"Alâeddin Tekiş" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k (Bot: Artık Vikiveri tarafından d:q723036 sayfası üzerinden sağlanan 10 vikilerarası bağlantı taşınıyor)
== Hükümdarlık dönemi ==
 
1072'de babası Harezmsah Hükümdarı İl Arslan öldüğünde hem Tekiş ve hem de küçük kardeşi Sultan Şah tahta geçme haklarını ilan ettiler. O zaman [[Cend]] şehri valisi olan Tekiş küçük kardeşinden daha önce ülkenin başkenti olan [[Gürgenç]]'e erişti ve hemen hükümdar ilan edildi. Ama bu hedefe erişmek için Harezmşah devletinin tabi olduğu Karahitay devletinin iziniiznini ve desteğini almış bulunuyordu. Kardeşi Sultan Şah ise şahlık iddiasından vazgeçmeyip Horasan'ın kuzeyine kaçıp [[Merv]] şehrinde kendi hükümdarlığını ilan etti. 1187'de Tekiş Nişapur'u eline geçirip oraya kendi oğlu Malik Şah'ı vali tayin etmesine rağmen Sultan Şah 1193'te ölünceye kadar Horasan diğer taraflarında ([[Merv]], [[Tus]], [[SaraksSerahs]]) bağımsız olarak hükümdarlık yaptı ve devamlı olarak Tekiş'i tehdit altında bulundurdu.<ref>Cuvaynı, say.289-91, 357</ref>
 
Aleddin TekisTekiş HarezmsahHarezmşah tahtını ele geçirmekte ve tahtın kendine ait olduğunu iddia eden kardeşi Sultan Şah'ın hücumlarına karşı koymakta kendisine yardım eden Karahitaylılara büyük bir minnet borcu olması gerekmekteydi. Buna rağmen TekisTekiş Karahitay kontrollerine ve; özellikle HarezmsahHarezmşah topraklarında vergi toplamalarına ve Karahitay vergi memurlarına karşı gelmişti. 1172de1172'de HarezmsahHarezmşah'ın Karahitaylara ödemesi gereken yıllık tazminat geciktiği zaman Karahitaylar HarezmsahHarezmşah arazilerine hücum edip işgalaişgale etmeye başladılar. Bu Karahitay hücumunun bir nedeni de tahta göz dikmnisdikmiş olan kardeşi Sultan Şah'ın KarakatylarıKarahitayları kışkırtması ve kendisi tahat geçresegeçerse Karahitaylara daha uygun ve daha rahatça toplanan tazminattazminatı vereceğini onları inandırmsiinandırması idi. TekisTekiş bu Karahitaylar hücumunu durdurmayı başardı . Bununla kalmayan TekisTekiş karşı hücuma geçrekgeçerek geceicigeçici olarak Buhara şehirişehrini eline geçirdi.
 
Diğer HarzmsahHarezmşah sultanları gibi TekisTekiş'de ordusuna gereken askeri bulmak için bozkırdaki göçebe Türklerin bitmez bir kaynak olduğunu bilmakteydibilmekteydi. fakatFakat bu türlü toplanan askeri birliklerin de eğitimi, özellikle disiplini arzu edilen standartlara yetişmemekteydi. Sultan TekisTekiş'in karısı Terken HatunbHatun ya bir Kıpçak veya Kangli prensesi idi ve Harezm'in kuzeyinde Dest-i Kıpçak'daki göçebe Türkler ona inadıkları için bu yörelerden asker toplamak bir bakıma koaylaşmıştıkolaylaşmıştı. 1195 kişindakışında Sultan TıkışTekiş ŞeyhunSeyhun nehri kuzeyinde bulunan kKayırKayır BükuHanBüku Han üzerine bir sefer yaptı. Kuzey sınırlarainisınırlarını savunmanın yanında TıkışTekiş'ınin en önemli askeri harekatları, kardeşi Sultan Şah'a karşı hücumhücumu, Karahitaylara karşı verdiği savunma veile kuzey Horasan'a ve Ceyhun nehri kıyılarına yerleşmiş olan GürlularGurlular üzerine hücumu olmuştur.
 
Alaeddin TekisTekiş hayatının son on yılında devletini kuzey ve batı İran'ı ele geçirerek genişletmekle geçirdi. Bu uğraşta başarılı olmasının baş nedeni Büyük Selçuklu Devletinin çökmesiydi. Irak'da büyük Selçuklulara karşı olan Bağdad'daki AbbasıAbbasi halifesi El-Nasır'ın da onayıyla 1192de1192'de Harzemsah orduları (şimdiki Tahran yakınlaraındakiyakınlarındaki) [[Rey[]] şehrine kadar ilerlediler. Bu ilerlemeyi önlemeye çalışan ve Büyük Selçuk Devleti sultanlığıunasultanlığına aday olan Sultan III. Tuğrul bin Aslan (saltanatı 1176-1194) Harezmsah ödrusuordusu ile Rey şehri yakında giriştiği çarpışma sonucu öldürüldü. Bundan sonra HarezmsahHarezmşah ordusu Batı İran'a doğru ileleryerekilerleyerek ta HamedanHemedan'a kadar ilerledi. Bu ilerlem ile harezmsahHarezmşah ordularaiorduları eski AbbasıAbbasi İmparatorluğuna ait oolanolan ve hala Bağdad'daki AbbasıAbbasi Halifeleri tarafından sahip çıkliançıkılan arazileri de ellerine geçirmiş oldular. Bağdad'daki Abbası halifesi HarezmsahlarınHarezmşahların ortaOrta-asyadakiAsyadaki arazileri yanında Horasan ve batı İran yönetici hükümdarlığı teyit etmek zorunda kaldı.
 
Fakat işgal edilen topraklar ile harezmsahHarezmşah ordularaiorduları arasında devamlı bir zıtlık ve çekişme bulunyordu ve bu bölgelrin halkı HarezmsahlılarıHarezmşahlıları hiç sevmiyorlardı. Sultan Alaeddin Tekis olduğuöldüğü zaman batı İran'da bulunan HarezmsahHarezmşah ordularına karşı bir halk hücumu oldu ve HarezmsahlarHarezmşahlar orduları büyük zararlarkayıplar verdi. Bu rekabet ve ordulara hücumlar tahta yeni çıkan Alaeddin Muhammed saltanatsaltanatı döneminde de devam etti.
 
== Dipnotlar ==
85

değişiklik