"Baba İlyas" sayfasının sürümleri arasındaki fark

=== İ'dam edilmesi ===.<ref>İbn-i Bîbî, ''El-Evâmir’ûl-‘alâ’iyye,'' sahife 498-499.</ref>
(=== Kişiliği ve fikirleri ===. Kendi adına bir tarikât kurmamış, Vefâîyye şeyhî olarak olarak Çat köyündeki zâviyesinde, İslâmiyet'e yeni girmiş olan, eski inançlarını koruyan ve okuma yazma bilmeyen yarı göçebe Türkmenler')
(=== İ'dam edilmesi ===.<ref>İbn-i Bîbî, ''El-Evâmir’ûl-‘alâ’iyye,'' sahife 498-499.</ref>)
''"Baba İlyâs"'', [[Ebu'l Vefâ el-Bağdâdî|Vefâ’îyye]]<ref>Dursun Gümüşoğlu: Tâcü'l Arifîn es-Seyyid Ebu'l Vefâ Menakıbnamesi - Yaşamı ve Tasavvufi Görüşleri, Can Yayınları, 2006, s. 48</ref> tarikâtının ruhanî önderi ve Horasan azizlerinden olan ve çok sayıda mürid ve halifeleri bulunan ''"[[Dede Karkğın]]"'' ''(Dede Garkın, Dede Kargın, Dede Karğın ya da Dede Karkın)'' <ref>Tarihçi Hamza Aksüt'e göre, günümüzde Mardin il sınırları içerisinde yer alan Dedeköy'de yaşamıştı.</ref><ref>Elvan Çelebi'nin ''"Menâkıbu'l Kudsiyye-Fi Menâsıbi'l-Ünsiyye"'' adlı eserinin ilk bölümü ''[[Dede Karkğın]]'' hakında günümüzde elde kalan en önemli kaynağı teşkil etmektedir.</ref> tarafından bu tarikâtın inançlarını [[Anadolu]]'daki Türkmenler arasında yaymak amacıyla ''Şeyh Osman, Aynu'd-Devlet Dede, Hacı Bağdın, ve Hacı Mihman'' ile birlikte görevlendirilmiş beş halifenin en genci ve meşhur olanı idi. ''Baba İlyas'', 1231 yılında Amasya yakınlarındaki Çat ''(İlyasköy)''<ref>Amasya'nın Çat ''(günümüzdeki İlyasköy)'' köyünde Baba İlyas'ın türbesi bulunmaktadır.</ref> köyüne yerleşti
 
=== Kişiliği ve fikirleriŞâhsiyeti ===
Kendi adına bir tarikât kurmamış, VefâîyyeVefâ’îyye şeyhî olarak olarak Çat köyündeki zâviyesinde, [[İslâmiyet]]'e yeni girmiş olan, eski inançlarını koruyan ve okuma yazma bilmeyen yarı göçebe [[Türkmenler]]'e kendi anlayışlarına uygun bir [[tasavvuf]] anlayışı sunmuştur. Ayrıca, [[Türkmenler]]'i Selçuklu Hükümeti'nin baskısından kurtaracak bir [[Mehdî]] olarak ortaya çıkmıştır. Onun tâlimatlarını canla başla benimseyen [[Türkmenler]] kendisine ''"Baba Resûl’Allâh"'' adını vermişlerdi.
 
=== Fikirleri ===
Baba İlyas, Tanrı sevgisinin dinin katı kurallarıyla oluşmayacağını, bunu ancak insanın kendi sevgisiyle yaratabileceğini söylüyordu. Kadın-erkek ayrımına karşı çıkıyor, bütün insanların eşitliğini savunuyordu. Türkmenlerin o zamanki yaşamlarına son derece uygun olan ortak mülkiyete dayalı bir toplumsal düzen öneriyordu. [[Anadolu Selçuklu]] yönetimi altında kötü koşularda yaşayanlar arasında da çok sayıda izleyicisi vardı. Torunu Elvan Çelebi'dennin nakledildiğinesağladığı göreyeni [[Anadolubilgilerin Selçuklu]]ışığı sultanıatında [[II. Gıyaseddinİbn-i Keyhüsrev]]Bîbî'enin karşıçelişkili Ağustosifadeleri 1239tekrar değerlendirildiğinde Bâbâ'daî başarısızlıklaisyânının neticelecekasıl olantertipçisinin [[Baba İshakİshâk ayaklanmasıKefersudî]]nda yerdeğil, aldı.Baba 1240İlyas'ın tarihindekendisi olduğu anlaşılmaktadır.<ref>[[BabaAhmet Yaşar Ocak|Ocak, Ahmet İshakYaşar]] ile''XII birlikteyüzyılda iAnadolu'damda Babâîler İsyânı,'' sahife 83-89, İstanbul, edildi1980.</ref>
 
=== Kayseri Kadılığı’na tâyini ===
[[I. Alaeddin Keykubad|Birinci Âlâ’ed-Dîn Key-Kûbâd]] tahta geçtiğinde, Amas’ya Kadılığı’na Taky’ed-Dîn’i, Mes’udiye Müderrisliği’ne Tâc’ed-Dîn Yûsuf Tebrizî’yi, Hankah Mes’udiye Şeyhliği’ne de [[Ebu'l Vefâ|Tâc’ed-Dîn Ebû’l Vefâ Harezmî]]’yi atadı. [[Ebu'l Vefâ]]’nın ölümü üzerine de yerine onun hâlifelerinden Kayseri Kadısı ve [[Şia|Şîʿa]]-i [[Bâtıni]]yye’nin en meşhurlarından olan [[Babâîler]] pirî Şücâ’ed-Dîn Ebû’l Bekâ Baba İlyâs Horasanî’yi tâyin etti.
{{Ayrıca bakınız|Alevî-Bâtınîlik tarihi|Anadolu Selçukluları devrinde Alevîler|Alevî-Bâtınîliğin tarihi devirleri}}
 
=== Fikirleri ===
=== Baba İlyâs’ın i'dam edilmesi ===
Baba İlyas, Tanrı sevgisinin dinin katı kurallarıyla oluşmayacağını, bunu ancak insanın kendi sevgisiyle yaratabileceğini söylüyordu. Kadın-erkek ayrımına karşı çıkıyor, bütün insanların eşitliğini savunuyordu. Türkmenlerin o zamanki yaşamlarına son derece uygun olan ortak mülkiyete dayalı bir toplumsal düzen öneriyordu. [[Anadolu Selçuklu]] yönetimi altında kötü koşularda yaşayanlar arasında da çok sayıda izleyicisi vardı. Torunu Elvan Çelebi'den nakledildiğine göre [[Anadolu Selçuklu]] sultanı [[II. Gıyaseddin Keyhüsrev]]'e karşı Ağustos 1239'da başarısızlıkla neticelecek olan [[Baba İshak ayaklanması]]nda yer aldı. 1240 tarihinde [[Baba İshak]] ile birlikte i'dam edildi.
Mürîdi [[Baba İshâk Kefersudî]]'nin topladığı göçebe [[Türkmenler]]'den oluşan ordusu ile [[Malatya]]'da ''"Selçuklu Valisi Muzaffer’ûd-Dîn Ali Şîr"'' kuvvetlerini bozguna uğratmasının ve ordusu ile [[Amasya]] üzerine yürümesinin ardından Selçuklular aleyhine vuku bulan tüm bu olumsuz gelişmelerin yegâne müsebbibi olarak algılanan "Baba İlyâs" ''"[[Amasya]]'daki Selçuklu Ordusu Komutanı Mübâriz’ûd-Dîn-i Armağanşâh"'' tarafından i'dam edildi.<ref>İbn-i Bîbî, ''El-Evâmir’ûl-‘alâ’iyye,'' sahife 498-499.</ref>
{{Ayrıca bakınız|İsmâilîlik|Nizârîlik|Hasan Sabbah|Sabbah’îyye|El-Môhtadî bin el-Hâdî|Bâtınîler|Elemût – Belde’t-ûl’İkbâl|Hasan Alâ|Bâtın’îyye ve Namaz|Alâ Muhammed|Babâîler|Baba İshâk Kefersudî|Baba İshak ayaklanması}}
{{Ayrıca bakınız|Anadolu Selçuklu Devleti|Gıyas’ed-Dîn Key-Hüsrev-i Sânî|Babâîler|Baba İshâk Kefersudî|Baba İshâk İsyânı|Anadolu Selçukluları devrinde Alevîler}}
== Kaynakça ==
{{Kaynakça}}
Anonim kullanıcı