"Benzen" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Gerekçe: + deneme amaçlı değişiklik
(Gerekçe: + deneme amaçlı değişiklik)
[[Dosya:Benzene circle.svg|150px|thumb|Benzen'in moleküler formülü]]
 
'''Benzen''', [[aren]] veya aromatik [[hidrokarbonlar]] olarak adlandırılan [[organik bileşikler]] sınıfının en basit üyesidir. Renksiz, alevlenebilen, akaynama noktası 80,1&nbsp;°C, erime noktası 5,5&nbsp;°C olan bir sıvıdır. [[Moleküler formül]]ü C<sub>6</sub>H<sub>6</sub>'dır. Benzen, endüstriyel bakımdan kıymetli olduğu gibi yapısı bakımından da kimya çalışmalarında önemlidir. Kan hücrelerini öldürme etkisi olduğundan [[kanser]] yapan bileşikler arasına girer. Eskiden [[balina yağı]]nın ısı etkisiyle bozunmasından elde edilen gaz, basınçla evlere gönderilir ve aydınlatmada kullanılırdı. Bu gazdan yağımsı bir kısım kalırdı. Benzen, 1825 yılında [[Michael Faraday]] tarafından bu yağımsı kısımda keşfedildi. Yaklaşık sekiz sene sonra başka araştırmacılar aynı maddeyi benzoik asidin [[kireç]]le [[oksidasyon]]undan elde ettiler. 1845'te [[August Wilhelm von Hofmann]] benzen diye adlandırdığı aynı maddeyi elde etmek için kömür [[katran]]ı kullandı.
 
[[Dosya:Historic Benzene Formulae Kekulé (original).png|280px|thumb|Kekulé-Benzol'en tarihi Formülü.<ref name=August Kekulé>August Kekulé: ''Ueber einige Condensationsproducte des Aldehyds'', Liebigs Ann. Chem. '''1872''', ''162''&nbsp;(1), S.&nbsp;77–124; {{DOI|10.1002/jlac.18721620110}}.</ref>]]
 
[[Dosya:Benz1.png|150px|thumb]]
Benzenin sübstitüsyon (yer değiştirme) tepkimeleri oldukça önemlidir. Çünkü, aromatik bileşiklerin pek çoğu bu tepkimelerle teşekkül ettirilir. yulan[[İkinci Dünya Savaşı]]'ndan önce benzenin önemli kaynağı maden kömüründen elde edilen [[katran]] idi. İkinci Dünya Savaşı sırasında benzen ve bununla ilgili aromatik hidrokarbonlara ([[toluen]], [[ksilen]] vb.) duyulan büyük ihtiyaç sebebiyle başka kaynaklar aranmaya başlandı. Bugün Amerika'da üretilen benzenin % 75'i [[petrol]]den olup, toluenin (C<sub>6</sub>H<sub>5</sub>-CH<sub>3</sub>) veya toluen ihtiva eden petrolün [[dealkilizasyon]]u işlemi ile yapılmaktadır. Bu işlem hidrojen kullanmayı, yüksek sıcaklığı, basıncı ve bir de [[katalizör]]ü gerektirmektedir. İkinci bir metod [[naften]]ce zengin petrolün yüksek sıcaklık ve basınçta dehidrojenlenmesidir. Benzen, [[fenol]]'ün [[indirgen]]mesiyle ve [[asetilen]]in [[trimerizasyon]]undan elde edilir.
 
== Kullanılışı ==
16.612

değişiklik