Ana menüyü aç

Değişiklikler

k
başlık düzenlemeleri
'''Hadım Süleyman Paşa''' (c.1467 - Eylül 1547, [[Malkara]]), [[I. Süleyman]] saltanatı döneminde Nisan 1541-28 Kasım 1544 arasında sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamı ve Serdarıdır. İki kez Mısır Valiliği yapmış ve Hindistan'a sefere çıkan ilk [[Osmanlı Donanması]]'na komuta etmiştir.
 
== Hayatı ==
 
Hadim Süleyman Paşa devşirme olarak saraya geldi. [[Enderun]]'dan çıkınca hadım akağalar arasına girdi. Önce hazinedarbaşılığa yükseldi. Daha sonra Macaristan sınırını korumakla görevlendirildi. <ref name="yaşamyapıt">Aslan, Adnan, "Süleyman Paşa (Hadım)", (1999) ''Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi'', İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.567-668 ISBN:975-08-0072-9</ref>
 
=== Birinci Mısır beylerbeyliği ===
 
1524'te [[Şam]] beylerbeyiliğine atandı.<ref name="sicilliosmani">Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), ''Sicill-i Osmani'', İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN:975-333-0383 C.1II say.78-79 [http://archive.org/details/sicılliosmani01sruoft]</ref> Mısır'a gidip [[Hain Ahmet Paşa]] isyanının bastırıp onu ortadan kaldıran Sadrazam [[Pargalı İbrahim Paşa]]'nın davet üzerine 14 Haziran 1525'te de Mısır Beylerbeyiliğine atandı. Mısır'da bulunduğu 10 yıllık süre zarfında Osmanlı merkezi yönetiminin güçlenmesini ve eyalet gelirinin artmasını sağladı. Osmanlı egemenliğini [[Yemen]] ve güney Mısır'da genisletip pekiştirmek istemekteydi.
Padişah İran'a savaş açılıp Irakeyn Seferi'ne başlayınca, yeni cepheye destek olmak için padişahın talimatıyla 26 Şubat 1535'te Mısır Beylerbeyliği görevini [[Deli Hüsrev Paşa]]'ya bıraktı. <ref name="yaşamyapıt"/>
 
=== İran Seferi ve ikinci Mısır beylerbeyiliği ===
 
[[Irakeyn seferi]] dönüşünde 1535'de Anadolu Beylerbeyiliğine atandı.
Donanma hazırlığı hem yeni gemilerin yapımıyla hem de eski gemilerin toplarla takviye edilmesiyle sürüyordu. Bu sırada [[Venedik Cumhuriyeti]] ile Osmanlı Devleti'nin arası bozulduğu için [[İskenderun]]'da ve İstanbul'da Venedik ticaret gemilerine el konulmuş ve mürettebatı da esir edilmişti. Hadım Süleyman Paşa bazı mürettebatı donanmayı güçlendirmek için sefere beraberinde götürdü.
 
=== Aden seferi ===
 
Hadim Süleyman Paşa kendi arzusu üzerine Süveıyş Donanması Serdarlığına atandı. 13 Haziran 1538'de 76 parça gemi ve 1500'u yeniçeri 6500 asker ile Süveyş'ten ayrıldı. Tur'da bulunan 30 gemi de donanmaya katıldıktan sonra Temmuz ayının ortasında tüm donanma Cidde'de toplandı. Kameran limanının geldiğinde daha önce Osmanlı egemenliğini kabul etmiş olan [[Aden]] Emiri Amir bin Davud'u tekrar itaata davet etti. 3 Ağutos 1538'de ise donanma Aden Limanı'na demirledi. Portekiz Krallığı'na daha yakın olan Aden Emiri Amir Bin Davud önce Süleyman Paşa tarafından gemisine çağrıldı. Zamanın kroniklerine bakılacak olursa da önceden hasta askerlerin tedavisi bahanesiyle hasta olmayan askerler de şehire sokulmuş ve onlara refakatçı olarak da askerler Aden'e girmişlerdi. Aden Emiri Süleyman Paşa'nın gemisine 4 önemli adamıyla geldiğinde tutklandı ve asılarak idam edildi. Bu sırada top atışı ile işaret verildi. Hem limandaki donanmada bulunan askerler hem de içeriye hasta olarak ve refakatçı olarak girmeyi başaran 500 silahlı asker Aden'i işgal ettiler. Şehir yağmalandı. Ganimet Süleyman Paşa'nın emriyle toplanıp haznedarına teslim etti. 16 gün Aden'de kalıp sukûneti sağladıktan sonra Behram Bey'i ve 500 askeri burada bırakarak Hindistan'a doğru yola koyuldu. [[Gücerat]] kıyılarına yöneldi.<ref name="yaşamyapıt"/>
 
=== Hindistan Seferi ve başarısızlık ===
 
19 Ağustos 1538'de Aden'den demir alan Hadım Süleyman Paşa Serdarlığındaki Osmanlı donanması Cücerat kıyılarına erisip 2 Eylül'de Diu'nun 100 mil açıklarında demirledi. Ayın 4'unde ise Diu limanına yakın bir yerde demirledi. Ayın 7'sinde patlak veren fırtınada donanma hasar gördü. Gemilerin tamiri için Diu'ya 20 mil mesafedeki Madresabat(Caffarâbâd) limanına demirledi. Burada yaklaşık 3 hafta kaldı. Bu süre zarfında hem Diu limanına gelen Portekiz yardım gemilerini engelleyememiş olacaktı hem de Portekizlilere hazırlık için 3 hafta daha vermiş olacaktı. Ayrıca Madresebad'a demirlerken 4 gemi haliçte karaya oturdu. Yüklerin bir kısmı döküldü. Bunların içinde at eyeri de vardı. Bu durum yerel yöneticilerce Türk'lerin kendi ülkelerini de istila edeceklerine yoruldu. Bu olaydan sonra yerel yönetimlerin erzak ve at destekleri sekteye uğradı. Hindistandaki yerel yöneticilere varmadan önce destekleri için mektuplar yollayan Süleyman Paşa, hem bu son olaya yüzünden hem de daha önce izlediği politikalar sebebiyle çok fazla destek göremedi. Bu durumun, kroniklerde ve günümüz tarihçilerinin görüşlerinde birleştiği üzere Hadim Süleyman Paşa'nın Başta Aden Emiri'ni idam etmesi gibi ven vermeyen politikalarından kaynaklandığı söylenebilir. Eylül ayında [[Diu Kuşatması]]'nı başlattı ama Portekiz muhafızı Antonio de Silva'nın direnişi ile çok iyi takhim edilmiş bu kaleyi eline geçiremedi.
Zebid kalesini eline geçirdikten sonra bir idari reform yaparak 1539'da Yemen, Aden ve [[Zebid]]'i de içine alan Yemen Eyaleti oluşturdu. Bu eyalet valiliğine Bıyıklı Mehmet Paşa'nın oğlu Mustafa Paşa'yı vali tayin etti. Cidde'ye 31 Mart 1539'da geldi. Donanmayı Süveyş'e geri gönderip kendisi Cidde'den kara yolu ile Mekke ve Medine'ye hacca gitti. Sonra Mayısta Mısır'a geri döndü. İstanbul'dan gelen emirle Divan-ı Humayun'a rapor vermek üzere Kasım ayında İstanbul'a döndü.
 
=== İstanbul yılları ve ölümü ===
 
1539 sonlarına doğru İstanbul'a dönüp Kubbealtı Vezirliğine getirildi. Önce ikinci vezirliğe yükseldi sonra da Nisan 1541'de Lütfi Paşa yerine Sadrazam oldu. Kanuni Süleyman'ın 1541 Macaristan seferi sırasında ülkenin doğu sınırını korumak hedefiye [[Tokat]] bölgesinde Artükabada'a gönderildi. Daha sonraki Istolni-Belgrad seferinde ise Kanuni'nin maiyetinde bulundu.<ref name="yaşamyapıt"/>
Hadim Süleyman Paşa Malkara'ya sürüldü. Hakkında öne sürülen suçlamalardan aklanmasının ardından kısa bir süre sonra Eylül 1547'de Malkara'da hayatını kaybetti. <ref>Ana Britannica, ''Hadim Süleyman Paşa Maddesi''</ref>
 
== Değerlendirilme ==
 
Sicill-i Osmani'de şöyle değerlendirilmektedir.<ref name="sicilliosmani"/>
</blockquote>
 
== Eserleri ==
 
Kahire kalesini tamir ettirmiştir. Kusun'da bir zaviye, Bulak ve [[Yemen]]'de camii, ribat, hamam gibi hayır eserleri yaptırmıştır. <ref name="yaşamyapıt"/>
* [[Yükseliş Dönemi Osmanlı Sadrazamları listesi]]
 
== Kaynakça ==
{{Kaynakça|2}}
 
== Dış bağlantılar ==
* Danişmend, İsmail Hâmi, (1961) ''Osmanlı Devlet Erkânı'', İstanbul:Türkiye
* Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), ''Sicill-i Osmani'', İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN:975-333-0383 C.1II say.78-79 [http://archive.org/details/sicılliosmani01sruoft]
461.643

değişiklik