"Geçici Hükûmet (Rusya)" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
"Hükümet" →‎ "Hükûmet", değiştirildi: ükümet → ükûmet (29) AWB ile
k ("Hükümet" →‎ "Hükûmet", değiştirildi: ükümet → ükûmet (29) AWB ile)
{{Coord|59.9333|N|30.3333|E|source:kolossus-kowiki|display=title}}
'''Rusya Geçici HükümetiHükûmeti''' ([[Rusça]]sı: Временное правительство России), Rusya’da [[Şubat Devrimi]]nin ardından Çar [[II. Nikolay]]’ın tahttan feragat etmesi üzerine kurulan ve ülkeyi yönetmeye çalışan hükümethükûmet<ref>[http://www.firstworldwar.com/source/firstprovgovt.htm Geçici HükümetinHükûmetin kuruluş deklarasyonu, 07 Şubat 2010 tarihinde erişilmiştir.]</ref>. Geçici HükümetHükûmet, öne çıkan lideri ve başbakan [[Aleksandr Kerenski]]’den dolayı ''Kerenski HükümetiHükûmeti'' olarak da bilinir. [[Ekim Devrimi]] ile birlikte iktidarı alan [[Bolşevikler]], Geçici HükümetinHükûmetin yaklaşık sekiz aylık iktidarına son vermiştir.
 
== Kuruluşu ve ilk bileşimi ==
1917 [[Şubat Devrimi]] ile birlikte Çarlık rejimi yıkılınca birbiriyle rakip iki kurum olan Duma ve [[Petrograd Sovyeti]] iktidar için mücadeleye girişir. Çar [[II. Nikolay]] 2 Mart<ref>Jülyen takvimine göre</ref> günü tahttan feragat ettiğini açıklar ve tahtı kardeşi Büyük Dük [[Mihail Aleksandroviç]]’e bırakır. Çarın kardeşi de tacı reddecektir<ref>M. Lynch, Reaction and Revolution: Russia 1894-1924, Hodder Murray, London 2005, s. 79</ref>. Bu durumda ülkedeki yönetim biçimini belirleyecek olan Kurucu Meclis toplanana dek Geçici HükümetHükûmet başa gelecekti. Ancak özellikle işçi ve askerlerin tabanda kurduğu örgütlenme olan Petrograd Sovyeti bu iktidarı tehdit etmekteydi. Geçici HükümetinHükûmetin kuruluşu 3 Mart günü ilan edilir<ref>[http://www.firstworldwar.com/source/firstprovgovt.htm Geçici HükümetHükûmet Deklarasyonu (İngilizce), 08 Şubat 2010 tarihinde erişilmiştir]</ref>. Geçici HükümetinHükûmetin ilk bileşimi aşağıdaki şekilde olur:
{| class="wikitable" style="text-align: left;"
|-
 
== Tanınması ==
Çarlık rejiminin devrilmesinden sonra Geçici HükümetHükûmet aşağıdaki ülkeler tarafından tanınır:
* 22 Mart 1917: [[Amerika Birleşik Devletleri|ABD]]
* 24 Mart 1917: [[Fransa]], [[İngiltere]] ve [[İtalya]]
 
== Nisan krizi ve ilk koalisyon ==
18 Nisan (1 Mayıs) günü Dışişleri Bakanı Pavel Milyukov [[İtilaf Devletleri]] hükümetlerinehükûmetlerine gönderdiği notada Geçici HükümetinHükûmetin zafere kadar savaşa devam edeceği teminatını verir. Ancak özellikle örgütlü Rus halkındaki savaş karşıtlığı çok güçlüdür. 20 ve 21 Nisan günleri işçiler ve cephedeki askerler Petrograd’da büyük gösteriler yapar ve savaşa devam kararına karşı çıkar. Göstericiler Milyukov’un istifasını talep eder. Petrograd Garnizon komutanı General [[Lavr Kornilov]] gösterileri bastırmak isterse de Lvov buna karşı çıkacaktır.
 
Geçici HükümetHükûmet Dışişleri Bakanı Milyukov ile Savaş Bakanı Guçkov’un istifasını kabul eder ve işçi ile askerlerin yoğunlukla örgütlü olduğu [[Petrograd Sovyeti]]ne çağrıda bulunarak işbirliği yapılmasını teklif eder. [[Menşevik]] ve [[SR]]’ların yönetiminde olduğu Petrograd Sovyeti bu öneriyi kabul eder<ref>Bu dönemde Sovyet yönetiminde temsil edilmeyen [[Bolşevikler]] Lenin’in önderliğinde Geçici HükümetHükûmet ile kesinlikle uzlaşmama siyasetindedir. Bolşevikler, Menşevik ve SR’ların Geçici HükümeteHükûmete dahil olmalarını sınıf düşmanıyla işbirliği olarak görmektedir.</ref> ve 5 Mayıs günü yapılan protokolle kabineye 6 sosyalist bakan katılır. İlk koalisyon hükümetihükûmeti aşağıdaki şekilde oluşur:
{| class="wikitable" style="text-align: left;"
|-
|}
 
Bu dönemde koalisyon olmasına rağmen Geçici HükümetHükûmet aynı siyasi hatta devam edecek, buna karşılık Sovyet tabanındaki işçi ve askerler gözünde Menşevik ve SR yönetimi gözden düşecektir. Bununla birlikte sahmeye çıkan Bolşevikler savaş karşıtı söylemleriyle hızla örgütlenmeye başlayacaktır. Geçici HükümetHükûmet Petrograd Sovyetindeki Bolşevik karşıtı sağ kanat ile işbirliğine girecektir. Geçici HükümetHükûmet parçalı yapısıyla artık karar alamaz hale gelecektir.
 
== Temmuz Günleri ve ikinci koalisyon ==
{{Ana madde|Temmuz Günleri}}
3-7 Temmuz 1917 günlerinde Petrograd’da düzenlenen gösterilerde askerler ve sanayi işçileri Geçici HükümetiHükûmeti protesto ederler<ref>Yeni savaş bakanı Kerenski, sürmekte olan [[I. Dünya Savaşı]]nın Doğu Cephesinde başarısız bir saldırıya karar vermiş ve Rus Ordusu büyük kayıplar vermiştir.</ref>. Bolşeviklerin sempatizanları ve Petrograd Sovyetinin tabanını oluşturan kitlelerin herhangi bir şekilde kontrolden çıkmasını engellemek isteyen Bolşevik Parti Merkezi onaylamadığı gösterilere dahil olup kontrol altına almaya çalışır. Kontrolden çıkan kitleler Sovyet yönetimindeki Menşevik ve SR’lardan iktidarı almaları için baskı yaparlar. Aynı zamanda Geçici HükümetHükûmet üyesi de olan Menşevikler ve SR’lar iktidarı almayı reddecek ve işçi ayaklanmasına dönüşen gösterilerin bastırılmasını savunacaktır. Gösteriler bastırılacak, Bolşevikler yasadışı ilan edilecek ve yeraltına çekilecektir. Bu olaylar sonrasında Menşevikler büyük destek kaybına uğrayacaktır.
Olayların ardından Geçici HükümettekiHükûmetteki burjuva temsilcisi olan [[Kadetler]] kabineden çekilecektir. 24 Temmuz (6 Ağustos) günü kurulan yeni koalisyon kabinesi çoğunlukla Menşevik ve SR’lardan oluşmaktadır. Başbakan ise Kerenski olur.
İkinci koalisyon:
{| class="wikitable" style="text-align: left;"
== Ekim Devrimi ==
{{Ana madde|Ekim Devrimi}}
24-25 Ekim akşamı Bolşevikler Geçici HükümeteHükûmete karşı son saldırıyı başlattı. HükümetHükûmet kurumları ele geçirildi ve Kışlık Saraydaki hükümethükûmet üyeleri 25 Ekim günü tutuklandı. Kerenski baskından bir ABD makam aracında kaçarak Petrograd’ın hemen dışındaki [[Pskov]]’da kendisine bağlı az sayıdaki kuvvetle başkenti yeniden ele geçirmeye çalışsa da yenilecek ve ülke dışına kaçacaktır<ref>Kerenski önce Fransa’ya ardından da ABD’ye geçecektir.</ref>. Bolşevikler iktidarı çoğunluğa sahip oldukları ve toplantı halinde olan 2. Tüm Rusya Sovyetleri Kongresine verecekler, Kongre de ilk devrimci hükümethükûmet olan [[Sovnarkom]]’u oluşturacaktır.
 
== Değerlendirme ==
Tarihçilere göre Ekim Devriminin başarısında Bolşeviklerin başarısının yanı sıra Geçici HükümetinHükûmetin de başarısızlığının payı bulunmaktadır<ref>Tarihçi Pavel Osinski böyle düşünmektedir.(Russian Revolution Revisited,Amerika Sosyologlar Derneği yıllık toplantısına sunulan konuşmasından, Montreal, Quebec, Kanada Ağustos 2006)</ref>. Bunun yanı sıra Geçici HükümetinHükûmetin, Kurucu Meclis seçimlerini sürekli erteleyerek büyük bir hata yaptığı da iddia edilir<ref>Riasanovsky, Nicholas (2000). A History of Russia (sixth edition). Oxford University Press. ISBN 0-19-512179-1</ref>.
 
== Kaynakça ==
909

değişiklik