"Asteroit" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Kelime Düzeltmeleri
(The SVG file was deleted at Commons so I'm replacing the file in two steps. First restoring it via a redirect and than replacing it with the acurate name (GlobalReplace v0.3))
(Kelime Düzeltmeleri)
[[Jüpiter]]'in yörüngeleri arasında 480 milyon kilometreyi aşan bir boşluk vardır. XVIII. yüzyılda [[J.D. Titius]]'un bulduğu ve [[J. Bode]]'un tanıttığı bir matematiksel bağıntı, güneş sisteminin bu bölümünde bir gezegen bulunabileceği düşüncesinin doğmasına neden oldu. Amatör [[Macar]] gökbilimci [[Baron von Zach]]'ın girişimiyle bir gözlemciler grubu, "gezegen avcıları" birliğini kurdu. Birlik üyeleri düzenli bir araştırma yöntemi bulmaya çalıştılar; ama başarıya ulaşamadılar. 1 Ocak [[1801]]'de [[Palermo]]'da [[G. Piazzi]], yeni bir yıldız kataloğu için olağan gözlemlerini yaparken, yeni bir gökcismine rastladı ve bu gökcisminin aranan gezegen olduğu ortaya çıktı. Bode yasasına uygun olarak ortalama 411,2 milyon kilometre uzaklıkta [[Güneş]] çevreside dolanan bu gezegene, Ceres adı verildi.
 
Ne var ki, "gezegen avcıları" bu gökcismini aranan gezegen için yeterli bulmadılar; Ceres tam anlamıyla bir gezegen büyüklüğünde olmadığından (günümüzde çapının 1,040 km olduğu bilinmektedir), başka gezegenler bulunabileceğini ileri sürdüler. 1802-1808 yılları arasında üç gezegen daha ([[Pallas]], [[Juno]] ve [[Vesta]]) bulundu; sonra başka gezegen olmadığı kanısına varan "gezegen avcıları" birliği dağıldı. Ne var ki1845ki 1845'tede Alman amatör gökbilimci Hencke, beşinci küçük gezegen [[Astraea]]'yı buldu ve 1848 yılından sonra her yıl, birkaç küçük gezegen bulundu; günümüzde binlerce asteroyitasteroit bilinmekte, bazı tahminlere göre, bu gökcisimlerinin sayısı 40.000'i aşmaktadır. Çağımızda asteroyitler fotoğraf yöntemleriyle saptanmaktadır.
 
=== Asteroitlerin en büyüğü ===
[[10 Hygiea]] asteroit kuşağının dördüncü en büyük gökcismidir. Çapı 350–500 km arasında değişir ve kütlesi asteroit kuşağının toplam kütlesinin 3%'sidir. Daha sonra asteroyitasteroit kümeleri içinde yer alan en büyük gökcismi Ceres'tir; onun dışında yalnızca Pallas ile Vesta'nın çapları 480 km'yi geçer. Bu gökcisimlerinin hiçbirinin kütlesi bir atmosferi tutabilecek boyutlara ulaşamaz; birçoğu birkaç kilometrelik, hattâ birkaç yüzmetrelik kütlelerdir ve tam bir küre biçimde değildir.
 
=== Kümeler ve boşluklar ===
Bu küçük gezegenler küme oluşturma eğilimi gösterir ve bazı bölgelerde bulunmazlar. [[Jüpiter]]'in dolanım süresinin bir kesiri (özellikle üçte biri, beşte ikisi ya da yarısı) kadar sülerde dolanımını tamamlayacak uzaklıkta yer alan bir asteroyitasteroit, Jüpiter'in genel çekimi nedeniyle yörünge değiştirmek zorunda kalır. Bu kuşaktaki boşluklara [[Kirkwood Boşlukları]] adı verilir. Bazı asteroyitlerinasteroitlerin yörüngesi çok eğik (Pallas'ın eğikliği 34º), bazılarınınkiyse eşmerkezlidir; ama günümüze kadar, geri dönme hareketi yapan bir asteroyiteasteroite rastlanmamıştır.
 
=== Olağandışı Yörüngeler ===
[[Dosya:433eros.jpg|thumb|250px|Eros Asteroidi'nin NEAR Shoemaker uzay aracından alınmış ve çift görüntüden üç boyutlu bir görüntü elde etmek için işlemden geçirilmiş birleşik bir görüntüsü]]
En ilgi çekici asteroyitlerasteroitler, ana kümeden ayrılanlardır. Bazı asteroyitler [[Yer]]'e çok yaklaşırlar: Biçimi düzensiz, en uzun çapı yaklaşık 24,8 km olan [[Eros (astronomi)|Eros]], 1931 ve 1975 yıllarında Yer' 24 milyon kilometre uzaklıktan geçmiştir; çapı 1,6 km olan [[Hermes (astronomi)|Hermes]], 1937'de Yer'e 776,000 km'ye kadar yaklaşmıştır. Yere 6,4 milyon kilometreye kadar yaklaşabilen Icarus, [[Güneş]]'e [[Merkür]]'den daha yakındır. Yörüngesi çok basık olan [[Hidalgo (astronomi)|Hidalgo]], günöte noktasında [[Satürn]]'ün yörüngesinin yakınlarından geçer. [[Trojan (astronomi)|Trojan]], [[Jüpiter]]'le aynı yörüngeyi izler; ama ondan 60º açısal uzaklıkta dolanması nedeniyle, bir çarpışma söz konusu değildir.
 
1977 Kasımında C. Kowal, Palomar Gözlemevi'nde 120 cm'lik Schmidt gökdürbünüyle alınmış görüntüleri incelerken, çok sönük (19 kadirde) bir gökcismi saptadı; [[Chiron (astronomi)|Chiron]] adı verilen ve olağanüstü bir asteroyitasteroit olduğu sanılan bu gökcismi [[Güneş]] çevresinde 2,24 milyar uzaklıkta, [[Satürn]] ve [[Uranüs]]'ün yörüngeleri arasında dolanır ve 66 yılda dolanımını tamamlamaktadır; çapının 960 km olduğu sanılmaktadır; dolayısıyledolayısıyla olağandışı bir asteroyit olabilir. Bu arada [[Satürn]]'ün bir dış uydusu ya da Satürn ötesi bir asteroyit kümesinin en parlak gökcismi olabileceği varsayımı üstünde de durulmaktadır.
 
== Semboller ==
46

değişiklik