Klarceti: Revizyonlar arasındaki fark

k
başlık düzenlemeleri
[kontrol edilmiş revizyon][kontrol edilmiş revizyon]
k (Bot: Artık Vikiveri tarafından d:Q2557240 sayfası üzerinden sağlanan 2 vikilerarası bağlantı taşınıyor)
k (başlık düzenlemeleri)
'''Klarceti''' ([[Gürcüce]]: კლარჯეთი), tarihsel [[Gürcistan]]’ın güneybatı kesiminde, tarihi [[Mesheti]]’nin bir parçası sayılan bölge. Meydancık ve [[Ardanuç]] dereleri havzasını da içine alacak biçimde, [[Çoruh]] nehrinin [[Yalnızçam Dağları]]ndan [[Karadeniz]]’e kadar uzanan aşağı havzasını kapsar. Klarceti’nin en eski merkezi Tuharisi kalesidir. Klarceti bölgesi, Kartli kralına bağlı bey (ერისთავი) tarafından yönetiliyordu ve bu beyin ikametgâhı 5. yüzyılın ikinci yarısından itibaren büyük olasılıkla [[Ardanuç]] kalesi idi. Kral Vahtang Gorgasal (5. yüzyıl) burada geniş ölçekli kültürel ve mimari çalışmalara başladı. Kilise ve manastırlar inşa etti. Merkezi Ahiza’da bulunan yeni piskoposluk merkezi kurdu. Bu dönemde Klarceti, İran saldırılarına karşı mücadelenin köprübaşı mevziisi haline geldi. 8. yüzyılda [[Bagratlılar]] hanedanı buraya yerleşti. 9. yüzyılın başında Büyük I. Aşot, Arap saldırıları ve salgın hastalıklarla gerilemiş olan bu bölgeyi canlandırdı ve buraya yeni nüfus yerleştirdi. Bu sırada burada, Grigol Handzteli’nin öncülüğünde yaygın biçimde manastırların inşasına başlandı. 11-13. yüzyıllarda Klarceti’de kültür ve eğitim alanında önemli çalışmalar gerçekleştirildi. Bölge kilise ve manastırlarıyla ünlü hale geldi. Buraya Klarceti’nin “On İki Issız Yeri” („ათორმეტი უდაბნო“) adı veriliyordu. 16. yüzyılda Klarceti, Güneybatı [[Gürcistan]]’ın başka yerleriyle birlikte [[Osmanlılar]]ın eline geçti. 1918-1921 arasında [[Demokratik Gürcistan Cumhuriyeti]] sınırları içindeydi. 1921 yılından itibaren ise yeniden [[Türkiye]] sınırlarına katıldı.
 
== Coğrafya ==
Klarceti bölgesi tarihsel olarak [[Mesheti]] bölgesinin bir parçasıdır. [[Çoruh]] Nehrinin aşağı havzasını kapsar ve [[Yalnızçam Dağları]]ndan Karadeniz’e kadar uzanır. Tarihsel olarak Meydancık ve [[Ardanuç]] dereleri havzaları da Klarceti bölgesinin içinde yer alır.
 
Bu bölgenin adı halk arasında son döneme kadar varlığını korumuştur. Ardanuç’un 10 km kadar güneyinde bulunan Klarceti köyü, Bereket köyü adıyla varlığını korumuştur. Bu köyün bugünkü adına bakarak Türk araştırmacı Mine Kadiroğlu Klarceti bölgesine de Bereket adı vermiştir. Tao-Klarceti için de buna paralel olarak “Oltu-Bereket” adını uydurmuştur.
 
== Araştırmalar ==
Klarceti’ye, özellikle onun [[Hıristiyanlık]] mimarisine karşı ilgi 19. yüzyılda ortaya çıktı. Klarceti kiliseleri ve manastırları hakkında kısa bilgi veren ilk kişiler Karl Koch, Dimitri Bakradze, Giorgi Kazbegi ve Praskovya Uvarova idi. Aleksandr Pavlinov ise, Klarceti mimarisi araştırmalarının temelini attı. Bu döneme ait Niko Mar’ın “Şavşet-Klarceti’de Yolculuk Günlükleri” de dikkate değer bir eserdir. Bu yapıt, bir tür bölgesel ansiklopedidir ve bugün de Klarceti ile bir başka tarihsel bölge olan Şavşeti’nin tarihi, coğrafyası, mimarisi ve yazıtları üzerine araştırmacıların vazgeçilmez kaynağıdır. Paleografi açısından, Ekvtime Takaişvili’nin inisiyatifiyle ise, [[Tao]], Kola-Artaani, Eruşeti gibi, [[Türkiye]]’deki başka tarihi [[Gürcü]] bölgeleri eski eserleri de incelenmiştir.
Gürcü [[sanat tarihi]] okulunun kuruluşunun ilk aşamalarında [[Tao-Klarceti]], özellikle de bu bölgenin öncelikli konusu sayılan mimarisi araştırılmış olmakla birlikte, çeşitli nedenlerden dolayı gerektiği gibi araştırılmış değildi. Giorgi Çibunaşvili’nin 1930-1940’lardaki çalışmalarından [[Ortaçağ]]da [[Gürcü]] mimarisinde [[Tao-Klarceti]]’nin çok özel bir rol oynadığı sonucuna varılmıştı. Bu rolü Vahtang Beridze daha da ön plana çıkardı ve özel araştırmalarda Tao-Klarceti mimarisi hakkında görüntüler de ilk kez o zaman yayınlandı. O dönemde Güneybatı [[Gürcistan]] üzerine yapılmış araştırmaları Parmen Zakaraia kendi çalışmasında bir araya getirdi. Vahtang Cobadze’nin Klarceti üzerine yapılan çalışmalarda özel bir yeri vardır ve onun “Tao, Klarceti ve Şavşeti’de Erken Ortaçağ Gürcü Manastırları” adlı kitabı dikkate değer. Öte yandan Avrupalı ve Amerikalı yazarların da çalışmaları yayımlandı. Bunlar arasında Nicole ve Jean-Michel Thierry (Karı-koca Türkiye’deki Gürcü eserler üzerine birden çok çalışma yapmıştır); David Winfield, Robert Edwards, Bruno Baumgartner ve başka araştırmacıların çalışmaları sayılabilir. Batılıların araştırma ve çalışmalarının yanı sıra Vahtang Cobadze’nin Klarceti üzerine çalışmaları çok önemlidir. Çünkü 1950’lerden başlayarak en az otuz yıl boyunca Klarceti ve Türkiye’deki diğer Gürcü tarihsel bölgeleri Gürcü araştırmacılara kapalıydı. 1980’lerde bu çalışmalara Türk araştırmacılar da aktif olarak katıldılar. Önceleri Mine Kadiroğlu ve daha sonra başkaları da Klarceti üzerine araştırmalar yaptılar.
 
== Tarih ==
Klarceti tarihinin araştırılması asıl olarak anıtlar üzerine [[Gürcü]] ve başka yabancı yazılı kaynaklar sayesinde mümkün olmaktadır. Bu bölgede günümüze değin hiç [[arkeolojik kazı]] yapılmamıştır. Bundan dolayı, Klarceti tarihi, özellikle de erken dönem tarihi üzerine elimizde çok az bilgi vardır.
 
=== I-IV. Yüzyıllar===
 
=== Antik Dönemde Etnik Yapı ===
===V. Yüzyıl===
===VIII. Yüzyıl===
 
=== Erken Ortaçağda Etnik Yapı ===
 
===IX-X. Yüzyıllar===
===XVI. Yüzyıl ve Sonrası===
 
== Yapılaşma ve Mimari ==
 
===VI-VII. Yüzyıllar===
 
=== Ermeni Kiliseleri ===
 
=== Grigol Handzteli Dönemi ===
 
===XI. Yüzyıl Sonrası===
 
=== Kaynakça ===
 
[[Kategori:Tao-Klarceti]]
463.024

düzenleme