"Luvice" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
Sayfa düzeni
k (deadlink fix: content removed from google cache, found on web archive)
k (Sayfa düzeni)
[[Dosya:Luwian Language de.svg|thumb|left|300px|[[Luviler|Luvi]] dilinin konuşulduğu yerleşim merkezlerinden saptanabilmiş olanları]]
[[Dosya:Stèle louvite.jpg|thumb|200px|[[Luviler|Luvi]] diliyle yazılı bir [[Hitit]] hiyeroglif ''(resim yazı)'' kitabesi olan ve [[Ankara]]'da [[Anadolu Medeniyetleri Müzesi]]'nde sergilenmekte olan ''[[Sultanhan]] dikili anıt taşı''.]]
[[Dosya:Luwian Language de.svg|thumb|left|300px|[[Luviler|Luvi]] dilinin konuşulduğu yerleşim merkezlerinden saptanabilmiş olanları]]
 
'''[[Luviler|Luvi]] dili''' ('''Luvice''' veya '''Luwice''') [[Anadolu]]’nun yerli halklarından biri olarak kabul edilen [[Luviler]]’in dili olup, [[Anadolu dilleri|Anadolu’nun en eski dillerinden]] biridir. Bu aynı zamanda, [[Hititler]]’in [[hiyeroglif]] yazılarında kullandıkları dildir. [[Antik Mısır|Mısır]] ve [[Girit Uygarlığı|Girit]] [[hiyeroglif]] [[yazı]]sından farklı olan bu hiyeroglif yazısı daha çok mühürlerde ve kaya anıtları gibi büyük yazıtlarda kullanılmıştır.
 
[[Dosya:Anatolian Languages in 2nd millennium BC.jpg|thumb|left|300px|M. Ö. 2000 yılında Anadolu'da konuşulan diller. Sarı renkle '''[[Hitit]]''' dilinin merkez bölgesi; mavi renkte [[ölü dil]] olan '''[[Luviler|Luvi]]''' dilinin Anadolu Kolu; kırmızı renkli '''Palaiko''' adı verilen [[Hitit İmparatorluğu]]’na bağlı olan ve onun kuzeye doğru uzantısı durumunda bulunan bölgede ise M. Ö. 1500 yılına kadar konuşulan ve daha sonra [[Kafkasya]]’dan gelen göçler neticesinde [[ölü dil]] durumuna düşen '''Palaik''' dili gösterilmektedir.]]
 
== [[Luviler]] ==
 
Anadolu’nun Hitit-öncesi tarihi henüz tam olarak aydınlatılamamış olmakla birlikte, 20. yy.’daki arkeolojik bulgular, Anadolu’ya yapılan Yunan göçünden çok daha önce, bu topraklarda Anadolu’nun yerlileri sayılabilecek [[Luviler|Luvi Ulusu]]’nun yaşadığını ortaya koymuştur.
 
 
== Luvice ==
[[Dosya:Stèle louvite.jpg|thumb|200pxleft|224px|[[Luviler|Luvi]] diliyle yazılı bir [[Hitit]] hiyeroglif ''(resim yazı)'' kitabesi olan ve [[Ankara]]'da [[Anadolu Medeniyetleri Müzesi]]'nde sergilenmekte olan ''[[Sultanhan]] dikili anıt taşı''.]]
 
[[Dosya:Hattusa Nisantas Luvian inscription.JPG|thumb|240px300px|[[Hattuşaş]] Nişantaş’ta bulunan [[Luviler|Luvi]] dönemine ait hieroglif.]]
Anadolu’nun en eski dillerinden biri olan [[Luviler|Luvi]] dilinin ve lehçelerinin çözülmesi kültürel gelişimin [[Mezopotamya]]’dan veya Yunan yarımadasından Anadolu’ya değil, Anadolu’dan daha güneye ve batıya doğru yayıldığı tezini güçlendirmiştir. [[Luviler|Luvi]] diliyle yazılan [[Hitit]] hiyeroglif yazısı H.T. Bossert’in katkılarıyla 1946 yılında çözülmeye başlanmış ve çözülme çalışması tam anlamıyla 1960'ta Emmanuel Laroche tarafından tamamlanmış olduğundan, yer ve ilah adlarına ilişkin olarak, Batı’da bu tarihten önceki etimolojik açıklama getiren yazılar geçerliğini yitirmeye başlamıştır. [[Makedonyalı İskender]] döneminde Anadolu’nun [[Luviler|Luvi]] ve [[Hitit]] kökenli adları hellenleştirilmeye çalışılmışsa da, esas yapılarını korumuşlardır. Anadolu ve Trakya’daki Yunanca yer adlarının yüzde yüzü olmasa da çok büyük bir kısmının [[Luviler|Luvi]] dilindeki adlarından türetildiği anlaşılmış bulunmaktadır. Ayrıca eski Yunanca sanılan pek çok sözcüğün (dram, drama, tiyatro, komedya, tragedya vs.) [[Luviler|Luvi]] kökenli olduğu konusunda çeşitli görüşler bulunmaktadır.
 
[[Dosya:Hattusa Nisantas Luvian inscription.JPG|thumb|240px|[[Hattuşaş]] Nişantaş’ta bulunan [[Luviler|Luvi]] dönemine ait hieroglif.]]
 
[[Luviler|Luvi]] dili üzerine en fazla araştırma yapmış yabancı isimler arasında Emmanuel Laroche, 1973’te bu dili "[[Luviler|Luvi]] dili" olarak kabul edip, tanıtan David Hawkins, Piero Meriggi ve Ali M. Dinçol sayılabilir. Luvi sözcüğü Hitit dilinde “Işık İnsanı” anlamına gelir ki, [[Luviler|Luvi]] dilinde "ışık, parıltı" anlamına gelen “LU” kökü birçok dile “Işık” anlamında geçmiş olup, birçok dilde halen kullanılmaktadır (Örneğin, ilah [[Apollon]]’un [[Likya]]’lı sıfatının kökeni [[Luviler|Luvi]] dilinde ışık anlamına gelen, KURT anlamındaki “LYK” ya da "LU" sözcüğüdür ki, sözcük Latince’de LUX biçimine dönüşmüştür. Ayrıca, Hellen dilinde hiçbir anlamı bulunmayan [[Apollon]] adının kökeni de [[Luviler|Luvi]] dilinde "su" anlamına gelen "apa" sözcüğünden gelmekte olup, ilk yazılışı Luvice ap(a)-ull(a)-wana’dır; bu ilah, Etrüsk dilinde Aplu, Apulu ya da Aplum biçimlerinde belirtilmiştir). Günümüzde, Likçe denilen [[Likya]] dilinin [[Luviler|Luvi]] dilinin bir türevi olduğu kabul edilmektedir. [[Luviler]]’in yaşadığı kentlerden biri, [[Luviler|Luvi]] dilinin konuşulduğu [[Truva]]’dır ([[Troya]]).
 
== Dış bağlantılar ==
 
*[http://en.wikipedia.org/wiki/Image:Troy_VIIb_hieroglyphic_seal_reverse.png Yedinci Truva kentinin B katmanında bulunan hiyeroglifik mühür]
 
* [http://web.archive.org/web/20040712044356/http://www.hattuscha.de/turk/themen/02-stadttour/0228.htm Luvi-Hitit hiyeroglifleri-1]
 
* [http://216.239.59.104/search?q=cache:PyMEBD3d5TAJ:www.hattuscha.de/turk/themen/02-stadttour/0231.htm+Luvi&hl=tr&ct=clnk&cd=6&gl=tr&lr=lang_tr Luvi-Hitit hiyeroglifleri-2]
 
* [http://www.specialtyinterests.net/pictogr1.JPG Luvi-Hitit hiyeroglifleri-3]
 
* [http://www.dinosoria.com/enigmes/hittite.jpg Luvi-Hitit hiyeroglifleri-4]
 
* [http://www.georges-millet.com/photos/turquie/hittite/9.jpg Luvi-Hitit hiyeroglifleri-5]
 
* [http://www.cliolamuse.com/spip.php?rubrique5 Anadolu Uygarlıkları]
 
 
== Kaynakça ==
 
* Türkiye’deki Tarihsel Adlar,Bilge Umar
* Kayıp Yazılar ve Diller, Johannes Friedrich