"Esad Paşa Toptani" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Düzenlendi. (Ek: Madde taslaklıktan çıkmış durumda)
(Düzenlendi. (Ek: Madde taslaklıktan çıkmış durumda))
 
[[Balkan Savaşı]] sırasında [[İşkodra Savunması]]'na katıldı. Kale komutanı [[Hasan Rıza Paşa]]`yı öldürterek, [[İşkodra]]`nın [[Karadağ]] ordusunun eline geçmesinde önemli rol oynadı. Esad Paşa komutası altında bulunan tüm silahlı birlikleriyle İşkodra'dan ayrılmasına izin verildi.
 
=== Arnavutluk'un bağımsızlığı ===
 
1912 güzünde Sırbistan orduları [[Elbasan]], Tiran, ve Dıraç'ı ellerine geçirdiler. Aralık 1912'de Birinci Balkan Savaşını sona erdiren Londra Konferansı toplandı ve bundan sonra imzalanan 1913 Londra Anlaşması'na göre Arnavutluk'un ne olacağı (Avusturya-Macaristan, Birleşik Krallık, Fransa, Almanya, Rusya ve İtalya'dan oluşan) "Büyük Avrupa Güçleri" tarafından karara alınması kabul edildi. Kurulan "Büyük Avruapa Güçleri Elçiler Komisyonu" 1912-1913'de bir bağımsız Arnavutluk ülkesi ve devleti kurulmasına karar verdi. 1913'de kurulan bağımsız Arnavutluk'un devlet başkanlığına Alman asıllı Wied'li Wilhelm atanması kabul edildi. Bu güçlü ülkelerin müdahalesinin devam etmesi ve yeni Arnavutluk devlet idare daireleri kuruluncaya kadar idare görevi yapmak için 28 Temmuz 1919'da Avalonya merkezli 7 üyeli bir "Uluslararası Kontrol Komisyonu" kuruldu. Bu güçler 17 Aralık 1913'de "Floransa Protokolu" adlı bir belge ile yeni bağımsız Arnavutluk devleti sınırlarını tayin ettiler. Sırbistan ordularının işgalinde bulunan Arnavutluk şehirleri ve özellikle İşkodra'yı Sırp desteği ile eline geçiren Karadağ'ın tutumu gözden geçirilip, sonunda İşkodra dahil, Arnavutluk şehirlerini işgal eden Sırp ve Karadağ güçlerinin buralardan çıkartılmasına karar verildi.<ref name="balkania">[http://balkania.tripod.com/resources/history/kosovo_chronicles/kc_part2e.html] {{eng icon}}</ref>
Wied'li Wilhelm 7 Mart'ta Arnavutluk geçici başkenti olan Dıraç'a geldi ve bir hükümet kurmaya başladı. İlk başbakan olarak [[Turhan Paşa]] atandı ve Turhan Paşa hükümeti soylu ve Turhan Paşa gibi Osmanlı devletinde görev görmüş Arnavutlardan oluşmaktaydı. Bu hükümette Esad Paşa Toptani Savunma Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı yaptı. Bu sırada Yunanistan güney Arnavutluk'u "Kuzey Epir" sayarak 28 Şubat 1914'de "Kuzey Epir Otonom Devleti" isimli bir kukla devlet kurarak işgal etmeye başladı. Bu Kral ve hükümeti kurulması ile büyük Avrupa devletlerinin müdahale ve talepleri ile Hiristiyan bir kral idaresinden hoşlanmayan özellikle müslüman merkezî Arnavutluk'ta büyük karışıklıklar çıktı. Çok geçmeden Prens Weid'li Wilhem ile Esad Paşa'nın arası açıldı. Esad Paşa Toptani'nin bu isyanlari desteklediği ve hatta bir komplo bile hazırladığı gerçeği ortaya çıktı. Mayıs 1914'de Esad Paşa bir Hollanda'lı subay altında bir milliyetçi Arnavut birliği tarafından komplo hazırlama suçu ile tutuklandı; yargılanip idama mahkum edildi. Fakat İtalyan Hükümeti'nin müdahalesi ve ısrarı üzerine idam edilmeyip ülkesinden atıldı.
 
=== Sürgün yıları ===
Sürgün edilerek [[Roma]]'da yaşamaya başladı. Bir Hristiyan Kralın kendilerini idare etmesinden hiç hoşlanmayan musluman Arnavutlar arasinda Arnavut Kralı Wied'li Wilhelm aleyhinde ortaya çıkan karışıklık Esad Paşa'nın sürgününden sonra da devam etti. Ülkenin bir Hristiyan kral tarafından idare edilemeyeceği iyice anlaşıldı. Diğer taraftan [[I. Dünya Savaşı]] çıktıktan sonra, o zaman kadar Wied'li Wilhelm'e mali yardımda bulunan Avusturya-Macaristan Arnavutluk'un savaşa İtilaf Devletleri taraflısı girmesini talep edip eğer girmezse hemen mali yardımları keseceklerini bildirdi. Bu baskılarla ülkeyi idare edemeyeceğini anlayan Wied'li Wilhelm savaşın başlamasından dört hafta sonra Arnavutluk Kralı görevinden ayrıldı. Prens Wilhelm İtalyan hükümeti'nin sağladığı bir İtalyan Donanması yatıyla Venedik'e kaçtı ve çok geçmeden ona bağlı olan hükümet üyeleri de Arnavutluk'tan ayrıldılar.
 
Sürgün edilerek [[Roma]]'da yaşamaya başladı. Bir Hristiyan Kralın kendilerini idare etmesinden hiç hoşlanmayan musluman Arnavutlar arasinda Arnavut Kralı Wied'li Wilhelm aleyhinde ortaya çıkan karışıklık Esad Paşa'nın sürgününden sonra da devam etti. Ülkenin bir Hristiyan kral tarafından idare edilemeyeceği iyice anlaşıldı. Diğer taraftan [[I. Dünya Savaşı]] çıktıktan sonra, o zamanzamana kadar Wied'li Wilhelm'e mali yardımda bulunan Avusturya-Macaristan Arnavutluk'un savaşa İtilaf Devletleri taraflısı girmesini talep edip eğer girmezse hemen mali yardımları keseceklerini bildirdi. Bu baskılarla ülkeyi idare edemeyeceğini anlayan Wied'li Wilhelm savaşın başlamasından dört hafta sonra Arnavutluk Kralı görevinden ayrıldı. Prens Wilhelm İtalyan hükümeti'nin sağladığı bir İtalyan Donanması yatıyla Venedik'e kaçtı ve çok geçmeden ona bağlı olan hükümet üyeleri de Arnavutluk'tan ayrıldılar.
 
Bu savaş başlaması ile Arnavutluk sınırlarını belirlemek için kurulmuş "Hudut Yeniden Belirleme Komisyonu"'da işini durdurup o zamanki sınırların uluslararası sınırlara dönüşmesine neden oldu. Bundan ne Kuzey Arnavutluk'a göz diken Sırbistan, ne güneyde kuzey Epir bölgesine göz diken Yunanistan ve de Avrupa'da yeni bir koloni isteyen İtalya memnun oldu.
 
Esad Paşa ise İtalya'da sürgünde iken savaş başlayınca Paris'e geçip orada Sırbistan ile görüşmelere başladı ve Sırbistan'ın kuzey Arnavutluk'taki toprak taleplerini kabul etmeye karar verdiğini açıklayıp onlarla anlaştı. Hıristiyan Kral'dan hoşlanmayan merkezi Arnavutluk şehirleri da Esad Paşa Toptani'yi geri dönüp idareyi ele almaya çağırdılar. Ekim 1914'de Esad Paşa Toptani Sırbistan yoluyla Dıraç'a, Arnavutluk'a döndü.
 
=== Arnavutluk'a geri dönüş ===
 
Burada Esad Paşa Toptanı yeni bir Arnavutluk idaresi kurduğunu ve yeni bir Arnavut ordusunun başkomutanı olarak idareyi eline aldığını ilan etti. Başbakanlık görevini de üzerine aldı. Sırbistan Esad Paşa Toptani ile yaptığı gizli anlaşmaya göre kuzey Arnavutluk'u eline geçirdiğini kabul edip onun bunu açıklamasını beklemeye koyuldu. Bu açıklama yavaş olunca da Haziran 1915'de Sırbistan üç tümenle Arnavutluk'u işgale başladı. Sırplar, Elbasan ve Tiran'ı ellerine geçirdiler. Dıraç'a kadar ilerlediler ve orada Esad Paşa'ya destek sağlamaya başladılar. Esad Paşa da bir Arnavut ordusu kurdu ve bu iki askeri gücün hedefi İslam Arnavutların güçlerini kırmaktı.
I. Dünya Savaşı sırasında Esad Paşa Toptani [[Selanik]]'te bulunan Fransa ordularını ziyaret ederek orada Fransız politika otoriteleri ile de görüştü, Bu görüşmeler sonunda Esad Paşa Toptani "Sürgündeki Arnavutluk Hükumet Başkanı" olarak kabul edildi.
 
I. Dünya Savaşı bittikten sonra 1919`daki Paris'te toplanan barış konferansında Arnavutluk heyetine başkanlık etti. Bu konferans'da itilaf devletleri Arnavutluk meselesimeselesini kucukküçük gorupgörüp fazla onemönem vermediler. Ayrica 1915 Gizli Londra Pakti ile Arnavutluk'u Italyaİtalya mandasinamandasına vermeyi kabul ettikleri halde bu konferansatakonferansta bu ulkeyeülkeye göz diken İtalya'ninnın istekleri ele alinmadialınmadı.
 
=== Ölümü ===
Esad Pasa Toptani'nin ise ülkesine dönmesi İtalya tarafından engellendi. 1919'da Esad Pasa [[Fransa]]'ya sığındı.
[[File:Avni Rustemi.jpg|thumb|left|150px|[[Avni Rustemi]]]]
 
Daha sonra Esad Pasa Toptani'nin ise ülkesine dönmesi İtalya tarafından engellendi. 1919'da Esad Pasa [[Fransa]]'ya sığındı.
 
Barış Konferansı Arnavutluk'un ne olacağını acı diplomatik çatışmalarla tartışmaktayken, ülkenin İtalyanlar tarafından işgali aleyhinde siyasal gelişmeler olmaktaydı. "Luşnce (Salushe)" şehrinde 1920 başlarında Arnavutluk aşiret reisleri için bir milli konferans toplandı. Bu "Luşnce Kongresi" Dıraç'ta İtalyan işgali altında bulunan geçici hükumeti kınayıp, başkenti Tiran'da olan yeni bir Arnavutluk devleti öngördü. Kosova'yı da ihtiva eden Büyük Arnavutluk kurulmasını istediler. Yeni Arnavutluk ordusu kurulup komutanlığına Bayram Kur geçirildi. Esad Paşa Toptani taraflıları ise Mart 1920'de bir "Halk Meclisi" topladılar. Bu meclis İtalyan işgalini telin edip İtalyan birliklerinin ülkeden çekilmesi için çok sert kararlar aldı.
{{Arnavutluk devlet başkanları}}
{{Arnavutluk başbakanları}}
 
{{Osmanlı-biyo-taslak}}
{{Arnavutluk-taslak}}
{{siyasetçi-taslak}}
 
[[Kategori:1863 doğumlular]]
1.376

değişiklik