Ana menüyü aç

Değişiklikler

Tek taraflı ve yorum içeren ifadeler çıkarıldı, madde baştan düzenlendi.
{{Sistemik_önyargı_-_etnik_grup|Şubat 2013‎}}
{{kaynaksız}}
{{Diğer anlamı|Bulgarlar}}
[[Dosya:Hazarlar (tr).png|thumb|320px|650 yılında Ön Bulgarlar Karadeniz’in kuzeyinde ilk [[Bulgar Hanlığını]] kurmuşlardı. Sonra [[Hazarlar]] tarafından mağlup edilip batıya ve kuzeye göç etmişlerdir.]]
 
'''Ön Bulgarlar''' veya '''Protobulgarlar''', asıl kitlesini [[Ogur]] (Otuz-Ogur, [[Onogur|On-Ogur]]) kitlelerinin oluşturduğu, 7. yüzyılda Kafkasların kuzeyi ve [[Aral gölü]] ile daha sonra [[İdil Nehri]] ve [[Tuna nehri]] bölgelerinde de yaşamış, [[Türkçe]] konuşan,<ref>[http://www.kroraina.com/knigi/en/sr/sr_1_1.htm Runciman 1930]</ref><ref>Siegert 1985: 46</ref><ref>[http://www.kroraina.com/knigi/da/da_2_2.htm Angelov 1971:] (bulgarca)</ref><ref>[http://www.kroraina.com/knigi/pp2/pp_1_2_1.htm Petrov 1981] (bulgarca)</ref> yarı göçebe [[Türk halkları|Türk]] kökenli bir halk.<ref>Random House Kernerman Webster's College Dictionary, © 2010 K Dictionaries Ltd. Copyright 2005, 1997, 1991 by Random House [http://www.thefreedictionary.com/Bulgar thefreedictionary.com: Bulgar]</ref><ref>Taşağıl, s.280.281</ref><ref>Cemal Anadol, Türkler: Tarihe Hükmeden Millet, Bilge Karınca Yayınları, 2006.</ref> Bulgarlar; [[Sabirler|Sabir]], [[Uz]], [[Hazar]] v.b diğer Türk kökenleri halklardan kalıntıları da içlerinde barındırmakla birlikte, [[Fin-Ugor]] kökenli boyların da (Çeremiş, Mordva, Zuryaken, Voltyake) Bulgarların içinde yer aldığı bilinmektedir.<ref>Taşağıl s.281</ref><ref>Artamanov,1962</ref> Ayrıca içlerinde [[Sarmatlar|Sarmat]] ve [[Alan]] kökenli kitlelerin de var olduğu düşünülmekte.<ref>David Marshall Lang, [http://books.google.de/books?id=8EppAAAAMAAJ The Bulgarians: from pagan times to the Ottoman conquest] estview Press, 1976, s.39</ref><ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/84067/Bulgar ''Encyclopaedia Britannica Bulgars''] ''"Many scholars posit the origins of the Bulgars as a Turkic tribe of Central Asia (perhaps with Iranian elements) and suggest that they arrived in the European steppe west of the Volga River with the Huns about 370 ce."''</ref>
'''Ön Bulgarlar''' veya '''Protobulgarlar''', tarihî bir [[Türk halkı]] ve günümüzdeki [[Slav]]laşmış [[Bulgarlar]]ın ataları. Bugünkü Slavlaşmış Bulgarlara adlarını bırakmış olan [[halk]]tır. "Bulgar" kelimesi, Türkçe'nin [[Eski Türkçe]] döneminde '''bulga-''' (bugünkü ''bula-'' fiili “bulamak, bulaştırmak”) fiilinin '''-r''' ekiyle genişlemesiyle oluşturulmuştur. Kelimenin anlamı "karışık, karıştırılmış, bulanık"tır. Bu anlam da, tarihî devirde Bulgar Türklerinin halk yapıları sebebiyle kullanılmış isimlendirme şeklidir. Günümüz Bulgar tarihçileri, kendilerinin [[Slav]]larla kaynaşan bir Türk boyundan geldiğini kabul etmediklerinden bu [[tez]]i reddederler, savundukları tez genellikle; Volgalı anlamındaki "Volgari" sözünün zamanla değişerek "Bolgari" ve "Bulgar" halini aldığıdır.
 
== Etimoloji ==
''Bulgar'' sözcüğünün kökeninin Türkçe olup anlamının genellikle Türkçe'nin ([[Eski Türkçe]] döneminde) '''bulga-''' (bugünkü ''bula-'' fiili “bulamak, bulaştırmak”) fiilinin '''-r''' ekiyle genişlemesiyle oluşturulmuş, "karışık, karışan, karıştırılmış." olduğu düşünülmektedir.<ref>Karatay, Osman. ''In search of the lost tribe: the origins and making of the Croatian nation'', [http://books.google.co.za/books?id=h_Qu1ywX0-wC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q=bulgar&f=false s.24]</ref><ref>Bowersock, Glen W. & al. [http://books.google.com.tr/books?id=c788wWR_bLwC&pg=PA354&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Late Antiquity: A Guide to the Postclassical World] s.354. Harvard University Press, 1999. ISBN 0-674-51173-5. </ref> Bir diğer varsayım ise ''bel gur'', "beş kabile/boy" anlamına geldiği yönündedir.<ref>Karatay, Osman, [http://books.google.co.za/books?id=h_Qu1ywX0-wC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q=bulgar&f=false s.28</ref>
 
== Tarih ==
Ön Bulgarlar bazı Türk kavimlerinin birleşmesinden oluşan ve 4'ncü yüzyılda [[Orta Asya]]’dan Karadeniz’in kuzeyine göç etmiş olan bir Türk halkıdır. Karadeniz’in kuzeyinde [[Kutrigurlar]], [[Utrigurlar]], [[Sabirler]], [[Suvarlar]] ve [[On ogurlar]] gibi birçok diğer küçük Türk kavimlerini ve [[Hunlar|Hun]] topluluğunun parçalarını da aralarına almışlardır.
 
=== Büyük Bulgar Hanlığı ===
560'da [[Avarlar]]a yenik düşmüşler, bazıları Avarlara katılıp onlarla birlikte daha da batıya göç etmişlerdir. Ön Bulgarların çoğu Karadeniz’in kuzeyinde kalmışlardır.
 
Ön Bulgarlar Karadeniz’in kuzeyinde çoğunluğunu [[Onogur]]ların oluşturduğu; [[Kutrigurlar]], [[Utrigurlar]], [[Sabirler]], gibi birçok diğer küçük Türk ve [[Hunlar|Hun]] topluluğunun parçalarını da aralarına alarak 633-665 arası ''Magna Bulgaria'' (Büyük Bulgarya) da denen [[Büyük Bulgar Hanlığı]]'nı kurmuşlardır. Kurucularının adı Kobrat, Kobratos, Kuvratos şekillerinde de geçen "Kurt"tur. Anlamının "birleştiren", "halk ile devleti bir araya getiren" olduğu düşünülmektedir.<ref>Taşağıl, s.280</ref>
 
560'da [[Avarlar]]a yenik düşmüşler, bazılarıBalkanlar ve Doğu Avrupada nüfuslarını büyük ölçüde yitirmişlerdir. Bazıları Avarlara katılıp onlarla birlikte daha da batıya göç etmişlerdir. Ön Bulgarların çoğu Karadeniz’in kuzeyinde kalmışlardır.
7'nci yüzyılın ilk yarısında Kubrat Han bütün bu kavimleri, Bizans’ın rızası ile kurduğu ilk Büyük Bulgar Devleti’nin içinde birleştirmiştir. 7'nci yüzyılın ikinci yarısında diğer bir Türk halkı olan [[Hazarlar]] bu devleti mağlup etmeyi başarmışlardır.
 
Bizans ile aralarında sıkı ilişkiler kurmuşlardır. Kurucularının 655'te ölümünün ardına çıkan, kağanın oğulları arasındaki taht kavgalarını fırsat bilen [[Hazar Kağanlığı|Hazarlar]]'ın baskıları sonucu parçalanmışlardır. Kubrat'ın büyük oğlu [[BatBayan]], [[Onogur]]ların ve [[Macarlar]]ın başında, Hazarların hükümdarlığı altında yaşamaya razı olmuş,olmuştur. amaOtuz-Ogurların diğer dört erkek kardeşleri halkın en önemli bölümlerini ayırıp göç etmişlerdir.çoğunluğu Kuzeye göç eden bölümedip [[İdil Bulgarları]] ([[Volga Bulgarları]]) devletini'nı, [[Asparuh Han]]'ın emri altında güneybatıya göç eden bölüm ise [[681]] yılında [[Tuna Bulgarları]]'nı devletini kurmuşlardıroluşturmuşlardır. Asparuh Han'ın devleti, [[Balkanlar]]'ın [[Bizans İmparatorluğu|Bizans]]'a ait olan küçük bir kısmı dışında tüm Balkan yarımadasını içine almıştır.
[[Dosya:Bulgars.jpg|thumb|240px|Bulgarların Bizanslı hıristiyanlara karşı bir katliamını gösteren 11'nci yüzyıldan kalma resim]]
 
Ön Bulgarlardan kalan yaklaşık 100 civarında yazılı taş bulunmuştur. Bu, tarih için çok kıymetli kanıtlar olan yazılı taşların çoğu [[Grek]] dilinde, [[Grek Alfabesi]] ile yazılmıştır. Diğerleri, Ön Bulgarların kendi türk dillerinde, Orta Asya’dan getirdikleri [[Orhun Alfabesi]] (Run alfabesi) ile yazılmıştır.
 
Ön Bulgarlar, Balkanlar'da uzun süre, mağlup ettikleri dört büyük Slav kavmi ve bazı diğer yerli kavimlerden oluşan halkın hükümdarları olmuş ama devletleri içindeki halkın karşısında aslında azınlıkta oldukları için, zamanla Slav kadınlarla evlenip, Slavca konuşmaya başlamaları ve Slav isimleri kullanmaları ile Slavların arasında eriyip gitmişlerdir.
Günümüzün tarihçileri "Ön Bulgar" ve "Bulgar" isimlerinin ayrımını 9'ncu yüzyılda Ön Bulgarların [[Hristiyanlık|Hristiyanlığı]] kabul etmelerinden sonra başlatırlar. Böylece [[865]] yılından önceki halka Ön Bulgarlar ve bundan sonrakilere Bulgarlar denilir.
 
Ayrıca bugün Bulgaristan'da yaşayan [[Bulgaristan Türkleri|büyük Türk azınlığı]], Ön Bulgarlardan türemiş değillerdir. Bugünkü Bulgaristan Türkleri, özellikle Osmanlı devri ile beraber bölgede yerleşen çeşitli Türk boylarının ve balkanlara osmanlıOsmanlı öncesi gelen kuman:kıpçak[[Kuman]]-[[Kıpçak]] türkleriTürkleri ve peçenek[[Peçenek]] türklerininTürklerinin devamlarıdırlar.
 
=== Tunaİdil Bulgarları ===
 
''Ayrıca Bakınız:'' [[İdil Bulgarları]]
 
Büyük Bulgar Hanlığı'nın yıkılışının ardına İtil-Çolman bölgesine yerleşip devlet kurmuş, çoğunluğunu Otuz-Ogurların oluşturduğu Bulgar grubudur. 7-15. yüzyıllar arasında varlıklarını sürdürmüşlerdir. İtil Bulgarlarının hakkında Bizans kaynaklarında bilgi yoktur. Haklarındaki bilgiler Arap kaynaklarıyla birlikte 9. yüzyıldan itibaren başlamaktadır. Bulgarların 7-9. yüzyıllardaki yaşamlarına ait bilgiler çok azdır. İlk dönemlerinde [[Göktürkler]]e bağlı oldukları düşünülmektedir.<ref>Taşağıl, s.281</ref> Daha sonra Hazarlar'ın egemenliği altına girmişlerdir.
 
=== Tuna Bulgarları ===
 
''Ayrıca Bakınız:'' [[Birinci Bulgar İmparatorluğu]]
 
Batı veya [[Avrupa Hunları]] Hükümdarı [[Attila]]’nın 453 yılında ölümünden sonra yerine geçen en küçük oğlu [[İrnek]] (‘Hρναχ) babasının kabileleri üzerindeki egemenliğini, kısa bir süre için de olsa, sürdürebilmiş, fakat onun kurduğu siyasî ve askerî örgütü devam ettirememişti. [[Attila]]’nın [[Hun]] konfederasyonu, bu nedenle, onun ölümünden kısa bir süre sonra çözülmüş ve dağılmıştı. [[Bizans İmparatorluğu|Bizans]] tarihçilerinden Rhetor Priskos ile Suidas, 463 yılında, '''saragur''' (Σαράγουροι), '''ogur''' (Ούγωροι) ve '''ONOGUR''' ('Ονόγουροι) adlı Hun kabilelerinin Karadeniz’in kuzeyinde, [[Tuna]] ırmağının kolları ile [[Volga]] ([[İdil]]) arasındaki bozkırlarda yerleşmiş olduklarını kaydederler.-SADAGAR-gibi bazı hun kabileleri ise hala panonia-macaristan da yaşamaya devam ediyorlardı.
Bu tarihten aşağı yukarı 20 yıl sonra, 482’de, [[Bizans İmparatorluğu|Bizans]] kaynakları bu konfederasyonun veya onun en önemli kabilesinin adı olarak -Bulgar- (Βούλγαροι) adını zikrederler.”<ref>Prof. Dr. Talat Tekin, Tuna Bulgarları ve Dilleri, s. 1, 1987, Ankara</ref>
 
== İnançlarıDil ve yazı ==
[[Dosya:Bolgar gravestone.JPG|thumb|240px|Süslü Bulgar Runları ile yazılı bir mezar taşı]]
Ön Bulgarların tanrısı "''Tangra''" idi. Tangra, eski türk tanrısı [[Tengri]]nin Ön bulgarlardaki adıdır. Neredeyse bulunan her yazılı taşta adı geçmektedir <ref>University of Saskatchewan, Andrei Vinogradov, Din bilimi ve Antropoloji bölümü, Kasim 2003 [http://library.usask.ca/theses/available/etd-01192005-154827/unrestricted/tezispdf.pdf Sayfa 78]</ref>
 
Bulgarların konuştuğu dil, akademik çevrelerin çoğu tarafından [[Hazarca]] ve [[Çuvaşça]] ile birlikte Türkçenin [[Ogur]] koluna ait bir dil olduğu kabul edilir.<ref>[http://www.kroraina.com/knigi/en/sr/sr_1_1.htm Runciman 1930]</ref><ref>Siegert 1985: 46</ref><ref>[http://www.kroraina.com/knigi/da/da_2_2.htm Angelov 1971:] (bulgarca)</ref><ref>[http://www.kroraina.com/knigi/pp2/pp_1_2_1.htm Petrov 1981] (bulgarca)</ref> Bu görüşü destekleyen farklı bulgular da vardır. Ön Bulgarlardan kalan yaklaşık 100 civarında yazılı taş bulunmuştur. Bunların birçoğu [[Orhun alfabesi]] ile runik yazıyla yazılmıştır.(Grek ve Kiril alfabesi ile yazılan yazıtlar da vardır.) Bu yazıtlar ilk kez S. Baichorov tarafından incelenmiştir.<ref>Baichorov S.Ya., Ancient Turkic runic monuments of the Europe, Stavropol, 1989 (In Russian)</ref> Bunların dışında dillerinde sıkça rastlanan "[[Tarkan]]", "[[Batur]]", "[[Han]]" gibi ünvanlar ve diğer birçok Türk dilindeki karşılığı "[[Tengri]]" olan "[[Tangra]]" gibi sözcükler de bu görüşü desteklemiştir. Ayrıca o döneme ait [[Prokopius]], [[Agathias]] ve [[ Menander Protektor]] gibi tarihçiler de Bulgarları [[Hun]] olarak tanımlamıştır.<ref>Maenchen-Helfen [http://www.kroraina.com/huns/mh/mh_1.html Chapter IX. Language]</ref>
"Ön Bulgarların inançlarının ana hatları [[Animizm]], [[Şamanizm]], [[Totemizm]], atalara ibadet ve en mühim tanrıları Tangra’ya ibadet etmeleri ile birlikte derli toplu bir din görünümünü vermektedir ([[Tengricilik]]). Bıraktıkları yazılar ve kazılarda gün ışığına çıkarılan kalıntılar, diğer dinlere karşı çok toleranslı olduklarını gösteren kanıtlarla doludur. Daha henüz Karadeniz’in kuzeyinde kurulmuş olan ilk Bulgar devletinde bile, aralarında [[Hristiyanlık|Hristiyanlar]]ın, [[Musevilik|Musevilerin]] ve hatta [[Budizm|Budistlerin]] bulunmuş olduğunu bilmekteyiz."''<ref>Bojidar Dimitrov, Bulgaria Illustrated History, Şubat `94</ref>
 
Buna rağmen 1990'larda bazı Bulgar akademisyenler, bir takım bulgulara dayanarak Bulgarların konuştuğu dilin [[İran dilleri]]ne ait olduğu hipotezini ortaya atmıştır.<ref>Добрев, Петър, 1995. "Езикът на Аспаруховите и Куберовите българи" 1995</ref><ref>Бакалов, Георги. Малко известни факти от историята на древните българи [http://www.protobulgarians.com/Statii%20ot%20drugi%20avtori/Bakalov-1.htm Част 1]<!--The author, a very prominent Bulgarian historian, mentions three linguists as opponents of the Turkic theory. The first one is Omeljan Pritsak, who in fact was one of the principal proponents of the Turkic theory (see Mosko Moskov, Imennik na balgarskite hanove). The second one is a French linguist, Denis (?), who apparently said in 1921 that "at times one may wonder whether the language really was Turkic or simply had a lot of Turkic loanwords".{http://www.protobulgarians.com/Kniga%20AtStamatov/Izvori%20-%202%20chast.htm) - neither up-to-date, nor categorical. The third one is Cvetana Tafradzhiyska, who was a Bulgarian specialist in Mongolian studies. She based her support of the Iranian theory on historical rather than linguistic considerations (http://www.bgbook.dir.bg/book.php?ID=7237). She may be the only modern linguist who supported it, I'm not sure that's enough of a reason to mention her here.--> [http://www.protobulgarians.com/Statii%20ot%20drugi%20avtori/Bakalov-2.htm част 2]</ref><ref>Димитров, Божидар, 2005. 12 мита в българската история</ref><ref>Милчева, Христина. Българите са с древно-ирански произход. Научна конференция "Средновековна Рус, Волжка България и северното Черноморие в контекста на руските източни връзки", Казан, Русия, 15.10.2007</ref>Bugün bu iddiayı destekleyenlerin çoğu, bunun aslında İran dillerinin Türk dilleri üzerindeki etkisinden kaynakladığı gibi ara bir tutum sergilerken,<ref>Бешевлиев, Веселин. Ирански елементи у първобългарите. Античное Общество, Труды Конференции по изучению проблем античности, стр. 237-247, Издательство "Наука", Москва 1967, АН СССР, Отделение Истории.</ref><ref>Rüdiger Schmitt (Saarbrücken). IRANICA PROTOBULGARICA: Asparuch und Konsorten im Lichte der Iranischen Onomastik. Academie Bulgare des Sciences, Linguistique Balkanique, XXVIII (1985), l, 13-38</ref><ref>Rasho Rashev. On the origin of the Proto-Bulgarians, p. 23-33 in: Studia protobulgarica et mediaevalia europensia. In honour of Prof. V. Beshevliev, Veliko Tarnovo, 1992.</ref> Diğer bazı Bulgar akademisyenler bu görüşe karşı çıkmaktadır.<ref>Йорданов, Стефан. Славяни, тюрки и индо-иранци в ранното средновековие: езикови проблеми на българския етногенезис. В: Българистични проучвания. 8. Актуални проблеми на българистиката и славистиката. Седма международна научна сесия. Велико Търново, 22-23 август 2001 г. Велико Търново, 2002, 275-295.</ref><ref>Надпис № 21 от българското златно съкровище “Наги Сент-Миклош”, студия от проф. д-р Иван Калчев Добрев от Сборник с материали от Научна конференция на ВА “Г. С. Раковски”. София, 2005 г.</ref>
 
== İnançları ==
 
Ön Bulgarların tanrısıdini [[Tengricilik]] idi ve "''Tangra''" idiBulgarların en büyük tanrılarına verdiği addı. Tangra, eski türk tanrısı [[Tengri]]nin Ön bulgarlardaki adıdır. Neredeyse bulunan her yazılı taşta adı geçmektedir. <ref>University of Saskatchewan, Andrei Vinogradov, Din bilimi ve Antropoloji bölümü, Kasim 2003 [http://library.usask.ca/theses/available/etd-01192005-154827/unrestricted/tezispdf.pdf Sayfa 78]</ref> Bulgarlardan kalan yazıtlardaki Tangra/Tengri runik harflerle (i.e. [[File:Old Turkic letter I.svg|10px]][[File:Old Turkic letter R2.svg|10px]][[File:Old Turkic letter NG.svg|10px]][[File:Old Turkic letter T2.svg|10px]]) şeklinde yazılmıştır.<ref>Beshevliev 1979 [http://www.ziezi.net/tangra/ Photograph and transcription of the "Tangra" inscription near Madara] {{bg icon}}</ref>
 
''"Ön Bulgarların inançlarının ana hatları [[Animizm]], [[Şamanizm]], [[Totemizm]], atalara ibadet ve en mühim tanrıları Tangra’ya ibadet etmeleri ile birlikte derli toplu bir din görünümünü vermektedir ([[Tengricilik]]). Bıraktıkları yazılar ve kazılarda gün ışığına çıkarılan kalıntılar, diğer dinlere karşı çok toleranslı olduklarını gösteren kanıtlarla doludur. Daha henüz Karadeniz’in kuzeyinde kurulmuş olan ilk Bulgar devletinde bile, aralarında [[Hristiyanlık|Hristiyanlar]]ın, [[Musevilik|Musevilerin]] ve hatta [[Budizm|Budistlerin]] bulunmuş olduğunu bilmekteyiz."'' -Bojidar Dimitrov <ref>Bojidar Dimitrov, Bulgaria Illustrated History, Şubat `94</ref>
 
Tengricilikte büyük dağların güçlü ruhları barındırdıklarına inanılır ve bereket duaları bu kutsal sayılan büyük dağlara yöneltilirdi. Ön Bulgarlar, Balkanlar'ın en yüksek dağına "Tangra" adını vermişler ve onu kutsal saymışlardır. Bu 2925 metre yüksekliğindeki dağın adı, [[Osmanlılar]]ın 15'nci yüzyılda Balkan'ı ele geçirmelerine kadar değişmemiş, ama sonra Osmanlılar ona "''Maşallah''" adını vermişlerdir. Bugün bu dağın adı, "''maşallah''" 'tan türetilmiş olarak [[Musala]]'dır.{{fact}}
 
Gök tanrısı Tangra’ya kurban etmek için beyaz atları tercih etmişlerdir. Kurban edilen hayvanın iç organları ile, [[şaman]]larının geleceği okudukları bilinir.
== Türk Kökleri Kabul Etmeyen Tezler ==
Yukarıda açıklanan tarihin yanında, özellikle [[Bulgaristan]]'da, "Türk Bulgar" açıklamasını kabul etmeyen ve başka açıklamalar arayan tezler yaygındır. Bulgarların Osmanlılara karşı sürdürdükleri savaşlardan kaynaklanan eski bir Türk düşmanlığından dolayı, en eski tarihlerini Türkler ile bağlantıya getirmeyen tezler Bulgaristan'da daha çok tutulmakta ve daha yaygındır. Bu diğer açıklamalar Ön Bulgarların bir Türk halkı olmuş olduklarını ve tanrıları Tangra'nın Türk tanrısı Tengri olduğunu kabul etmemektedir. Ancak, bu gibi görüş açılımları, modern Bulgar devletinin politik arka planını oluşturmakla alakalı gibi görünmektedirler ve politik düşünüşten öteye geçmemektedir.Gerçekler ise çok farklıdır ve bugünkü slavca konuşan bulgaristanın hristiyan bulgarlarının ataları,tüm tarihi belge,yazıt,dil,mezar taşı,kültürlerinden kalan yadigarlardan net olarak anlaşıldığı gibi bir Türk halkıdır.Sonradan asimile olup,slavlaşmışlardır.
 
=== İranlı Halk Tezi ===
[[Dosya:Mount-Imeon.PNG|thumb|250px|Orta Asya’da Bulgarların ilk yurdu]]
Ön Bulgar halkının tarihi araştırılması [[1832]] yılında [[Christian Martin Frähn]] adlı bir Alman tarihçinin, [[Araplar]]ın İdil Bulgarlarına yazdıkları haberleri araştırmaya başlaması ve bu haberlerde adı geçen bazı bulgar isimlerini İranlı isim olarak sınıflandırması ile başlar. Böylece o zamandan günümüze kadar Ön Bulgarların hakkındaki çoğu tarih tezleri İranlı kökenli oldukları fikri üzerine kurulmuştur. Modern bilimde tarihî bir halk arasında kullanılmış isimlerin zamanında "moda isim" olarak diğer halklardan alınmış olabilineceği veya bu isimlendirmenin, halklar arası irtibatın sonucu olabileceği hesaba katılmaktadır. Böylece kişi isimlerinin kökleri, halkın kendi kökenlerini tespit etmek için kabul edilmez.Günümüz türkiye türklerinin çoğunun arapça,farsça isim taşıması nasıl onları arap ya da fars yapmıyorsa ,o zaman ki ön-bulgar türklerinin çoğu, türkçe isim taşımakla birlikte bazılarının iranlı isim taşıması da onları iranlı yapmaz.
 
İran kökenli oldukları düşünülen bu çalışmalarda antik [[Pamir]] halkları ve dilleri, [[Avesler]] ve [[Sanskrit]] ile bağlantıya getirilmişlerdir, ama modern bilimde bu fikirlerin yanlış olduğu kanıtlanabilmiştir. Buna rağmen günümüz Bulgarlarının, Türklere karşı hoşnutsuzluğundan dolayı, Bulgaristan'da az sayıda kalmış olan Türk köklerini reddeden bilimcilerin çalışmaları hâlâ daha büyük ilgi görüp, ön plana çıkarılmaktadır. Örnekler:
 
* [[Vesselin Beşevliev]] [[1967]] yılında yazdığı iki makale ile Bulgarların kökleri hakkındaki tartışmaları Bulgaristan'da tekrar gündeme getirmiştir. Bu makalelerinde Ön Bulgarların Türk olduğunu kabul etmiş ama aynı zamanda İranlı halklardan çok etkilenmiş olduklarına dikkati çekmiştir. Bu da doğru sayılabilir çünkü ön-bulgarlar orta asya dan batıya göç eden bir halktır.
* [[Peter Dobrev]]'in daha yeni olan çalışmalarında Ön Bulgarlar tekrar Orta Asya’nın İndo-İranlı halkları ile bağlantıya getirilmiştir. Bu makaleleri ile Bulgaristan'da çok tutulan bir bilimci olmuştur. Ancak Bulgaristan'ın dışındaki bilimciler Peter Dobrev'in çalışmalarının ciddiye alınamadığını vurgulamaktadırlar. Dobrev, yaptığı araştırmalarda sadece Türk olmadıklarına işaret eden birkaç noktayı ele alıp (bazı hükümdar isimleri), kanıtların büyük çoğunluğunu oluşturan ve Türk olduklarını gösteren noktaların lafını etmemiştir.
 
== Kaynak ==
{{kaynakça}}
 
== Gallery ==
Image:Bulgaria-Fanagoria-04.JPG
</gallery>
== Kaynak ==
{{kaynakça}}
 
== Okumalar ==
* [http://mintcho.com/Documents/History%20of%20Bulgaria.pdf Bulgaristan’ın tarihi - Bojidar Dimitrov (İngilizce)]
 
Türk olmadıklarını vurgulayan Bulgar bilimcilerin çalışmaları:
* [http://members.tripod.com/~Groznijat/pb_lang/pbl_3_4.html Ön Bulgarların kökleri, Dr. Dobrev (İngilizce)]
* [http://www.kroraina.com/bulgar/rashev.html Ön Bulgarların kökleri hakkında çalışma (İngilizce)]
 
[[Kategori:Ön Bulgarlar| ]]
1.376

değişiklik