"Alamut Kalesi" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Bu şekide çalışmıyoruz. Görüşünüzü tartışma sayfasında dile getirin, tabii netleştirdikten sonra. Bir de küçük harflerle yazın lütfen.
(Devlet, Nizarî İsmailîlik öğretileri, inanç ve yaşam biçimi temelleri üzerine kurulmuştur.)
(Bu şekide çalışmıyoruz. Görüşünüzü tartışma sayfasında dile getirin, tabii netleştirdikten sonra. Bir de küçük harflerle yazın lütfen.)
 
{{Coord|36|26|40.63|N|50|35|9.58|E|region:IR_type:landmark|display=title}}
{{diğer anlamı2|Alamut}}
{{çift madde|Alamut Kalesi}}
 
{{coor title dms|36|26|41|N|50|35|11|E|type:landmark|region:SY|page:http://tr.wikipedia.org/wiki/Alamut}}
{{Şiilik}}
[[Dosya:Alamut region in IranAlamut2.pngjpg|thumb|left|240px|Belde’t-ûl’İkbâl'inElemût [[İran]]Kalesi'da yer aldığı Elemût Bölgesi,nin [[İran]]tepesi.]]
{{coor title dms|36|26|41|N|50|35|11|E|type:landmark|region:SY|page:http://tr.wikipedia.org/wiki/Alamut}}
[[Dosya:Alamut.png|thumb|left|240px|Elemût ve yöresi.]]
[[Dosya:Alamut2Alamut region in Iran.jpgpng|thumb|left|240px|Elemût Kalesi'ninBölgesi, tepesi[[İran]].]]
[[Dosya:Alamut.JPG|thumb|240px|Elemût Kalesi'nin tepesinde yer alan arkeolojik kazılara destek vermek için ''"İran Kültürel Mirasını Koruma Teşkilâtı"'' tarafından kurulan inşaat iskeleleri.]]
[[Dosya:Alamut2.jpg|thumb|left|240px|Elemût Kalesi'nin tepesi.]]
[[Dosya:Prise d'Alamût (1256).jpeg|sol|thumb|240px|[[Reşidüddin Hamedani]]'nin [[Cami'üt-Tevarih]] adlı eserinden alınma [[Moğol İmparatorluğu|Moğollar]]'ın 1213-1214 yıllarında [[Haşhaşin]] Karargâhı ''"Elemût – Belde’t-ûl’İkbâl"'' kuşatmasını tasvir eden resim. ''( Bibliothèque Nationale de France, Département des Manuscrits, Division Orientale)''.]]
[[Dosya:Siege of Alamut (1256).jpeg|thumb|240px|[[Moğol İmparatorluğu|Moğollar]]'ın [[Haşhaşin]] Karargâhı ''"Elemût Kalesi"'' kuşatması.]]
'''Elemût Kalesi,''' '''Elemût – Belde’t-ûl’İkbâl,''' ya da '''"[[Elemûtlar]] [[Nizârî]] [[Bâtınî]]-[[İsmâ‘îl’îyye]] Devleti"''', ([[Farsça]]: '''قلعه الموت''' Kale-ye Elemût veya '''الموت''' Elemût; [[1090]] - [[1256]]). Kurucusu [[Şiîlik]] meşrebinin [[İsmâilîlik]] [[mezheb]]inin [[Nizârîlik]] koluna bağlı [[Hasan Sabbah]]'tır. Tarihe "[[Haşhaşiler]]" ve "suikastçılar" olarak geçen [[İsmâilîler]]'in bu şekilde tanımlanmalarının nedenlerinden biri [[Marco Polo]]'nun anılarında aktardığı bilgilerdir. [[Şiîlik]] [[mezheb]]inin [[İsmailî]] koluna bağlı hareket eden bu "etnik grubun" günümüzde hala aktivitelerini (gizli olarak) sürdürdükleri bilinmektedir. Siyasi tarihçilere göre [[Haşhaşin]]ler günümüzde derin devlet olarak da adlandırılmaktadır.{{olgu}}
'''Elemût Kalesi,''' ya da '''Elemût – Belde’t-ûl’İkbâl''' ([[Farsça]]: '''قلعه الموت''' Kale-ye Elemût veya '''الموت'''); [[Elemûtlar]] [[Nizârî]] [[Bâtınî]]-[[İsmâ‘îl’îyye]] Devleti'nin yönetim merkezi konumunda olan ve [[Hazar Denizi]]'nin güney kıyısında yer alan bir [[kale]]dir. Kelime mânâsı olarak ''"Kartal Yuvası"'' anlamına gelmektedir.<ref name="Eagle's Nest">{{cite book |last=Willey |first=Peter |title=Eagle's Nest: Ismaili Castles in Iran and Syria |year=2005 |publisher=I.B. Tauris |location=London |isbn=978-1-85043-464-1}}</ref>{{rp|23}} [[Cüstaniler]] kralı ''Veşudan ibn-i Cüstan'' tarafından inşa ettirilmiştir.<ref name="History of Survival">{{cite book |last=Virani |first=Shafique N. |title=The Ismailis in the Middle Ages: A History of Survival, a Search for Salvation |year=2007 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=9780195311730}}</ref>{{rp|29}} Kelimenin mânâsı ''"Aluh āmū[kh]t" ("Kartalın Öğretisi" ya da "Cezalandırma Yuvası")'' anlamlarına gelmektedir. [[Ebced hesabı]]na göre ise ''"Elemût"'' ({{lang|fa|الموت}}) [[Hicrî]] 483 yılına tekâbül etmektedir, ki bu sayı kalenin [[Hasan bin Sabbah|Hassan-ı Sabbah]] tarafından zapt edildiği yıla karşılık gelmektedir.<ref name="History of Survival"/>{{rp|29}}<ref>{{cite book |last=Petrushevskiĭ |first=Ilʹi͡a Pavlovich |title=Islam in Iran |publisher=SUNY Press |year=1985 |isbn=0887060706 |url=http://books.google.com/books?id=92XWltgRzfEC&pg=PA363#v=onepage&q&f=false |page=363, Note 40 |postscript=: [[Ebced hesabı]]na göre ise ''"Elemût"'' ({{lang|fa|الموت}}) [[Hicrî]] 483 yılına tekâbül etmektedir, ki bu sayı kalenin [[Hasan bin Sabbah|Hassan-ı Sabbah]] tarafından zapt edildiği yıla karşılık gelmektedir. (483 AH = 1090/91 AD).}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |author=Hourcade, B. |url=http://www.iranicaonline.org/articles/alamut-valley-alborz-northeast-of-qazvin- |title=ALAMŪT |encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]] |date=December 15, 1985 |quote=According to legend, an eagle indicated the site to a Daylamite ruler; hence the name, from ''aloh'' (eagle) and ''āmū(ḵ)t'' (taught). |accessdate=February 10, 2013}}</ref><ref>{{cite journal |last=Bosworth |first=C. E. |title=Review of Books |journal=Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland |date=January 1989 |volume=121|issue=1 |pages=153–154 |doi=10.1017/S0035869X00168108}}</ref> Elemût – Belde’t-ûl’İkbâl, [[Hasan bin Sabbah]] tarafında feth edilene dek [[Cüstaniler]]'in denetimi altında kalmıştır.
 
''Heft Bab-ı Seyyidne Kelam-i Pir'' olarak ta anılan Elemût Devleti'nin kurucusukurucuları [[Hasan Sabbah]]’ın [[Yemen]]’den gelerek [[Kûfe]] yakınlarındaki [[Himyar Krallığı|Himyari]] bölgesinde yerleşmiş olduğu, ve oradan da [[İran]]’a geçerek bir süre [[Kum]]’da kalan, daha sonra [[Rey]]’de yaşamaya başlamış olan bir aileden geldiği iddia edilir. [[Devlet]], [[Nizarî İsmailîlikİsmâilîlik]] öğretileri, [[inanç]] ve yaşam biçimi temelleri üzerine kurulmuştur.
==Elemût Kalesi==
''Heft Bab-ı Seyyidne Kelam-i Pir'' olarak ta anılan Elemût Devleti'nin kurucusu [[Hasan Sabbah]]’ın [[Yemen]]’den gelerek [[Kûfe]] yakınlarındaki [[Himyar Krallığı|Himyari]] bölgesinde yerleşmiş olduğu, ve oradan da [[İran]]’a geçerek bir süre [[Kum]]’da kalan, daha sonra [[Rey]]’de yaşamaya başlamış olan bir aileden geldiği iddia edilir. [[Devlet]], [[Nizarî İsmailîlik]] öğretileri, [[inanç]] ve yaşam biçimi temelleri üzerine kurulmuştur.
 
== Elemût Kalesi ==
===Tarihçesi===
[[Hasan Sabbah]]'ın önderliğiniAlamut yaptığıkalesi, [[fedai]]lerine sahte birElemût [[cennetİsmâilî]] vaadiyleDevleti'nin kendimerkezi [[Haşhaşilik]]durumunda öğretisini yaydığı, tarihte Belde’t-ûl’İkbâl adıyla şöhrete kavuşan Elemûtlar Devleti'in karargahıolan ve başkentisarp niteliğindedağların hizmettepesine vermişyer olanalan bir yerleşim birimidir. [[Nizari]]-[[İsmailikale]]dir. mezhebinin yaşatılmasında büyük bir rol oynayan buİddialara merkezdegöre adamlarınaburası [[cennetHasan Sabbah]]in'ın anahtarlarınıfedailerine kendisahte ellerindebir bulundurduğunacennet inandıranvaad veederek kendi [[haşhaşHaşhaşilik]]ın uyuşturucuöğretisini etkisiniyaydığı kullananmekândır. [[HasanÖğretisini binyaymak Sabbah]],için eğitime tabi tuttuğufedailerine [[fedaicennet]]leriin aracılığıylaanahtarlarını birelinde çokbulundurduğuna devlet adamıinandırmış ve hükümdarınbu canınasayede mâlsuikastçılar olan suikastler tertip etmeyi başarabilmiş ve çevresindeki ülkelere epey gözdağı vermeyi başarabilmiştiyetiştirmiştir. SuikastDünya düzenlemeküzerinde anlamına gelen [[İngilizce]] ''assassination'' kelimesinin burada yaşayan [[haşhaşin]]suikast örgütününkavramının adındanilk değişerekortaya türetildiğiatıldığı zannedilmektediryerdir. Zamanın Haçlı kaynaklı tarihçileri [[Hasan bin Sabbah]] fedailerinin kendilerini feda edecek kadar davaya bağlı olmalarını anlamlandıramamış ve siyasi suikastleri yerine getirmesi için [[haşhaş]]ın uyuşturucu etkisini kullanıldığını öne sürmüşlerdir.
 
=== Elemût – Belde’t-ûl’İkbâl'un Komutanları ''(1090-1256)'' ===
===İ'tikadları===
 
[[Şiîlik]] [[mezheb]]inin [[İsmâilîlik]] meşrebinin [[Nizârîlik]] koluna bağlı [[Hasan Sabbah]]'ın zamanında şöhretinin doruk noktasına ulaşmıştır. Tarihe "[[Haşhaşiler]]" ve "suikastçılar" olarak geçen bu kalede ikamet eden [[İsmâilîler]]'in bu şekilde tanımlanmalarının nedenlerinden biri [[Marco Polo]]'nun anılarında aktarmış olduğu bilgilerdir. [[Şiîlik]] [[mezheb]]lerinden olan [[İsmailî]]-[[Nizârîler]] kolunun temelini teşkil eden bu [[tarikat]] günümüzde [[IV. Ağa Han]]'ın önderliğinde [[ezoterik]]-[[batınilik]] dünyasının en büyük temsilcisi olarak faaliyetlerini sürdürmektedir.
 
=== Elemût – Belde’t-ûl’İkbâl Komutanları ''(1090-1256)'' ===
* ''"Birinci Hûccet ve Elemût Kalesi Komutanlığı"'' [[Hasan Sabbah]] (H. 483-518 / M. 1090-1124) ''(35 sene)''
* ''"Elemût Birinci Gizlenen -İmamı"'' [[El-Hâdî bin el-Nizâr]] ''(Doğum: H. 470 / M. 1076 )'' ([[İmâmet|İmâmlık]] süresi: [[Hicrî]] 490-530 / M. 1097-1136) ''([[Ebû Mansûr Nizâr el-Mustafâ li-Dîn’il-Lâh]]'ın öz oğlu olduğu öne sürülen)''
* ''"İkinci Hûccet ve Elemût Kalesi Komutanlığı "'' [[Kiya Buzrug Ummid]] (H. 518-532 / M. 1124-1138) ''(14 sene)''
* ''"Elemût İkinci Gizlenen -İmamı"'' [[El-Môhtadî bin el-Hâdî]] ''(Doğum: H. 500 / M. 1106 )'' ([[İmâmet|İmâmlık]] süresi: [[Hicrî]] 530-552 / M. 1136-1157) ("Devr-i Setr" adı verilen ''"Gizlenen-[[İmâmlar]]"'' devrinin ''"Kırk yıllık"'' ilk bölümü sona erdi ve "Gizlenen İmam"[[Gayba]] hâlindeki İmâm "Yarı-Gözükür-İmâm" hâline gelerek Setir Devri'nin sonunun yaklaştığını hazırladığı tebliğler ve [[Dâ’î]]ler aracılığıyla [[Nizârî]] [[mezheb]]inin mensûplarına bildirdi ve [[Elemût Devleti]]'ni resmen yönetmeğe başladı.) ''(I. Muhammed - [[Ebû Mansûr Nizâr el-Mustafâ li-Dîn’il-Lâh]]'ın öz torunu olarak iddia edilen)''
* ''"Üçüncü Hûccet ve Elemût Kalesi Komutanı"'' [[Muhammad bin Kiya Buzrug Ummid]] ([[Hicrî]] 532-554 / M. 1138-1159) ''(22 sene)''
* ''"Elemût Üçüncü Gizlenen -İmamı ve Dördüncü Elemût Kalesi Komutanı"'' [[El-Kahir bin el-Môhtadî bi-Kuvvet’ûl-Lâh / bi-Ahkâmî’l-Lâh]] bin [[El-Hâdî bin el-Nizâr|el-Hâdî]] bin el-[[Nizâr]] ''(Doğum: H. 520 / M. 1126)'' ([[İmâmet|İmâmlık]] süresi: [[Hicrî]] 552-557 / M. 1157-1162; Dördüncü Elemût Kalesi Komutanlığı süresi: [[Hicrî]] 554-557 / M. 1159-1162) ''(I. Hasan / Hasan-ı Evvel bin el-Muhammed bin Ali)''
* [[II. Hasan (Haşhaşi)|II. Hasan]] ''(Doğum: [[Hicrî]] 539 / M. 1145)'' veya ''(Doğum: [[Hicrî]] 536 / M. 1142)'' ([[İmâmet|İmâmlık]] ve Beşinci Elemût Kalesi Komutanlığı süresi: [[Hicrî]] 557-561 / M. 1162-1166) ''(II. Hasan - Cûveynî'nin Elemût Kütüphanesi'nin Moğollar tarafından yakılmasından evvel yaptığı tetkiklere göre ise [[II. Hasan (Haşhaşi)|II. Hasan]]'ın [[Muhammad bin Kiya Buzrug Ummid]]'in oğlu olduğu neticesine varılmıştır. Bu iddia [[Nizârî]] [[Bâtınî]]-[[İsmâ‘îl’îyye]] [[Mezheb]]i'nin [[İmâmet i'tikadı]]na aykırı düşeceğinden ve [[İmâmet]] silsilelerini tamamen bozacağından dolayı [[Nizârîler]] tarafından reddedilmektedir. [[Nizârîler]]'in kuramına göre ise, Elemût'taki yetmiş yıllık ''"Setir Devri"'' sona erdiğinde ve İmâm [[II. Hasan (Haşhaşi)|II. Hasan]] ''"Gözükür-İmâm"'' olarak ortaya çıktığı zamân, vezîr, [[Dâ’î]] ve Hüccet vazifelerini yüklenmiş olan bir başka ''"Hasan"'' daha vardı. Bu şahıs [[Muhammad bin Kiya Buzrug Ummid]]'in oğlu olan "el-Hasan bin Muhammed bin Kiya Buzrug" idi.<ref>Dr. Mustapha Ghaleb, ''The Ismailis of Syria,'' sahife 73-74, Beirut, 1970.</ref> )''
* [[II. Muhammed (Haşhaşi)|II. Muhammed]] ''(Doğum: [[Hicrî]] 550 / M. 1155)'' veya ''(Doğum: [[Hicrî]] 553 / M. 1158 )'' ([[İmâmet|İmâmlık]] ve Altıncı Elemût Kalesi Komutanlığı süresi: [[Hicrî]] 561-607 / M. 1166-1210)
* [[Celal’ed-Dîn Hasan-ı Sâlis]] ''(Doğum: [[Hicrî]] 583 / M. 1187)'' ([[İmâmet|İmâmlık]] ve Yedinci Elemût Kalesi Komutanlığı süresi: [[Hicrî]] 607-618 / M. 1210-1221) ''(III. Hasan)''
[[Hasan Sabbah]]'ın ölümünden sonra yerine [[Rudbar]]lı bir [[Türk]] ve sağ kolu olan [[Kiya Buzrug Ummid]] ''([[1124]] - [[1138]]),'' Alamut Piri olur. [[Alamut Devleti]]’nin [[1256]] yılında [[Moğollar]] tarafından yıkılıncaya dek de aynı soydan [[İranlı]]lar yönetime gelirler. [[Nizari İsmaililer]] [[Hazar Denizi]]’nin güneyine [[Deylem]] ve [[Gilan]]’a da egemen olmuşlardır.
 
== Dış bağlantıbağlantılar ==
* [http://www.alamutbase.ir "Alamut Cultural Heritage Base - Official Website"]
* [http://www.vmfa.state.va.us/worlds/worlds_hulagu_khan_68_8_53.html "Page from a Manuscript of the Chinghiz-nama: Hulagu Khan Destroys the Fort at Alamut"] (Retrieved February 23, 2005)
 
* [http://www.osmansoysal.com/yazilarim/16-iran-alamut-kalesi-.html Alamut kalesi]
== Kaynakça ==
{{Kaynakça}}
 
[[Kategori:Asya tarihi]]
18.294

değişiklik