"Çandarlı Ali Paşa" sayfasının sürümleri arasındaki fark

==Hayatı==
 
Tarihe [[Çandarlılar]] ailesi olarak geçmiş olan ailenin mensubu olup Çandarlı Kara Halil Hayrettin Paşa'ninnın buyukbüyük ogluduroğludur.<ref name="yasamyapit">Yılmaz, Mehmet (1999), ''Yaşamlarıyla ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi'' C.1 s.224 İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. ISBN 975-0800710</ref> Medrese egitimieğitimi gordugördü ve ilmiye sinifinasınıfına intisap etti. 1386'dan onceönce kazaskerlik yaptigiyaptığı bilinmektedir.
 
===I. Murad Dönemi===
1389'da Vezir-i Azam ünvanlı Çandarlı Ali Paşa, komutasında 30 bin kişilik bir kuvvet ile Rumeli'de mütteffiklik kuran vasal devlet hükümdarları olan Sırp Despotu Lazar ve Bosna Kralı Tvrtko, Hırvat prensleri ile Arnavutluk prensleri üzerine bir sefere başladı ve [[Tırnova]] ve [[Şumnu]]'yu ele geçirdi. I. Murad Anadolu'da yeni bir ordu kurdu ve çok geçmeden Rumeli'den de takviyelerle Bulgaristan'a girdi. Bunun üzerine Bulgar Kralı Şişman Hıristiyan müttefiklerinden ayrılıp teslim oldu. I. Murad ordusunun bir kısmı [[Tuna]] boylarında [[Niğbolu]] ve [[Silistre]] kalelerini ele geçirdi. Haziran sonuna birleşrn Osmanlı ordusu [[Kratova]]'da toplanmaya başladı ve I. Murad başkanlığında yapılan harp meclisinde Hristiyan müteffikler ordusu üzerine gitme kararı verildi. Şehzade Beyazid, Şehzade Yakup ve diğer deneyimli komutanlara görev belirtilerek bir muharebe planı hazırlandı. 28 Haziran 1389'da Hristiyan Sırp, Bosna, [[Eflak]], Macar ve Hırvat müttefikler ordusu ile Osmanlı ordusu [[Üsküp]]'ün kuzeyinde [[Kosova]] Ovası'nda bir meydan muharebesine giriştiler. [[I. Kosova Savaşı]]'nda Hristiyan ordusu büyük bir mağlubiyete uğratıldı. Fakat ya muharebe bittikten sonra veya muharebe sırasında I. Murad, Sırp Miloš Obilić tarafından hançerlenerek şehid edildi. I. Kosova Muharebesi'nde I. Murad şehit olduktan sonra büyük oğlu [[I. Beyazıt|Yıldırım Beyazıt]] vezir-i azam Çandarlı Ali Paşa desteğiyle tahta geçirildi . <ref name="yasamyapit"/>
 
=== YildirimYıldırım BeyazitBeyazıt DonemiDönemi===
 
YildirimYıldırım BeyazitBeyazıt'in tumın saltanat donemindedöneminin tümünde veziriazam olarak gorevgörev yapti ve babası gibi teşkilatçı ve kuvvetli bir idareci oldugunuolduğunu gosterdigösterdi. YildirimYıldırım BeyazitBeyazıt'inın 1391'deki Istanbul kusatmasinda,kuşatmasına ve 25 Eylül 1396'daki [[NigboluNiğbolu SavasiSavaşı]]'na sagsağ cenah komutanikomutanı büyük şehzade [[Süleyman Çelebi]] yanindayanında istirakiştirak etti. [[Bulgaristan]]'ın fethinde mahir bir kumandan olduğunu gösterdi. CandarliÇandarlı Ali PasaPaşa 1402'de [[Ankara Muharebesi]'ne de sol cenah komutanikomutanı Suleymanşehzade CelebiSüleyman Çelebi yanindayanında katildikatıldı. <ref name="yasamyapit"/>Yıldırım Beyazıt'ın [[Timur]] ile doğrudan savaşmadan önce, çete ve müdafaa harbi yapmak suretiyle, hareket üssünden çok uzakta olan Timur kuvvetinin yıpratılmasını tavsiye etti ise de Yıldırım Beyazıt bu görüşünü kabul etmemişti.
Ankara Muharebesi'nde hem sagOsmanlı cenahinsağ cenahının ve hem de sol cenahincenahının geri cekilmeçekilme zorunda kalmalarikalmaları ile OsmanliOsmanlı ordusu maglubiyetemağlubiyete ugradiuğradı ve orta cenah komutanikomutanı Sultan YildirimYıldırım Beyazıt cenbere Beyazitalınıp Timur'a esir dustudüştü. <ref name="yasamyapit"/>
 
=== SuleymanSüleyman CelebiÇelebi'ye Veziriazamlik===
 
Bu yenilgiden sonra Yıldırım BeyazidBeyazıt'inın veziriazamı olan Çandarlı Ali Paşa yanindayanında SuleymanSüleyman CelebiÇelebi ile birlikte önce Bursa'ya gidip sonra Rumeli'ye geçmek amacı ile kaçmaya başladılar ve Timur birliklerinin yakın kovalaması altında kaldılar. Çandarlı Ali Paşa ile Süleyman Çelebi önce Bursa'ya ve orada tutunamayıp [[Gemlik]] yoluyla [[Edirne]]'ye vardılar. 1402'de Edirne'de Süleyman Çelebi Osmanlı Devleti tahtına geçtigini ilan edip ve Rumeli'de adına hutbeler okuttu. Başveziri Çandarlı Ali Paşa aracılığı ile Süleyman Çelebi sivil ve asker kadroların desteğini kazandı. 1403 başında Süleyman Çelebi ile [[Bizans Imparatoru]] taht naibi [[VII. Yannis Palaiologos]], Venedik, Genova, Rodos San Jean Şövalyeleri, Sırp Despotu Stefan Lazeraviç ve Latin Naksos Dükü arasında bir barış anlaşması imzalandı. Süleyman Çelebi resmen meşru Osmanlı Devleti hükümdarı olarak kabul edildi.
 
SuleymanSüleyman CelebiÇelebi Isakardeşi İsa Celebi'ye askeri destek vererek onu Bursa'ya gonderdignderdi ise 1406'da [[İsa Çelebi]], Bursa'da hüküm sürmeye başlayan [[Çelebi Mehmet]] tarafından öldürtülüp bertaraf edildi, Kehmed CelebiBursa'yi eline gecirdi. Süleyman Çelebi tekrar Anadolu'yu ele geçirip Osmanlı devletini birleştirmeye karar verip harekete geçti. Rumeli'deki Osmanlı kuvvetlerini toplayıp Bizans yardımı ile Anadolu yakasına geçti. Çelebi Mehmet'in Bursa'da bulunmamasindan istifade eden Suleyman Çelebi hemen hücuma geçerek Bursa'yı eline geçirdi. Çelebi Mehmet Amasya'ya çekildi. Takiben Suleyman Çelebi Anadolu'ya yürüdü; Veziriazam Çandarlı Ali Paşa'nın entrikası ile Ankara'yı aldı. CelebiÇelebi Mehmet'in geride bıraktığı arazileri talan etipedip Bursa'ya döndudöndü. Bir dönem hem Rumeli ve hem Anadolu'nun hükümdarı barisciolan Süleyman Çelebi barışcı bir tutumla buradan devleti idareye devam etti. Çelebi Mehmet SuleymanSüleyman CelebiÇelebi'nin bariscilbarışcıl tutumundan fırsat bularak tekrar Bursa üzerine yürüdü ve. Süleyman Çelebi ve Çelebi Mehmet orduları Yenişehir ovasında karşı karşıya geldiler. Fakat Süleyman Çelebi'in veziriazamiveziriazamı olan Çandarlı Ali Paşa Çelebi Mehmet ordusunun danışmanları ile önceden gizli konuşmalara başladı ve onları Çelebi Mehmet'ten ayrılmaya inandırdı. Böylece savaşa girmeden ordusunun dağılması üzerine Çelebi Mehmed ordusuz tekrar Amasya'ya kaçmaya mecbur oldu.
Çandarlı Ali Paşa'nın ölümüne kadar kardeşler arasındaki mücadelede üstün konumda olan Süleyman Çelebi, daha sonra kısa sürede çözülmüş ve [[I. Mehmet]] Çelebi'nin [[Bursa]]'ya girerek iktidarı ele almasına engel olamamıştır. Çandarlı Ali Paşa ile Suleyman Celebi once Bursa'ya ve orada tutunamayip [[Gemlik]] yoluyla [[Edirne]]'ye vardilar. 1402'de Edirne'de Suleyman Celebi Osmanli Devleti tahta geçtigini ilan edip ve Rumeli'de adına hutbeler okuttu. Başveziri Çandarlı Ali Paşa aracılığı ile Suleyman Celebi sivil ve asker kadroların desteğini kazandi. 1403 başında [[Bizans Imparatoru]] taht naibi [[VII. Yannis Palaiologos]], Venedik, Genova, Rodos San Jean Şövalyeleri, Sırp Despotu Stefan Lazeraviç ve Latin Naksos Dükü arasında bir barış anlaşması imzalandı. Suleyman Celebi resmen meşru Osmanli Devleti hükümdarı olarak kabul edildi.
 
BoyleceBöylece [[Fetret DonemiDönemi]] sirasindasırasnda Çandarlı Ali Paşa, Süleyman Çelebi'nin vezir-i azamı olarak ve bütün idareyi kendisine bırakmış olan şehzadenin adına bir hükümdar gibi faaliyette bulundu. Eyalet-i Rum yani [[Sivas]], [[Amasya]], [[Tokat]] tarafları hariç olarak Emir Süleyman'ın egemenliginiÇelebi egemenliğini [[Anadolu]] ve [[Rumeli]]'de korumayikorumayı basardibaşardı.<ref name="yasamyapit"/>
Suleyman Celebi Isa Celebi'ye destek vererek Bursa'ya gonderdi ise 1406'da [[İsa Çelebi]], [[Çelebi Mehmet]] tarafından öldürtülüp bertaraf edildi, Kehmed CelebiBursa'yi eline gecirdi. Süleyman Çelebi tekrar Anadolu'yu ele geçirip Osmanlı devletini birleştirmeye karar verip harekete geçti. Rumeli'deki Osmanlı kuvvetlerini toplayıp Bizans yardımı ile Anadolu yakasına geçti. Çelebi Mehmet'in Bursa'da bulunmamasindan istifade eden Suleyman Çelebi hemen hücuma geçerek Bursa'yı eline geçirdi. Çelebi Mehmet Amasya'ya çekildi. Takiben Suleyman Çelebi Anadolu'ya yürüdü; Veziriazam Çandarlı Ali Paşa'nın entrikası ile Ankara'yı aldı. Celebi Mehmet'in geride bıraktığı arazileri talan etip Bursa'ya döndu. Bir dönem hem Rumeli ve hem Anadolu'nun hükümdarı barisci bir tutumla buradan devleti idareye devam etti. Çelebi Mehmet Suleyman Celebi'nin bariscil tutumundan fırsat bularak tekrar Bursa üzerine yürüdü ve. Süleyman Çelebi ve Çelebi Mehmet orduları Yenişehir ovasında karşı karşıya geldiler. Fakat Süleyman Çelebi'in veziriazami olan Çandarlı Ali Paşa Çelebi Mehmet ordusunun danışmanları ile önceden gizli konuşmalara başladı ve onları Çelebi Mehmet'ten ayrılmaya inandırdı. Böylece savaşa girmeden ordusunun dağılması üzerine Çelebi Mehmed ordusuz tekrar Amasya'ya kaçmaya mecbur oldu.
Boylece [[Fetret Donemi]] sirasinda Çandarlı Ali Paşa, Süleyman Çelebi'nin vezir-i azamı olarak ve bütün idareyi kendisine bırakmış olan şehzadenin adına bir hükümdar gibi faaliyette bulundu. Eyalet-i Rum yani [[Sivas]], [[Amasya]], [[Tokat]] tarafları hariç olarak Emir Süleyman'ın egemenligini [[Anadolu]] ve [[Rumeli]]'de korumayi basardi.<ref name="yasamyapit"/>
 
CandarliÇandarlı Ali Paşa'nın 18 AralikAralık 1406'da Ankara'da olduöldü. Onun ölümüyle Süleyman Çelebi'nin taht adayı kardeşler içindeki üstün konumu bozuldu.
 
CenazesiÇandarlı Ali Paşa'nın cenazesi [[İznik]]'te babası Çandarlı Kara Halil Hayrettin Paşa'ninnın türbesine defenedildi.<ref name="yasamyapit"/> .
 
== Degerlendirme==
34.095

değişiklik