"Alamut Kalesi" sayfasının sürümleri arasındaki fark

öteki sayfaya bağ: thumb|240px|left|[[Elemût ve yöresi.]]
(öteki sayfaya bağ: thumb|240px|left|[[Elemût ve yöresi.]])
{{Coord|36|26|40.63|N|50|35|9.58|E|region:IR_type:landmark|display=title}}
{{diğer anlamı2|Alamut}}
{{çift madde|Alamut Kalesi}}
{{Şiilik}}
[[Dosya:Alamut.png|thumb|240px|left|[[Elemût]] ve yöresi.]]
[[Dosya:Alamut2.jpg|thumb|left|240px|[[Elemût]] Kalesi'nin tepesi.]]
{{coor title dms|36|26|41|N|50|35|11|E|type:landmark|region:SY|page:http://tr.wikipedia.org/wiki/Alamut}}
[[Dosya:AlamutIran.png|thumb|240px|left|Alamut bölgesinin kuşbakışı görünümü.]]
[[Dosya:Alamut region in Iran.png|thumb|240px|Elemût Bölgesi, [[İran]].]]
 
'''Elemût Kalesi,''' ya da '''Elemût – Belde’t-ûl’İkbâl''' ([[Farsça]]: '''قلعه الموت''' Kale-ye Elemût veya '''الموت'''); [[Elemûtlar]] [[Nizârî]] [[Bâtınî]]-[[İsmâ‘îl’îyye]] Devleti'nin yönetim merkezi konumunda olan ve [[Hazar Denizi]]'nin güney kıyısında yer alan bir [[kale]]dir. Kelime mânâsı olarak ''"Kartal Yuvası"'' anlamına gelmektedir.<ref name="Eagle's Nest">{{cite book |last=Willey |first=Peter |title=Eagle's Nest: Ismaili Castles in Iran and Syria |year=2005 |publisher=I.B. Tauris |location=London |isbn=978-1-85043-464-1}}</ref>{{rp|23}} [[Cüstaniler]] kralı ''Veşudan ibn-i Cüstan'' tarafından inşa ettirilmiştir.<ref name="History of Survival">{{cite book |last=Virani |first=Shafique N. |title=The Ismailis in the Middle Ages: A History of Survival, a Search for Salvation |year=2007 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=9780195311730}}</ref>{{rp|29}} Kelimenin mânâsı ''"Aluh āmū[kh]t" ("Kartalın Öğretisi" ya da "Cezalandırma Yuvası")'' anlamlarına gelmektedir. [[Ebced hesabı]]na göre ise ''"Elemût"'' ({{lang|fa|الموت}}) [[Hicrî]] 483 yılına tekâbül etmektedir, ki bu sayı kalenin [[Hasan bin Sabbah|Hassan-ı Sabbah]] tarafından zapt edildiği yıla karşılık gelmektedir.<ref name="History of Survival"/>{{rp|29}}<ref>{{cite book |last=Petrushevskiĭ |first=Ilʹi͡a Pavlovich |title=Islam in Iran |publisher=SUNY Press |year=1985 |isbn=0887060706 |url=http://books.google.com/books?id=92XWltgRzfEC&pg=PA363#v=onepage&q&f=false |page=363, Note 40 |postscript=: [[Ebced hesabı]]na göre ise ''"Elemût"'' ({{lang|fa|الموت}}) [[Hicrî]] 483 yılına tekâbül etmektedir, ki bu sayı kalenin [[Hasan bin Sabbah|Hassan-ı Sabbah]] tarafından zapt edildiği yıla karşılık gelmektedir. (483 AH = 1090/91 AD).}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |author=Hourcade, B. |url=http://www.iranicaonline.org/articles/alamut-valley-alborz-northeast-of-qazvin- |title=ALAMŪT |encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]] |date=December 15, 1985 |quote=According to legend, an eagle indicated the site to a Daylamite ruler; hence the name, from ''aloh'' (eagle) and ''āmū(ḵ)t'' (taught). |accessdate=February 10, 2013}}</ref><ref>{{cite journal |last=Bosworth |first=C. E. |title=Review of Books |journal=Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland |date=January 1989 |volume=121|issue=1 |pages=153–154 |doi=10.1017/S0035869X00168108}}</ref> Elemût – Belde’t-ûl’İkbâl, [[Hasan bin Sabbah]] tarafında feth edilene dek [[Cüstaniler]]'in denetimi altında kalmıştır.
[[Dosya:OvanLakeAlamut.png|thumb|240px|[[Ovan Gölü]], Doğu Alamut.]]
 
=== Elemût Kalesi ===
'''Alamut''' ([[Farsça]]: '''الموت''' Elemût); [[İran]]'da [[Hazar Denizi]]'nin güney kıyısında yer alan bir coğrafi bölgedir.
[[Dosya:Prise d'Alamût (1256).jpeg|sol|thumb|240px|[[Reşidüddin Hamedani]]'nin [[Cami'üt-Tevarih]] adlı eserinden alınma [[Moğol İmparatorluğu|Moğollar]]'ın 1213-1214 yıllarında [[Haşhaşin]] Karargâhı ''"Elemût – Belde’t-ûl’İkbâl"'' kuşatmasını tasvir eden resim. ''( Bibliothèque Nationale de France, Département des Manuscrits, Division Orientale)''.]]
 
Tarihte adından '''[[Elemût – Belde’t-ûl’İkbâl]]''' ([[Farsça]]: '''قلعه الموت''' Kale-ye Elemût; [[1090]] - [[1256]]) ya da [[Elemûtlar]] [[Nizârî]] [[Bâtınî]]-[[İsmâ‘îl’îyye]] Devleti'nin Karargahı olarak bahsedilen sarp dağların tepesine yer alan bu kale Elemût [[İsmâilî]] Devleti'nin merkezi konumundaydı. "Heft Bab-ı Seyyidne Kelam-i Pir"'' olarak ta anılan kurucularıElemût Devleti'nin kurucusu [[Hasan Sabbah]]’ın [[Yemen]]’den gelerek [[Kûfe]] yakınlarındaki [[Himyar Krallığı|Himyari]] bölgesinde yerleşmiş olduğu, ve oradan da [[İran]]’a geçerek bir süre [[Kum]]’da kalan, daha sonra [[Rey]]’de yaşamaya başlamış olan bir aileden geldiği iddia edilir. [[Devlet]], [[İsmâilîlikNizarî İsmailîlik]] öğretileri, [[inanç]] ve yaşam biçimi temelleri üzerine kurulmuştur.
==Bölgenin tarihçesi==
[[Dosya:Fall in Hir.jpg|left|thumb|240px|[[Hir, Kazvin|Hir]], Batı Alamut.]]
 
===Tarihçesi===
Bölge tarihte [[Şiîlik]] meşrebinin [[İsmâilîlik]] [[mezheb]]inin [[Nizârîlik]] koluna bağlı [[Hasan Sabbah]]'ın devrinde şöhrete kavuşmuştur. Tarihe adları "[[Haşhaşiler]]" olarak geçen [[Alamut Kalesi]]-[[İsmâilîler]]i'nin batılı yazarlar tarafından bu şekilde tanımlanmalarının nedenlerinden birisi [[Marco Polo]]'nun anılarında aktardığımış olduğu bilgilerdir. İddialara göre burası [[Hasan Sabbah]]'ın fedailerine sahte bir cennet vaad ederek kendi [[Haşhaşilik]] öğretisini yaydığı mekândır.{{olgu}}
[[Dosya:Alamut.JPG|thumb|240px|[[Elemût]] Kalesi'nin tepesinde yer alan arkeolojik kazılara destek vermek için ''"İran Kültürel Mirasını Koruma Teşkilâtı"'' tarafından kurulan inşaat iskeleleri.]]
 
[[Hasan Sabbah]]'ın önderliğini yaptığı, [[fedai]]lerine sahte bir [[cennet]] vaadiyle kendi [[Haşhaşilik]] öğretisini yaydığı, tarihte Belde’t-ûl’İkbâl adıyla şöhrete kavuşan Elemûtlar Devleti'in karargahı ve başkenti niteliğinde hizmet vermiş olan bir yerleşim birimidir. [[Nizari]]-[[İsmaili]] mezhebinin yaşatılmasında büyük bir rol oynayan bu merkezde adamlarına [[cennet]]in anahtarlarını kendi ellerinde bulundurduğuna inandıran ve [[haşhaş]]ın uyuşturucu etkisini kullanan [[Hasan bin Sabbah]], eğitime tabi tuttuğu [[fedai]]leri aracılığıyla bir çok devlet adamı ve hükümdarın canına mâl olan suikastler tertip etmeyi başarabilmiş ve çevresindeki ülkelere epey gözdağı vermeyi başarabilmişti. Suikast düzenlemek anlamına gelen [[İngilizce]] ''assassination'' kelimesinin burada yaşayan [[haşhaşin]] örgütünün adından değişerek türetildiği zannedilmektedir. Zamanın Haçlı kaynaklı tarihçileri [[Hasan bin Sabbah]] fedailerinin kendilerini feda edecek kadar davaya bağlı olmalarını anlamlandıramamış ve siyasi suikastleri yerine getirmesi için [[haşhaş]]ın uyuşturucu etkisini kullanıldığını öne sürmüşlerdir.
=== Elemût Kalesi ===
[[Dosya:Alamut.png|thumb|240px|Elemût ve yöresi.]]
Tarihte adından '''[[Elemût – Belde’t-ûl’İkbâl]]''' ([[Farsça]]: '''قلعه الموت''' Kale-ye Elemût; [[1090]] - [[1256]]) ya da [[Elemûtlar]] [[Nizârî]] [[Bâtınî]]-[[İsmâ‘îl’îyye]] Devleti'nin Karargahı olarak bahsedilen sarp dağların tepesine yer alan bu kale Elemût [[İsmâilî]] Devleti'nin merkezi konumundaydı. "Heft Bab-ı Seyyidne Kelam-i Pir" olarak ta anılan kurucuları [[Hasan Sabbah]]’ın [[Yemen]]’den gelerek [[Kûfe]] yakınlarındaki [[Himyar Krallığı|Himyari]] bölgesinde yerleşmiş olduğu, ve oradan da [[İran]]’a geçerek bir süre [[Kum]]’da kalan, daha sonra [[Rey]]’de yaşamaya başlamış olan bir aileden geldiği iddia edilir. [[Devlet]], [[İsmâilîlik]] öğretileri, [[inanç]] ve yaşam biçimi temelleri üzerine kurulmuştur.
 
===İ'tikadları===
==== Elemût Kalesi Komutanları ''(1090-1256)'' ====
 
[[Şiîlik]] [[mezheb]]inin [[İsmâilîlik]] meşrebinin [[Nizârîlik]] koluna bağlı [[Hasan Sabbah]]'ın zamanında şöhretinin doruk noktasına ulaşmıştır. Tarihe "[[Haşhaşiler]]" ve "suikastçılar" olarak geçen bu kalede ikamet eden [[İsmâilîler]]'in bu şekilde tanımlanmalarının nedenlerinden biri [[Marco Polo]]'nun anılarında aktarmış olduğu bilgilerdir. [[Şiîlik]] [[mezheb]]lerinden olan [[İsmailî]]-[[Nizârîler]] kolunun temelini teşkil eden bu [[tarikat]] günümüzde [[IV. Ağa Han]]'ın önderliğinde [[ezoterik]]-[[batınilik]] dünyasının en büyük temsilcisi olarak faaliyetlerini sürdürmektedir.
 
==== Elemût Kalesi– Belde’t-ûl’İkbâl Komutanları ''(1090-1256)'' ====
[[Dosya:Siege of Alamut (1256).jpeg|thumb|240px|[[Moğol İmparatorluğu|Moğollar]]'ın [[Haşhaşin]] Karargâhı ''"Elemût Kalesi"'' kuşatması.]]
* ''"Birinci Hûccet ve Elemût Kalesi Komutanlığı"'' [[Hasan Sabbah]] (H. 483-518 / M. 1090-1124) ''(35 sene)''
* ''"Elemût Birinci Gizlenen- İmamı"'' [[El-Hâdî bin el-Nizâr]] ''(Doğum: H. 470 / M. 1076 )'' ([[İmâmet|İmâmlık]] süresi: [[Hicrî]] 490-530 / M. 1097-1136) ''([[Ebû Mansûr Nizâr el-Mustafâ li-Dîn’il-Lâh]]'ın öz oğlu olduğu öne sürülen)''
* ''"İkinci Hûccet ve Elemût Kalesi Komutanlığı "'' [[Kiya Buzrug Ummid]] (H. 518-532 / M. 1124-1138) ''(14 sene)''
* ''"Elemût İkinci Gizlenen- İmamı"'' [[El-Môhtadî bin el-Hâdî]] ''(Doğum: H. 500 / M. 1106 )'' ([[İmâmet|İmâmlık]] süresi: [[Hicrî]] 530-552 / M. 1136-1157) ("Devr-i Setr" adı verilen ''"Gizlenen-[[İmâmlar]]"'' devrinin ''"Kırk yıllık"'' ilk bölümü sona erdi ve [[Gayba]]"Gizlenen İmam" hâlindeki İmâm "Yarı-Gözükür-İmâm" hâline gelerek Setir Devri'nin sonunun yaklaştığını hazırladığı tebliğler ve [[Dâ’î]]ler aracılığıyla [[Nizârî]] [[mezheb]]inin mensûplarına bildirdi ve [[Elemût Devleti]]'ni resmen yönetmeğe başladı.) ''(I. Muhammed - [[Ebû Mansûr Nizâr el-Mustafâ li-Dîn’il-Lâh]]'ın öz torunu olarak iddia edilen)''
* ''"Üçüncü Hûccet ve Elemût Kalesi Komutanı"'' [[Muhammad bin Kiya Buzrug Ummid]] ([[Hicrî]] 532-554 / M. 1138-1159) ''(22 sene)''
* ''"Elemût Üçüncü Gizlenen- İmamı ve Dördüncü Elemût Kalesi Komutanı"'' [[El-Kahir bin el-Môhtadî bi-Kuvvet’ûl-Lâh / bi-Ahkâmî’l-Lâh]] bin [[El-Hâdî bin el-Nizâr|el-Hâdî]] bin el-[[Nizâr]] ''(Doğum: H. 520 / M. 1126)'' ([[İmâmet|İmâmlık]] süresi: [[Hicrî]] 552-557 / M. 1157-1162; Dördüncü Elemût Kalesi Komutanlığı süresi: [[Hicrî]] 554-557 / M. 1159-1162) ''(I. Hasan / Hasan-ı Evvel bin el-Muhammed bin Ali)''
* [[II. Hasan (Haşhaşi)|II. Hasan]] ''(Doğum: [[Hicrî]] 539 / M. 1145)'' veya ''(Doğum: [[Hicrî]] 536 / M. 1142)'' ([[İmâmet|İmâmlık]] ve Beşinci Elemût Kalesi Komutanlığı süresi: [[Hicrî]] 557-561 / M. 1162-1166) ''(II. Hasan - Cûveynî'nin Elemût Kütüphanesi'nin Moğollar tarafından yakılmasından evvel yaptığı tetkiklere göre ise [[II. Hasan (Haşhaşi)|II. Hasan]]'ın [[Muhammad bin Kiya Buzrug Ummid]]'in oğlu olduğu neticesine varılmıştır. Bu iddia [[Nizârî]] [[Bâtınî]]-[[İsmâ‘îl’îyye]] [[Mezheb]]i'nin [[İmâmet i'tikadı]]na aykırı düşeceğinden ve [[İmâmet]] silsilelerini tamamen bozacağından dolayı [[Nizârîler]] tarafından reddedilmektedir. [[Nizârîler]]'in kuramına göre ise, Elemût'taki yetmiş yıllık ''"Setir Devri"'' sona erdiğinde ve İmâm [[II. Hasan (Haşhaşi)|II. Hasan]] ''"Gözükür-İmâm"'' olarak ortaya çıktığı zamân, vezîr, [[Dâ’î]] ve Hüccet vazifelerini yüklenmiş olan bir başka ''"Hasan"'' daha vardı. Bu şahıs [[Muhammad bin Kiya Buzrug Ummid]]'in oğlu olan "el-Hasan bin Muhammed bin Kiya Buzrug" idi.<ref>Dr. Mustapha Ghaleb, ''The Ismailis of Syria,'' sahife 73-74, Beirut, 1970.</ref> )''
* [[II. Muhammed (Haşhaşi)|II. Muhammed]] ''(Doğum: [[Hicrî]] 550 / M. 1155)'' veya ''(Doğum: [[Hicrî]] 553 / M. 1158 )'' ([[İmâmet|İmâmlık]] ve Altıncı Elemût Kalesi Komutanlığı süresi: [[Hicrî]] 561-607 / M. 1166-1210)
* [[Celal’ed-Dîn Hasan-ı Sâlis]] ''(Doğum: [[Hicrî]] 583 / M. 1187)'' ([[İmâmet|İmâmlık]] ve Yedinci Elemût Kalesi Komutanlığı süresi: [[Hicrî]] 607-618 / M. 1210-1221) ''(III. Hasan)''
* [[Rûkn’ed-Dîn Hûr-Şâh]] ''(Doğum: [[Hicrî]] 627 / M. 1230)'' ([[İmâmet|İmâmlık]] ve Dokuzuncu Elemût Kalesi Komutanlığı süresi: [[Hicrî]] 653-655 / M. 1255-1257)
 
==== Elemûtlar imâmlarının soyağacı ====
{{Ana|İmâmet}}
{{ayrıca bakınız|Elemût Devleti}}
{{Elemûtlar}}
 
==== Yıkılışı ====
[[Hasan Sabbah]]'ın ölümünden sonra yerine [[Rudbar]]lı bir [[Türk]] ve sağ kolu olan [[Kiya Buzrug Ummid]] ''([[1124]] - [[1138]]),'' Alamut Piri olur. [[Alamut Devleti]]’nin [[1256]] yılında [[Moğollar]] tarafından yıkılıncaya dek de aynı soydan [[İranlı]]lar yönetime gelirler. [[Nizari İsmaililer]] [[Hazar Denizi]]’nin güneyine [[Deylem]] ve [[Gilan]]’a da egemen olmuşlardır.
 
== Dış bağlantılarbağlantı ==
* [http://www.alamutbase.ir "Alamut Cultural Heritage Base - Official Website"]
 
* [http://www.vmfa.state.va.us/worlds/worlds_hulagu_khan_68_8_53.html "Page from a Manuscript of the Chinghiz-nama: Hulagu Khan Destroys the Fort at Alamut"] (Retrieved February 23, 2005)
== Kaynakça ==
* [http://www.osmansoysal.com/yazilarim/16-iran-alamut-kalesi-.html Alamut kalesi]
{{Kaynakça}}
 
[[Kategori:Asya tarihi]]
Anonim kullanıcı