Ana menüyü aç

Değişiklikler

k
düzen
 
 
{{Element
|Element_adı=Rodyum
}}
 
'''Rodyum''', [[Periyodikperiyodik tablo|periyodik tabloda]]da '''Rh''' sembolüyle gösterilen [[atom numarası]] 45 olan [[element]]tir. Az bulunan [[beyaz]]-gümüş [[Renk|renkterenk]]te ve [[platin]] grubuna aittir. Alaşımlarda platinle birlikte [[katalizör]] olarak kullanılır. [[Kıymetli metal]]ler arasında dünyada en pahalı olanıdır.
 
== Karakteristik özellikleri ==
 
== Kullanılışı ==
[[Dosya:Rhodium_powder_pressed_meltedRhodium powder pressed melted.jpg|thumb|left|Rodyum]]
Bu elementin başlıca kullanımı otomobil sektöründe katalizör dönüştürücüdür: motordan çıkan zehirli gazları daha az zehirli gazlara dönüştürür. Diğer kullanım alanları ise: [[Platin|platin]] ve [[Palladyum|paladyum]]un katılaşması ve korozyona karşı dirençli olmaları içindir.
* Düşük [[elektrik]] direnci, düşük ve sabit kontak direnci ve yüksek [[korozyon]] direnci sebebiyle elektrik kontaklarında kullanılır.
* [[Elektroliz]]le kaplanmış ya da buharlaşmayla elde edilen levha hâlindeki rodyum son derece sert olduğundan [[optik]] aletlerde kullanılır.
* Bu metalin mücevher yapımında dekor amacıyla kullanımı da mevcuttur. Beyaz altına ve [[Platin|platin]]e yansıtıcı bir yüzey kazandırır. Bu da kuyumculukta "rodyum yansıması" olarak bilinir. Saf rodyum takılar, bu metalin yüksek fiyatı, yüksek erime noktası ve şekil verilebilmesi çok zor olması sebebiyle çok nadirdir.
* Endüstriyel oluşumlarda sıkça kullanılan bir [[Katalizör|katalizördürkatalizör]]dür. Çoğunlukla arabaların katalitik sistemlerinde ve asetik asit üretmek üzere [[Metilmetil alkol|metil alkolün]]ün katalitik karbonlaşması için [[Monsanto]] süreci için kullanılır.
* Ürettiği karakteristik X-ray ışınları sebebiyle mamografi sistemlerinde kullanılır.
* Faber-Castell, Pelikan, Mont-Blanc, Monte Grappa, Pensan, Caran D'Ache gibi kaliteli kalem üreticileri tarafından çok dirençli bir metal olması sebebiyle de kullanımı mevcuttur.
 
== Özellikleri ==
[[Palladyum]], [[gümüş]], [[platin]] ve [[altın]] gibi metallarle karıştığı için endüstriyel özü çok komplekstir. Platinin içinde erimesi çok zor olan beyaz atil bir metal olarak elde edilir. Bu elementin en önemli kaynağı [[Güney Afrika]],[[Ural Dağları]] yakınları ve [[Kuzey Amerika]]'dır. Rodyumun en önemli ihracatçısı Güney Afrika olup (>%80) bunu [[Rusya]] takip eder. Dünyada yıllık rodyum üretimi 20 ton civarındadır ve rodyum mineralleri çok az bulunmaktadır. Bir kaya örneğinde platin grubu elementlerin bulunup bulunmadığını anlamak çok zordur. Bu sebeple rodyum [[Altın|altındanaltın]]dan 6 kat daha değerlidir. Rodyumun nükleer faaliyetlerde de kullanımı mümkündür. Ortalama olarak 1 tonda 400 gr kullanılır. Yüksek oranda [[radyoaktif]] [[İzotop|izotoplarizotop]]lar içerdiğinden en az 20 yıl (yarısı 2.9 yıl boyunca var olur) güvenli bir alanda tutulup durağan olması sağlanır. Her 2.9 yılda bir izolasyonu %50 oranında azalır. [[Fizyon]]a uğramış rodyum 5 yıllık izolasyondan sonra 8.1 küri radyasyon içerir. Hangi [[izotop]] 1 ci radyasyon yayarsa o sağlık için zararlıdır. 8 yıldan sonra aktifliği 4 ci'ye, 11 yıldan sonra 2,2, 14 yıldan sonra 1,1, 17 yıldan sonra 0,55, 20 yıldan sonra 0,27 ci'ye düşer. 30 yıldan sonra ise 2,702E-4 ci'ye düşer ki bu da sağlık için önemli bir tehdit oluşturmaz. Rodyumdaki radyoaktivitenin bu kadar hızlı düşmesinin sebebi içindeki Rh-102 oranı iyileşmiş rodyumda çok küçük bir miktar olması ve metalin geri kalanı açığa çıkan enerjiyi emmesidir. "Rodyumun onsu [[Ocak]] [[2007]] itibariyle 5.350 $, kilosu ise 172.025,7 $'dır." <ref>[http://www.kitco.com]</ref>
 
== Önlemler ==
Rodyum yüksek derecede zehirli ve kansorejen bir yapıya sahiptir. [[İnsan|İnsanın]]ın karşısına sıkça çıkan bir madde değildir fakat insan hayatı için çok tehlikeli olduğu dikkate alınmalıdır. 12.6 &nbsp;mg/kg rodyum klorür (RhCl<sub>13</sub>) bir insanı öldürür.
 
== Sembolik Kullanımları ==
 
== Referanslar ==
{{Kaynakça}}
<references/>
 
== Kaynaklar ==
 
<!--kategori-->
 
 
[[Kategori:Geçiş metalleri]]
[[Kategori:5. periyot elementleri]]
[[Kategori:Kıymetli metaller]]
 
{{Link KM|de}}
{{Link KM|en}}
461.643

değişiklik