"Luvice" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
değişiklik özeti yok
k (→‎Luvice: Sayfa düzeni için)
k
 
== Luvice ==
[[Dosya:Stèle louvite.jpg|thumb|left|224px151px|[[Luviler|Luvi]] diliyle yazılı bir [[Hitit]] hiyeroglif ''(resim yazı)'' kitabesi olan ve [[Ankara]]'da [[Anadolu Medeniyetleri Müzesi]]'nde sergilenmekte olan ''[[Sultanhan]] dikili anıt taşı''.]]
[[Dosya:Hattusa Nisantas Luvian inscription.JPG|thumb|300px|[[Hattuşaş]] Nişantaş’ta bulunan [[Luviler|Luvi]] dönemine ait hieroglif.]]
[[Dosya:Troy VIIb hieroglyphic seal reverse.png|thumb|left|150px|Yedinci Truva kentinin B katmanında bulunan Luvi dilindeki hiyeroglifik mühür.]]
Anadolu’nun en eski dillerinden biri olan [[Luviler|Luvi]] dilinin ve lehçelerinin çözülmesi kültürel gelişimin [[Mezopotamya]]’dan veya Yunan yarımadasından Anadolu’ya değil, Anadolu’dan daha güneye ve batıya doğru yayıldığı tezini güçlendirmiştir. [[Luviler|Luvi]] diliyle yazılan [[Hitit]] hiyeroglif yazısı H.T. Bossert’in katkılarıyla 1946 yılında çözülmeye başlanmış ve çözülme çalışması tam anlamıyla 1960'ta Emmanuel Laroche tarafından tamamlanmış olduğundan, yer ve ilah adlarına ilişkin olarak, Batı’da bu tarihten önceki etimolojik açıklama getiren yazılar geçerliğini yitirmeye başlamıştır. [[Makedonyalı İskender]] döneminde Anadolu’nun [[Luviler|Luvi]] ve [[Hitit]] kökenli adları hellenleştirilmeye çalışılmışsa da, esas yapılarını korumuşlardır. Anadolu ve Trakya’daki Yunanca yer adlarının yüzde yüzü olmasa da çok büyük bir kısmının [[Luviler|Luvi]] dilindeki adlarından türetildiği anlaşılmış bulunmaktadır. Ayrıca eski Yunanca sanılan pek çok sözcüğün (dram, drama, tiyatro, komedya, tragedya vs.) [[Luviler|Luvi]] kökenli olduğu konusunda çeşitli görüşler bulunmaktadır.
 
[[Luviler|Luvi]] diliyle yazılan [[Hitit]] hiyeroglif yazısı H.T. Bossert’in katkılarıyla 1946 yılında çözülmeye başlanmış ve çözülme çalışması tam anlamıyla 1960'ta Emmanuel Laroche tarafından tamamlanmış olduğundan, yer ve ilah adlarına ilişkin olarak, Batı’da bu tarihten önceki etimolojik açıklama getiren yazılar geçerliğini yitirmeye başlamıştır. [[Makedonyalı İskender]] döneminde Anadolu’nun Luvi ve [[Hitit]] kökenli adları helenleştirilmeye çalışılmışsa da, esas yapılarını korumuşlardır. Anadolu ve Trakya’daki Yunanca yer adlarının yüzde yüzü olmasa da çok büyük bir kısmınının Luvi dilindeki adlarından türetildiği anlaşılmış bulunmaktadır. Ayrıca eski Yunanca sanılan pek çok sözcüğün (dram, drama, tiyatro, komedya, tragedya vs.) [[Luviler|Luvi]] kökenli olduğu konusunda çeşitli görüşler bulunmaktadır.
 
[[Luviler|Luvi]] dili üzerine en fazla araştırma yapmış yabancı isimler arasında Emmanuel Laroche, 1973’te bu dili "[[Luviler|Luvi]] dili" olarak kabul edip, tanıtan David Hawkins, Piero Meriggi ve Ali M. Dinçol sayılabilir.
 
[[Luviler|Luvi]] dili üzerine en fazla araştırma yapmış yabancı isimler arasında Emmanuel Laroche, 1973’te bu dili "[[Luviler|Luvi]] dili" olarak kabul edip, tanıtan David Hawkins, Piero Meriggi ve Ali M. Dinçol sayılabilir. Luvi sözcüğü Hitit dilinde “Işık İnsanı” anlamına gelir ki, [[Luviler|Luvi]] dilinde "ışık, parıltı" anlamına gelen “LU” kökü birçok dile “Işık” anlamında geçmiş olup, birçok dilde halen kullanılmaktadır (Örneğin, ilah [[Apollon]]’un [[Likya]]’lı sıfatının kökeni [[Luviler|Luvi]] dilinde ışık anlamına gelen, KURT anlamındaki “LYK” ya da "LU" sözcüğüdür ki, sözcük Latince’de LUX biçimine dönüşmüştür. Ayrıca, Hellen dilinde hiçbir anlamı bulunmayan [[Apollon]] adının kökeni de [[Luviler|Luvi]] dilinde "su" anlamına gelen "apa" sözcüğünden gelmekte olup, ilk yazılışı Luvice ap(a)-ull(a)-wana’dır; bu ilah, Etrüsk dilinde Aplu, Apulu ya da Aplum biçimlerinde belirtilmiştir). Günümüzde, Likçe denilen [[Likya]] dilinin [[Luviler|Luvi]] dilinin bir türevi olduğu kabul edilmektedir. [[Luviler]]’in yaşadığı kentlerden biri, [[Luviler|Luvi]] dilinin konuşulduğu [[Truva]]’dır ([[Troya]]).
 
Günümüzde, Likçe denilen [[Likya]] dilinin [[Luviler|Luvi]] dilinin bir türevi olduğu kabul edilmektedir.
 
Tuvalıların[[Luviler]]’in dayaşadığı kentlerden biri, [[Luviler|Luvi]] dilinin konuşulduğu [[Truva]] dilini([[Troya]]) konuştuğuolduğu ileri sürülmüştür.<ref>''The Language of the Trojans'' In Selected Writings, Calvert Watkins, 1994, L. Oliver et al., sayı:2, 700–717, Innsbruck.</ref><ref>''How to Kill a Dragon: Aspects of Indo-European Poetics'', Calvert Watkins, 1995, s.144–51, New York and Oxford.</ref><ref>''The Luwians'', Craig Melchert 2003, s.265-70, Boston: Brill Academic Publishers, ISBN 90-04-13009-8.</ref>
 
 
 
 
[[Luviler|Luvi]] dili üzerine en fazla araştırma yapmış yabancı isimler arasında Emmanuel Laroche, 1973’te bu dili "[[Luviler|Luvi]] dili" olarak kabul edip, tanıtan David Hawkins, Piero Meriggi ve Ali M. Dinçol sayılabilir. Luvi sözcüğü Hitit dilinde “Işık İnsanı” anlamına gelir ki, [[Luviler|Luvi]] dilinde "ışık, parıltı" anlamına gelen “LU” kökü birçok dile “Işık” anlamında geçmiş olup, birçok dilde halen kullanılmaktadır (Örneğin, ilah [[Apollon]]’un [[Likya]]’lı sıfatının kökeni [[Luviler|Luvi]] dilinde ışık anlamına gelen, KURT anlamındaki “LYK” ya da "LU" sözcüğüdür ki, sözcük Latince’de LUX biçimine dönüşmüştür. Ayrıca, Hellen dilinde hiçbir anlamı bulunmayan [[Apollon]] adının kökeni de [[Luviler|Luvi]] dilinde "su" anlamına gelen "apa" sözcüğünden gelmekte olup, ilk yazılışı Luvice ap(a)-ull(a)-wana’dır; bu ilah, Etrüsk dilinde Aplu, Apulu ya da Aplum biçimlerinde belirtilmiştir). Günümüzde, Likçe denilen [[Likya]] dilinin [[Luviler|Luvi]] dilinin bir türevi olduğu kabul edilmektedir. [[Luviler]]’in yaşadığı kentlerden biri, [[Luviler|Luvi]] dilinin konuşulduğu [[Truva]]’dır ([[Troya]]).
 
Tuvalıların da Luvi dilini konuştuğu ileri sürülmüştür.<ref>''The Language of the Trojans'' In Selected Writings, Calvert Watkins, 1994, L. Oliver et al., sayı:2, 700–717, Innsbruck.</ref><ref>''How to Kill a Dragon: Aspects of Indo-European Poetics'', Calvert Watkins, 1995, s.144–51, New York and Oxford.</ref><ref>''The Luwians'', Craig Melchert 2003, s.265-70, Boston: Brill Academic Publishers, ISBN 90-04-13009-8.</ref>
 
== Dış bağlantılar ==
* ''Türkiye’deki Tarihsel Adlar'', Bilge Umar.
* ''Kayıp Yazılar ve Diller'', Johannes Friedrich.
* ''Luviler: Anadolu'nun Gizemli Halkı'', Kalkedon Yayınları, H. Craig Melehert, Ç:Barış Baysal-Çiğdem Çidamlı, ÇiğdemKalkedon ÇidamlıYayınları.
 
{{Hint-Avrupa-dil-taslak}}