"Mutezile" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Boyutta değişiklik yok ,  8 yıl önce
düzenleme özeti yok
{{İslam itikad mezhep}}
'''Mu'tezile''' ([[Arapça]]: '''المعتزلة'''), [[İtikadî mezhepler|İslam dininde bir itikadi mezhep]]. Mu'tezile, kelime olarak (i'tezele sözcüğünden türeyerek) "ayrılanlar, uzaklaşanlar, bir tarafa çekilenler" anlamına gelir. [[Büyük günâh]] işleyen kimsenin [[iman]] ile [[küfür]] arası bir mertebede olduğunu söyleyerek [[Ehl-i Sünnet]] [[âlim]]lerinden [[Hasan-el Basrî]]'nin (ö. 110/728) dersini terk eden [[Vâsıl bin Atâ]] (ö. 131/148) ile ona uyanların oluşturduğu mezhep bu isimle anılır.<ref name="dinahlak">[http://www.dinahlak.com/index.php?option=com_content&task=view&id=912&Itemid=1"İTİKADİ MEZHEPLER-2-Mu'tezile", Din Ahlak Eğitimi Portalı.]URL erişim tarihi: 16 Haziran 2007</ref><ref name="dunyadinleri">[http://www.dunyadinleri.com/mutezile.html "Mu'tezile Mezhebi", dunyadinleri.com] URL erişim tarihi: 16 Haziran 2007</ref> Mu‘tezile ise kendini "ehlü'l-adl ve'ttevhîd" ("adalet ve tevhid ehli") diye adlandırır.<ref name="dinahlak"/><ref name="dunyadinleri" /> Mu'tezile mezhebinden olan [[kişi]]ye ''Mu'tezili'' denir. Özellikle [[kader]] ve [[kaza]] konularındaki yorumları ve [[inanç]]ları nedeniyle [[İslam dini]]ndeki diğer [[mezhepler]]den ayrılmışlardır; ama yine de [[İslâm dini]]nin çoğunluğunu oluşturan [[mezhep]]lerden, [[Ehl-i sünnetSünnet]], Mu'tezile'yi İslam dışı saymamaktadır. [[Akıl]]cı bir mezhep olan Mu'tezile, [[mantık]] kurallarıyla çelişir gördüğü [[âyet]] ve [[hadis]]leri [[Ehl-i Sünnet]]'ten farklı biçimde yorumlamış ve bu yorumlarında [[akıl|akl]]a öncelik vermiştir. Nitekim Mu'tezile mezhebi, gerek [[akıl|akl]]a fazla değer vermesi ve özellikle de [[Abbâsîler]] döneminde [[felsefe]] ile girdiği yakın ilişkiler dolayısıyla barındırdığı [[felsefi]] [[metod]] ve [[görüş]]leri nedeniyle fazlasıyla eleştirilmiştir. Özellikle de [[nass]] ([[ayet]] veya [[hadis]]) ile akılın çeliştiği noktalarda sıklıkla nassı [[akıl|akl]]a uygun gelecek şekilde yorumlamaları diğer [[mezhepler]]de büyük tepki uyandırmıştır. Modern zamanlardaki bazı araştırmacı ve İslam tarihçileri de Mu'tezile mezhebini akla verdiği önem ve metodları bakımından, çeşitli hususlarda ''[[rasyonalist]]'' olarak tanımlanabilir.<ref>[http://www.akaid.net/itikat/itikadi_firkalar.htm "İtikadi Fırkalar", akaid.net] URL erişim tarihi: 16 Haziran 2007</ref> Mu'tezile mezhebinin kendi içinde barındırdığı beş esası vardır, bu esasların ilki olan ve İslâm dininin de ilk esası olan [[tevhid]]in bu beş esasın temeli olduğunu öne sürerler.<ref name="dunyadinleri"/> Bazı cemaat ve mezhepler bu düşünceye karşı çıkmıştır.
 
[[Ehl-i Sünnet]] tarafından kurulan [[kelâm ilmi]] hicrî IV. asırdan (miladi [[9. yüzyıl]]dan) itibaren ortaya çıkmış olmakla birlikte, bu ilmi ortaya çıkaran etkenler arasında Mu'tezile'nin ayrı bir yeri vardır. Hatta kelâm ilminin Mu'tezile'nin öncülüğünde doğmuş olduğu söylenebilir. Bu mezhep, aynı zamanda iyi bir edebiyatçı ve tefsirci olan [[Ebü'l-Hüzeyl el-Allâf]] (ö. 235/850), [[Nazzâm]] (ö. 231/845), [[Câhiz]] (ö. 255/869), [[Bişr bin Mutemir]] (ö. 210/825), [[Cübbâî]] (ö. 303/916), [[Kadî]] [[Abdülcebbâr]] (ö. 415/1025) ve [[Zemahşerî]] (ö. 538/1143) gibi büyük [[kelâm]]cılar yetiştirmiştir.
Anonim kullanıcı