Aspir: Revizyonlar arasındaki fark

k
düzen
Değişiklik özeti yok
k (düzen)
| dış_bağlantılar = {{commons-species|Carthamus tinctorius}}
}}
[[FileDosya:Carthamus tinctorius MHNT.BOT.2011.3.34.jpg|thumb|''Carthamus tinctorius'']]
 
'''Aspir''' (''Carthamus tinctorius''), [[papatyagiller]] (Asteraceae) [[familya]]sından 50-100 50–100 cm boyunda, yaz sonuna doğru (Haziran sonuna doğru-Temmuz Başı) [[sarı]], [[krem]], [[beyaz]], [[kırmızı]] veya [[turuncu]] çiçekler açan bir bitki [[tür]]ü. Ayrıca ''kır safranı'', ''papağan yemi'', ''boyacı aspiri'', ''haspir'' gibi isimlerle de anılır.
 
Anavatanı [[Arabistan Yarımadası]] olup, [[İran]], [[Hindistan]], [[Pakistan]] gibi ülkelere yayılmıştır. [[Türkiye]]'de [[Anadolu]]'da yabani olarak rastlanmakta ve ekimi de yapılmaktadır. Benzerliği sebebiyle ticarette [[safran]] bitkisiyle sık sık karıştırıldığından "yalancı safran" denilmektedir.
 
== Özellikleri ==
Aspir, kuraklığa dayanıklı, yazlık karakterde ve ortalama 110-140 gün arasında yetişebilen tek yıllık bir uzun gün [[yağ]] bitkisidir. Aspir, genellikle 80–100  cm arasında boylanabilir, dikenli ve dikensiz formları olan, dikenli formların dikensizlere göre daha fazla yağ içerir. Sarı, beyaz, krem, kırmızı ve turuncu gibi değişik renklerde çiçeklere sahiptir. Yaklaşık 2.5–3.0 m derinlere gidebilen bir kazık kök sistemine sahiptir. [[Tohum]]ları, beyaz, kahverengi ve üzerinde koyu çizgiler bulunan beyaz taneler şeklindedir. Dallanan ve her dalın ucunda içerisinde tohumları bulunan küçük tablalar oluşturur.
 
== Kullanım alanları ==
Renkli çiçekleri (petaller) gıda ve kumaş boyasında kullanılır. Tohumlarında % 30-45 arasında yağ bulunur ve yemeklik yağ olarak kullanılır. Yağı, [[sabun]], boya, [[vernik]], cila olarak kullanıldığı gibi, [[Linoleik asit]] içerdiğinden yemeklik yağ kalitesi yüksektir. Ayrıca yağı biyoyakıt olarak kullanılabilir, <ref>{{web kaynağı|başlık=Biyoyakıt|url=http://www.enerji.gov.tr/index.php?dil=tr&sf=webpages&b=biyoyakit&bn=235&hn=&nm=384&id=40698|yayıncı=enerji.gov.tr|erişimtarihi=29 Ağustos 2013|tarih=11.08.2010}}</ref> küspesi ise hayvan yemi olarak kullanılır (küspesinde ortalama % 25 [[protein]] vardır). Güneydoğu anadolu bölgesinde ise pilavlara tat vermek için kullanılır.
 
== Üretimi ==
463.024

düzenleme