"Batı Çerkesleri" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Çerkes ortak tanımlamaları çıkartıldı
k (Bot: Artık Vikiveri tarafından d:q15763 sayfası üzerinden sağlanan 10 vikilerarası bağlantı taşınıyor)
(Çerkes ortak tanımlamaları çıkartıldı)
{{düzenle|Mart 2008}}
{{Etnik grup bilgi kutusu
|grup=AdigelerBatı Çerkesleri<br />Адыгэхэр<br />
|resim=[[Dosya:Flag of Adygea.svg|300px]]<br />[[Adige bayrağı]]
|nüfus=
|bölge1= [[Rusya Federasyonu]] ([[Adige Cumhuriyeti]], [[Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti]], [[Kabardino-Balkar]], [[Krasnodar Kray]]), [[Türkiye]], [[Ürdün]], [[Irak]], [[Suriye]], [[Amerika Birleşik Devletleri|ABD]], [[Kanada]], [[İsrail]]
|diller=[[AdigeceBatı Çerkesçesi]], [[Rusça]], [[Türkçe]], [[Arapça]]
|dinler=[[Sünni İslam]]
|ilgili gruplar=[[ÇerkezlerÇerkesler]], [[Kabardeyler]]
}}
'''AdigelerBatı Çerkesleri''' diğer adı ile Çerkes olarakya da anılan Kuzeybatı Kafkasya'nın yerli halkıdır. '''Batı ÇerkezleriAdığeleri''' veveya '''Doğu ÇerkezleriAdigeler''' olarak([[Batı ikiÇerkesçesi]] anaАдыгэхэр), lehçe[[Çerkesler]]in bir kolu olan ve kabileler[[Rusya grubunaFederasyonu]]'na ayrılırbağlı ([[AdigeceAdigey]]: Адыгэхэр).Cumhuriyeti Günümüzdeile Adigelerin[[Krasnodar çoğunluğu,Krayı]] ile [[RusyaÇerkes Sürgünü]]'nde Federasyonu[[Çarlık (RF)Rusyası]] içindedöneminde bulunan[[Kafkasya]]'dan [[AdigeOsmanlı Cumhuriyetiİmparatorluğu]] (AC),topraklarına Karaçaysürülüp Çerkes[[tehcir]] Cumhuriyeti,ettirilen Kabardey-Balkarve Cumhuriyetibugün ile[[Türkiye]], [[KrasnodarÜrdün]], Kray[[Suriye]]'daki yerlive halkı[[İsrail]] oluşturmaktadırgibi ülkelerde yaşayan Kuzey Kafkas halkı. Adigeler, AC'ninAdigey Cumhuriyetinin 447.109 (2002) olan toplam nüfusunun % 24.2'sini oluşturur.
 
* Adigey (batı) Adigelerinden ayrı olarak, 2002'de 439.470 olan [[Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti]] nüfusunun % 11.3'ü de Adige (Kabardey ve Besleney) asıllıdır ve Karaçay-Çerkesya'daki Adigelere, Rus resmi literatüründe [[Çerkes]] denilmektedir.Ayrıca,2002'de 901.494 olan [[Kabardey-Balkar Cumhuriyeti]] nüfusunun % 55.3'ünü oluşturan "Kabardey"ler de Adigeler'dir.
* Adigelerin Şapsığ ya da Rus yazılışıyla Şapsug topluluğunun bir bölümü adına 23 Eylül 1924'te Tuapse merkezli olarak [[Karadeniz]] kıyısında [[Şapsığ Ulusal Rayonu]] kurulmuş, ama Krasnodar krayına bağlı olan bu rayon 24 Mayıs 1945’te kaldırılmış, toprakları da şimdiki Soçi (Saçe) metropolitan alanı ile Tuapse rayonu içine alınmıştır. Buraya "Karadeniz kıyısı Şapsığyası" (Хы1ушъо Шапсыгъэ) özel adı verilmekte olup buradaki Adigelere de,1999'dan beri RF'de resmen [[Şapsığ]] denilmektedir. Adigecenin Şapsığ-Hak'uç lehçesinde günde 24 saat yayın yapan "Nafna" adlı bir internet radyosu İsrail'in Kfar-Kama beldesinde bulunmaktadır.
Adigecenin Şapsığ-Hak'uç lehçesinde günde 24 saat yayın yapan "Nafna" adlı bir internet radyosu İsrail'in Kfar-Kama beldesinde bulunmaktadır.
 
* Siyasal anlamda Batı Adigelerinden olan,[[Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti]]'nde (2 köy:Vak'ojıle/Вак1ожылэ ve Besleney) ve Krasnodar krayında (2 köy:Kurğoko ve Beçmızey) yaşayan Besleneyler, Adigecenin doğu kolu olan Kabardeycanın bir lehçesinde konuşurlar (Besleneyıbze ya da Besneyıbze).
* Öte yandan Adige terimi pek çok dilde [[Çerkesler]] olarak bilinen Adige halkının kendi kendisine verdiği özgün addır. Çerkes terimi,özellikle Türkiye ve ABD'de Kuzey [[Kafkas halkları]]nı toptan adlandırmak için de kullanılır. Adigeler, [[Adigece]] (Адыгабзэ) olarak adlandırılan, [[Kuzeybatı Kafkas dilleri]]nden birini konuşurlar (bk.Jineps Gazetesi, Ekim ve Kasım sayıları,"Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti" ve "Şapsığya (Khıuşö Şapsığe/Хы1ушъо Шапсыгъэ)" yazıları,İstanbul,2006).
* Adigeler, RF dışında, çoğu [[Türkiye]]'de (1 milyondan çok) olmak üzere [[Irak 72.000]],[[Suriye 225.000]],[[Ürdün 124.000]],İsrail (11.000),[[Mısır 643.000]],[[Sudan 35.000]], [[Libya 6.500]] (Mısrat'a yakınında "Kabilet-üs Sirakes"),[[Kıbrıs 9.600]],[[Bulgaristan 22.500]] (1.300;Varna yakınında 4 köy), [[Kosova 1.400]],[[Avrupa Birliği|AB]] ülkeleri ([[Almanya 200.000]],[[Hollanda 40.000]],[[Belçika 17.000]],[[Fransa 28.000]],[[Avusturya 17.000]],vb),[[İsviçre 8.600]],[[Amerika Birleşik Devletleri|ABD 90.000]] (NewYork,New Jersey, California), [[Kanada 20.000]], [[Avustralya 6.000]] ve 40 kadar değişik ülkede yaşarlar. Bunlar Adige diasporasını oluştururlar.{{fact}}
* 2002'de,12 bin dolayındaki Şapsığ nüfusu dışında,RF'deki Adigelerin toplam sayısı 131.769 olup,bunun 108.115'i de AC'nde idi. Adige (131.769),Çerkes (60.517) ve Kabardey (519.958) adlarını taşıyan bütün Adigelerin (Çerkeslerin) RF'deki toplam sayısı 2002'de 712.244.{{fact}}
 
== Ayrıca bakınız ==
48.025

değişiklik