''' ([[Arap alfabesi|Arapça]]: علي بن أﺑﻲ طالب‎; doğum: 599, [[Mekke]] - ölüm: 661, [[Kûfe]])<ref name="Iranica">{{cite encyclopedia | title = Alī ibn Abu Talib | encyclopedia = Encyclopædia Iranica | accessdate = 2010-12-16|url=http://www.iranica.com/newsite/articles/v1f8/v1f8a043.html|archiveurl=http://web.archive.org/web/20071107180319/http://www.iranica.com/newsite/articles/v1f8/v1f8a043.html|archivedate=2007-11-07}}</ref><ref>http://www.tebyan.net/index.aspx?pid=50877</ref>, [[İslâm Devleti]]'ni 656-661 yılları arasında yönetmiştir. İslam Peygamberi Hz.[[Muhammed]]'in hem damadı hem de amcası [[Ebu Talib]]'in oğlu olan Ali, İslam peygamberinin davetini kabul eden ilk erkektir.<ref>{{Harvnb|Kelen|2001|p=29}}</ref><ref name="watt">{{Harvnb|Watt|1953|p=xii}}</ref> [[Sünnilik|Sünni Islam]]'a göre Ali, [[dört halife]]nin sonuncusu, [[Şiilik|Şii Islam]]'a göre ise imamların ilki ve İslam Peygamberinin hak varisidir. Şii ve Sünni İslam arasındaki farklılaşmanın esas nedeni Ali ve İslam Peygamberi'nin vasisi hakkındaki bu görüş farklılığından ileri gelmektedir.<ref name="Britannica">{{cite encyclopedia|last=Nasr |first=Seyyed Hossein|authorlink=Seyyed Hossein Nasr|title=Ali|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online|accessdate=2007-10-12 |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |url=http://www.britannica.com/eb/article-9005712/Ali| archiveurl= http://web.archive.org/web/20071018014146/http://www.britannica.com/eb/article-9005712/Ali| archivedate= October 18, 2007 <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref>
 
[[Ebu Talib]] ve [[Fatıma bint Esed]]'in çocukları olan Ali, [[Kabe]]'de doğan tek insan olup,<ref name="Britannica"/> İslam Peygamberi'nin himayesinde büyümüştür.<ref name="Britannica"/> Hz.Muhammed'e [[vahiy]] geldiğinde ise, onun davetini kabul eden ilk erkek olan Ali, hayatını İslam'a adamıştır.<ref name="Iranica"/><ref name="Tabatabae191">{{Harvnb|Tabatabaei|1979|p=191}}</ref><ref name="Ashraf 2005 p=14">{{Harvnb|Ashraf|2005|p=14}}</ref><ref name="Islam">{{cite encyclopedia|encyclopedia = Encyclopaedia of Islam and the Muslim world; vol.1|last = Diana|first = Steigerwald|title=Alī ibn Abu Talib|publisher=MacMillan|isbn =978-0-02-865604-5}}</ref> Peygamberin emri üzerine [[hicret]] gecesi onun yatağına yatan ve emanetleri sahiplerine ileten Ali, kısa bir süre içinde peygamberin ardından [[Medine]]'ye gitmiş, burada İslam Peygamberi'nin kızı [[Fatıma]] ile Allah'ın emri üzerine<ref name="Britannica"/> evlenmiştir. Medine döneminde başlayan ilk küçük çaplı savaşlardan başlayarak neredeyse katılmadığı hiçbir savaş olmaması hasebiyle, savaşçılığı ve cesareti ile bilinen Ali, üçüncü halife [[Osman bin Affan]]'ın öldürülmesinin ardından halk tarafından halifeliğe getirilmiştir.<ref name="Ashraf (2005), pp. 119-120">Ashraf(2005) 2.Cilt ss. 119-120</ref><ref name="Madelung (1997), pp. 141-145">Madelung(1997) ss. 141-155</ref>
 
İslam medeniyetinde, Ali bilhassa ilmi, cesareti, imanı, dürüstlüğü, adanmışlığı, sadıklığı, cömertliği ve şefkati ile bilinip anılmakta olup, Sufi gelenekler için en önemli mistik figürdür. Özellikle, tefsir, fıkıh ve dini düşünce alanındaki üstünlüğü kabul görür.<ref name="Madelung 1997 p=309 and 310">{{Harvnb|Madelung|1997|p=309 and 310}}</ref>
 
== Doğumu ve isim verilmesi ==
[[Mekke]]'de, 30. [[Fil Yılı]]'nın 13. ya da [[Recep]] ayının 13. günü, bir başka görüşe göre de [[Zilhicce]] ayının yedinci günü, [[Kâbe]]’nin içinde dünyaya geldi (M.S. [[599]]). Annesi [[Fatıma bint Esed|Fatıma]] Ali'yi doğurmak üzere iken [[Kâbe]] duvarına dayandı. Bu esnada duvarın yarıldığına ve bir sesin içeri gelmesini söylediğine inanılır.<ref>Bihar’ul- Envar, c.35, s.8. Keşf’ul Ğumme, s.19</ref> Dördüncü gün dışarı çıktığında [[Fatıma bint Esed|Fatıma]]'nın kucağında bir erkek çocuğu vardır. [[Ebu Talib]] ve ailesine müjde verilir, Hz.Muhammed herkesten önce gelerek bebeği kucağına alır ve [[Ebu Talib]]'in evine kadar kucağında taşır (o sıralarda Hz.Muhammed eşi [[Hatice bint Hüveylid]] ile birlikte amcasının evinde kalmaktadır<ref>Hidayet Önderleri. 2006. S.64</ref> ve evliliğinin henüz ikinci ya da üçüncü yılındadır <ref>Ashraf (2005), p. 6-7.</ref>).
 
Ali'nin ismini kimin verdiği konusunda iki farklı görüş vardır; birincisi [[Ebu Talib]]'e bu ismin ilham olduğu<ref>Bihar’ul- Envar, C.35, S.18</ref>, daha çok kabul gören ikincisi ise bebeğe bu ismi [[Peygamber Muhammed|Peygamber Hz.Muhammed]]'in verdiğidir.<ref>
See:
* Ashraf (2005), p.6.
=== Annesi, babası ===
{{Ana|Fatıma bint Esed|Ebu Talib bin Abdülmuttalib}}
Ali'nin annesi, Hz.Muhammed'in dedesi olan [[Abdülmuttalib]]'in ([[Şeybe bin Haşim]]) kardeşi olan [[Esed bin Haşim]]'in kızıdır. [[Abdülmuttalib]] öldüğünde, Muhammed'e annelik eden onu koruyup kollayan ve İslâm Peygamberi'nin ilk eşi [[Hatice bint Hüveylid]]'in ardından Müslüman olan ikinci kadındır.
 
Ali'nin babası, [[Kureyş]]'in liderliğini babası [[Abdülmuttalib]]'den ([[Şeybe bin Haşim]]) devralan [[Ebu Talib]] idi. [[Ebu Talib]], dedesinin ölümü sonrası kimsesiz kalan Muhammed'i himayesine aldı ve ölümüne dek (43 yıl boyunca) himayesini sürdürdü. Muhammed peygamberliğini ilan ettiğinde ise [[Kureyş]], Ebu Talib'in ölümüne değin, kendisinden çekinmiş ve Hz.Muhammed'e zarar vermeye cesaret edememişlerdir.<ref>Tabakat, İbn Sad, 1/75</ref>
 
=== Çocukluğu ===
"Çocuktum henüz, o beni bağrına basar, yatağına alırdı, beni koklardı, lokmayı çiğner, ağzıma verir yedirirdi... Ben de her an, devenin yavrusu, nasıl anasının ardından giderse, onun ardından giderdim; o her gün bana huylarından birini öğretir ve ona uymamı buyururdu. Her yıl [[Hira]] Dağı'na çekilir, kulluğa koyulurdu. Onu ben görürdüm, başkası görmezdi." <ref>Subhi Salih, ''"[[Nehсül Belağa|Nehcü'l-Belağa]],"'' 192. Hutbe</ref>
 
Yine dönemin bir başka kaydına göre, Hz.Muhammed, Ali'yi omzuna alır Mekke'nin dağlarında, vadilerinde ve sokaklarında dolaştırırmış.<ref>Zemahşeri, Hilyetül Ebrar, C.1 S.232</ref>
 
== Gençlik yılları ve Müslüman oluşu ==
[[Şîʿa]] ve [[Alevî]] inançlarına göre Ali, Müslümanlar arasında ilk iman getiren, 'Kâbe'de dünyaya gelen tek insan'dır. [[Sünnî]] inancına göre ise, Hz.Muhammed'in eşi [[Hatice]]'den sonra iman etmiş olup, ikinci müslümandır.
 
=== Hicret - Medine dönemi ===
"İnsanlardan öylesi de vardır ki, Allah’ın rızasını arayıp kazanmak amacıyla canını satar." ([[Bakara]]/207)
 
Hz.Muhammed bu sayede gizlice evden ayrılarak emniyet içerisinde [[Medine]]'ye doğru yola koyulabilmiştir. İslâm peygamberinin emniyete kavuşmasından sonra da emri üzerine, Muhammed'e emanet olan çeşitli malları sahiplerine iade ederek annesini, Muhammed'in kızı [[Fatıma Zehra]]'yı ve başka iki kadını da yanına alarak Medine'ye doğru hareket etmiştir.
 
Ali Medine'de devamlı Hz.Muhammed ile birlikteydi. Müslümanlar arasında [[kardeşlik akdi]] okuttuğunda Muhammed Ali'yi kendisine kardeşliğe layık gördü. Kızı [[Fatıma]]'yı zevce olarak ona münasip gördü. Bir yıl sonra da ilk çocuğu olan [[Hasan]] dünyaya geldi.
 
=== İfk olayındaki tutumu ===
{{Ana madde|İfk Olayı}}
 
İfk Olayı, [[Aişe]]'nin 15 yaşında iken, bir sefer dönüşü esnasında kocası Hz.[[Muhammed]]'i genç bir [[Müslüman]] askerle aldattığı iddiasıdır. İddianın Müslümanlar arasında yayıldığında aldığı tutum nedeniyle [[Aişe]]'nin Ali'ye darıldığı, bu nedenle Ali'nin hilafetini desteklemediği düşünülür.<ref>Sarıçam, İbrahim. Emevi-Haşimi İlişkileri, Ankara, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1997</ref>
 
== Evlilikleri ve çocukları ==
Ali eşlerinden ve cariyelerinden olma 14 erkek çocuk, 18 kız çocuk sahibiydi. Fakat nesli, Hasan, Hüseyin, Muhammed (İbn-i Hanefiyye), Abbas ve Ömer adındaki oğullarından türemiştir. Oğullarından çoğu Hicretin 60. Yılında [[Kerbela Savaşı]]'nda hayatını kaybetmiştir.<ref>Ali, Dört Halife Dönemi, Doç. Dr. Murat Sarıcık</ref>
 
Ali'nin ilk eşi İslâm peygamberi Hz.Muhammed'in kızı Fatıma'dır. Ali Fatıma vefat edene kadar başkasıyla evlenmemiştir. Fatıma'dan 5 çocuğu olmuştur; isimleri şunlardır: [[Hasan bin Ali|Hasan]], [[Hüseyin bin Ali|Hüseyin]], [[Zeyneb bint Ali|Zeynep]], [[Ümmü Gülsüm bint Ali|Ümmü Gülsüm]], [[Rukiyye bint Ali|Rukiyye]] ve [[Mûhsin ibn Ali]]. Mûhsin, henüz [[Fatıma]]'ın karnındayken, vefat etmiştir.{{olgu}}
 
Ali Âmir b. Kilâb Kabilesinden [[Ümmü'l-Benin bint-i Hizam]] ile evlenmiştir. Bu hanımından El-Abbâs, Câfer, Abdullah ve Osman adlarında dört çocuğu olmuş­tur.
 
== Kişisel özellikleri ==
[[Ebû’l-Kâsım Muhammed ibn ʿAbd Allâh ibn ʿAbd’ûl-Muttâlib]], [[Medine]]'ye [[Hicret]]'i emrettiğinde, Ali'yi [[Mekke]]'lilerin emanetlerini dağıtması ve yatağına yatarak [[müşrik]]leri atlatması için [[Mekke]]'de bıraktı. Ali görevini tamamlayıp Muhammed'den kısa bir süre sonra [[Medine]]'ye ulaştı. [[Medine]]'de [[Peygamber Muhammed]], [[Allah]]'ın onu [[Fatıma]]'ya lâyık gördüğünü bildirdi ve ikisini evlendirdi. Ali, Hz.Muhammed komutasındaki [[İslâm Devleti]]'nde son derece aktif roller aldı; neredeyse tüm savaşlara katıldı, ordu komutanlığı, [[tebliğ]] elçiliği gibi görevleri icra etti. [[Üçüncü Hâlife Osman ibn-i Affân]]'ın bir suikast sonucu ölmesiyle, halife seçilerek [[İslâm Devleti]]'nin başına geçti. Yönetimi sırasında Müslümanlar arasındaki ilk [[iç savaş]] ([[İlk Fitne]]) patlak verdi. Ali, [[Kûfe]]'de bir [[mescit]]te [[ibâdet]] ederken [[Haricîler]]'den Abdurrahman İbn-i Mülcem tarafından hançerli saldırıya uğradı ve birkaç gün sonra öldü.<ref name=BritannicaAli/> [[Kûfe]] yakınlarında toprağa verildi.<ref name=BritannicaAli/>
 
İlk dönem İslâm kaynaklarının birçoğunda, Ali [[Kâbe]]'nin içinde doğan ilk ve tek insan olarak kaydedilir.<ref>[http://books.google.com/books?id=5GiZqe3tI1gC&pg=PA5&dq=ali+birth+kaaba Encyclopaedia of the Holy Prophet and Companions]</ref> Ali'nin babası yerel bir kabilenin şefi olan<ref name=BritannicaAli/> [[Ebu Talib]], annesi [[Fatıma bint Esed]]'dir, bununla birlikte Ali, Hz.Muhammed'in evinde ve onun gözetiminde büyümüştür. Hz.Muhammed, peygamberliğini ilan edip [[İslâmiyet]]'e davet etmeye başladığında, Ali bu daveti kabul eden Şia'ya göre ilk, Sünnilere göre ([[Hatice bint Hüveylid|Hatice]]'nin ardından) ikinci insandır.<ref name="Iranica"/><ref name="Tabatabae191">{{Harvnb|Tabatabaei|1979|p=191}}</ref><ref name="Ashraf 2005 p=14">{{Harvnb|Ashraf|2005|p=14}}</ref><ref name="Islam">{{Ansiklopedi kaynağı| encyclopedia = Encyclopaedia of Islam and the Muslim world; vol.1 | last = Diana | first = Steigerwald | title=Ali ibn Abi Talib | publisher = MacMillan | isbn =0028656040}}</ref>
 
Ali, İslâm Dünya'sının hemen her yerinde, imanı, adaleti, ülke yönetimi, dürüstlüğü, savaşçılığı, cesareti ve ilmi ile anılır. [[İslâm]] [[tarikat]]larının çoğu, kökenleri olarak Ali'yi gösterirler ve onun soyundan geldiklerini iddia ederler. Ali [[İslam tarihi]]nde üzerinde en çok tartışılan şahsiyetlerden biridir.{{olgu}}
 
=== İlmi ===
[[Sünni]] ve [[Şii]] kaynaklarda Ali bin Ebu Talib'in ilmi üstünlüğünden sıkça bahsedilir. Hz.[[Muhammed]] onu ''ilim şehrinin kapısı''; ''insanların en bilgini''; ''[[ahkâm]] ilminin en âlimi'' ve ''[[ümmet]]e [[Ehli Beyt]]'i açıklayan kimse'' olarak nitelemiştir.{{fact}} Ali, [[Kur'an]]'ın tüm ayetlerini, ne zaman yazıldıklarını ve hangi olayla bağdaştırıldığını ezbere bilmekteydi.{{fact}} Bunda çocukluğunun Hz.Muhammed'in yanında geçmesinin büyük rolü vardır.
Kendisinin şöyle dediğine inanılır:
"Bana bir harf öğretenin kırk yıl kölesi olurum.''{{fact}}
Anonim kullanıcı