Ana menüyü aç

Değişiklikler

==Hayatı==
 
HadımHadim Süleyman Paşa devşirme olarak saraya geldi. [[Enderun]]'dan cikincaçıkınca hadimhadım akagalarakağalar arasinaarasına girdi. Önce hazinedarbaşılığa yükseldi. Daha sonra Macristan sinirinisınırını korumakla gorevlendirildigörevlendirildi. <ref name="yasamyapityaşamyapıt">Aslan, Adnan, "Süleymn Paşa (HadımHadim)", (1999) ''Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi'', İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.567-668 ISBN:975-08-0072-9</ref>
 
===Birinci MisirMısır BeylerbeyligiBeylerbeyliği===
 
1524'te [[Şam]] Beylerbeyiliğine atandiatandı. MisirMısır'a gidip [[Hain Ahmet PasaPaşa]] isyanininisyanının bastiripbastırıp onu ortadan kaldirankaldıran Sadrazam [[Pargalı İbrahim Paşa]]'ninnın davet uzerineüzerine 14 Haziran 1525'te de Mısır Beylerbeyiliğine atandı. Mısır'da bulunduğu 10 yillikyıllık süre zarfında Osmanlı merkezi yönetiminin güçlenmesini ve eyalet gelirinin artmasını sağladisağladı. OsmanliOsmanlı egemenliginiegemenliğini [[Yemen]] ve guneygüney MisirMısır'da geklsitirpgenisletip pekistirmekpekiştirmek istemekteydi.
 
AyniAynı zamanda Hint ticaretine [[Portekiz Krallığı]] tehdidi ortaya cikmistiçıkmıştı. Portekizlilerin [[Ümit Burnu]]'nu geçip o zamanlarda müslümanların tekelinde bulunan Baharat Yolu ticaretine alternatif bir yol açmaları ve [[Portekiz Krallığı]]'nın yeni limanlarda söz sahibi olmak istemeleri İmparatorluğun Doğusunda gerginliği arttırmıştı. [[Aden Körfezi ve çevresinde seyrüseferin güvenli olması ayrıca Aden ve Yemen'in tam bir Osmanlı hakimiyeti altına girmesi için HadımHadim Süleyman Paşa, [[Kanuni Sultan Süleyman]]'dan bir donanma kurmak için izin istedi. Gelen olumlu cevaba müteakiben 80 parçalık gemi yapılmak üzere gerekli malzemeler Süveyş tersanesi istikametine doğru peyderpey 1530-31 yılları içerisinde ulaştırıldı. Lakin bu donanmanın yapımı için ayrılan Mısır Eyaleti vergisi İran'a şavaşsavaş açılması sebebiyle bu cepheye kaydırıldığı için Süveyş tersanesindeki donanma projesi bir süreliğine ertelendi.
 
PadisahPadişah İran'a şavaşsavaş açılıp Irakeyn Seferi'ne baslayincabaşlayınca, yeni cepheye destek olmak için padişahın talimatıyla 26 Şubat 1535'te Mısır Beylerbeyliği görevini [[Deli Hüsrev Paşa]]'ya bıraktı. <ref name="yasamyapityaşamyapıt"/>
 
===İran Seferi ve ikinci Mısır beylerbeyiliği===
[[Irakeyn seferi]] dönüşünde 1535'de Anadolu Beylerbeyiliğine atandı.
 
Bu sırada Portekiz Krallığının Hindistan'da baskıları sürüyordu. GuceratGüçerat sultanı Bahadır Şah, hem hediyelerle Osmanlı Devleti Padişahına ulak göndermişti hem de hazinesini isgâlişgâl altındaki ülkesinden daha güvenli [[Haremeyn]] bölgesine emaneten 3 adet kalyon ile yola çıkartmıştlçıkartmistl
1536 yılında Edirne'ye ulaşan [[GuceratGüçerat]] Sultanı [[Bahadır Şah]]'ın elçisi Edirne'de PadisahPadişah huzuruna kabul edildi. Bahadır Şah hem ülkesini işgal eden [[Babür İmparatorluğu|Türk-Moğol]] imparatoru [[Nasireddin Muhammed HümayunHumayun Şah|HümayunHumayun]]’a hem de Portekiz Krallığı'na karşı yardım istiyordu. Osmanlı İmparatorluğu, Hindistan'daki müslüman devletlerin iç işlerine karışmayı reddetti lakin Portekiz Krallığı'nı orada bir tehtit olarak gördüğünü belirterek bir donanma hazırlığına başlayacaktı. Elçiyle bu görüşme yapıldığında Portekizliler Diu limanını ele geçirmişlerdi bile.
 
HadımHadim Süleyman Paşa bu olaylar doğrultusunda Ocak 1537'de tekrar Mısır Beylerbeyiliğine getirildi ve İran seferi dolayısıyla yarım kalan Süveyş Donanmasını bitirmesi için görevlendirildi. DigerDiğer taraftan Portekizlilere SuveysSüveyş'te bir OsmanliOsmanlı filosu kurulma haberinin almislardialmışlardı. Diu kalesini tahkim ettiler. Şubat 1537'de [[Bahadır Şah]]'ı Portekizliler hile ile öldürüp kardesikardeşi Mahmut'u GuceratGücerat SultaniSultanı yaptilaryaptılar.
Bahadır SahŞah, Portekizlilerce öldürüldü. Haberi Taht-ıOsmanli Hümayun'adevletine tam bir seneyil sonra Şubat 1538'de ulaştı.
 
Bunun üzerine Padişah Mısır'a donanma yapımının hızlandırılması talimatını verdi. Ayrıca Bahadır Şah'ın varisi olmadığı için Gucerat'ta veraset kavgaları baş göstermişti. Bunun üzerine Kanuni Sultan Süleyman Bahadır Şah'ın elçi yolladığı sırada Mekke'ye 3 kalyonla gönderdiği GuceratGücerat devlet hazinesini Payitahtİstanbul'a getirmeye karar verdi. Önce [[İskenderun]]'a getirilen hazine [[Salih Reis]] gözetiminde İstanbul'a getirilecekti. Bu nakliyat haberini alan Cenevizli amiral [[Andrea Dorya]], Salih Reis’in filosunu zaptetmeye çalıştıysa da Barbaros Hayreddin Paşa’nın müdahale etmesi üzerine emeline ulaşamadı.
 
Donanma hazırlığı hem yeni gemilerin yapımıyla hem de eski gemilerin toplarla takviye edilmesiyle sürüyordu. Bu sırada [[Venedik Cumhuriyeti]] ile Osmanlı Devleti'nin arası bozulduğu için İskenderun'da ve İstanbul'da Venedik ticaret gemilerine el konulmuş ve mürettebatı da esir edilmişti. HadımHadim Süleyman Paşa bazı mürettebatı donanmayı güçlendirmek için sefere beraberinde götürdü.
 
===Aden seferi===
 
Hadim SuleymanSüleyman PasaPaşa kendi arzusu üzerine SüveyşSüveıyş Donanması Serdarlığına atandı. 13 Haziran 1538'de 76 parcaparça gemi ve 1500'u yeniceriyeniçeri 6500 asker ile SuveysSüveyş'ten ayrildiayrıldı. Tur'da bulunan 30 gemi de donanmaya katıldıktan sonra Temmuz ayının ortasında tüm donanma Cidde'de toplandı. Kameran limanininlimanının geldigindegeldiğinde daha onceönce OsmanliOsmanlı egemenliginiegemenliğini kabul etmisetmiş olan [[Aden]] Emiri Amir bin Davud'u tekrar itaata davet etti. 3 Ağutos 1538'de ise donanma Aden Limanı'na demirledi. Portekiz Krallığı'na daha yakın olan Aden Emiri Amir Bin Davud önce Süleyman Paşa tarafından gemisine çağrıldı. Zamanın kroniklerine bakılacak olursa da önceden hasta askerlerin tedavisi bahanesiyle hasta olmayan askerler de sehireşehire sokulmuş ve onlara refakatçirefakatçı olarak da askerler Aden'e girmişlerdi. Aden Emiri Süleyman Paşa'ninnın gemisine 4 önemli adamıyla geldiğinde tutklandı ve asılarak idam edildi. Bu sırada top atışı ile işaret verildi. Hem limandaki donanmada bulunan askerler hem de içeriye hasta olarak ve refakatçirefakatçı olarak girmeyi başaran 500 silahlı asker Aden'i işgal ettiler. Şehir yağmalandı. Ganimet Süleyman Paşa'nın emriyle toplanıp haznedarına teslim etti. 16 gün Aden'de kalıp sukûneti sağadıktansağladıktan sonra Behram Bey'i ve 500 askeri burada bırakarak Hindistan'a doğru yola koyuldu. [[GuceratGücerat]] kıyılarına yioneldi<ref name="yasamyapityaşamyapıt"/>
 
 
===Hindistan Seferi ve başarısızlık===
 
19 Ağustos 1538'de Aden'den demir alan HadımHadm Süleyman Paşa Serdarlığındaki Osmanlı donanması CuceratCücerat kiyilarinakıyılarına eristierisip ve22 Eylül'de Diu'nun 100 mil açıklarında demirledi. Ayın 4'ündeunde ise Diu limaninalimanına yakın bir yerde demirledi. Ayın 7'sinde patlak veren fırtınada donanma hasar gördü. Gemilerin tamiri için Diu'ya 20 mil mesafedeki Madresabat(Caffarâbâd) limanına demirledi. Burada yaklaşık 3 hafta kaldı. Bu suresüre zarfında hem Diu limanına gelen Portekiz yardım gemilerini engelleyememiş olacaktı hem de Portekizlilere hazırlık için 3 hafta daha vermiş olacaktı. Ayrıca Madresebad'a demirlerken 4 gemi haliçte karaya oturdu. Yüklerin bir kısmı döküldü. Bunların içinde at eyeri de vardı. Bu durum yerel yöneticilerce Türk'lerin kendi ülkelerini de istila edeceklerine yoruldu. Bu olaydan sonra yerel yönetimlerin erzak ve at destekleri sekteye uğradiuğradı. Hindistandaki yerel yöneticilere varmadan önce destekleri için mektuplar yollayan Süleyman Paşa, hem bu son olaya yüzünden hem de daha önce izlediği politikalar sebebiyle çok fazla destek göremedi. Bu durumun, kroniklerde ve günümüz tarihçilerinin görüşlerinde birleştiği üzere HadımHadim Süleyman Paşa'nın Başta Aden Emiri'ni idam etmesi gibi ven vermeyen politikalarından kaynaklandığı söylenebilir. Eylül ayında [[Diu Kuşatması]]'nı baslattibaşlattı ama Portekiz muhafizimuhafızı Antonio de Silva'ninnın direnisidirenişi ile cokçok iyi takhim edilmisedilmiş bu kaleyi eline geciremedigeçiremedi.
 
Hindistan'da Diu limanını bir üs olarak kullanması gerektiğinin bilincinde olduğu düşünüldüğünde HadımHadim Süleyman Paşa'nın daha fazla müttefik edinmesi için daha ılımlı bir politika gütmesi gerektiği genel kabülkabul görmektedir. Bölgedeki Türk devletleri HadımHadim Süleyman Paşa'nın askerlerle topraklarından geçmelerini bir tehtid olarak görmüş mümkün mertebe desteklerini belli etmeden de olsa geciktirerek ya da tam bir karşı duruşla esirgemişlerdir.<ref> OTAM (2008) "", ''Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi'', No.23 Say.195-239 Yayın T</ref>
 
=== Hindistan'dan geri donusdönüş===
 
Hindistan'dan basarisizbaşarısız donusdönüş Hadim SuleymanSüleyman Paşa'nın ''saldırgan'' yönetim tarzınitarzını daha da sertlestirdigisertleştirdiği kabul edilbilir. OnceÖnce Zebid kalesine hucumhücum etmistiretmiştir. ''Yenilgiyi'' kabul ederek boynunda urgan ile teslim olan Zebid Beyi NâhudaNâhüda Ahmed'i idam ettirmistirettirmiştir. Zebid'den geri dönüş yolunda 140 Portekizli esirin idam edilmesi sertligininsertliğinin bir başka göstergesidir.
 
Zebid kalesini eline gcirdikten sonra bir idari reform yaparak 1539'da Yemen, Aden ve [[Zebid]]'i de içine alan Yemen Eyaleti oluşturdu. Bu eyalet valiliginevaliliğine BiyikliBıyıklı Mehmet PasaPaşa'ninnın ogluoğlu Mustafa PasaPaşa'yi vali tayin etti. Cidde'ye 31 Mart 1539'da geldi. DonanmayiDonanmayı SuveysSüveyş'e geri gonderipgönderip kendisi Cidde'den kara yolu ile Mekke ve Medine'ye hacca gitti. Sonra Mayısta Mısır'a geri döndü. İstanbul'dan gelen emirle Divan-ı HümayunHumayun'a rapor vermek üzere Kasım ayında İstanbul'a döndü.
 
===İstanbul yılları ve ölümü===
 
1539 sonlarinasonlarına dogrudoğru İstanbul'a dönüp Kubbealtı Vezirliğine getirildi. Önce ikinci vezirliğe yükseldi sonra da Nisan 1541'de LutfiLütfi PasaPaşa yerine Sadrazam oldu. Sonra da Nisan 1541'de Sadrazam oldu. Kanuni SuleymanSüleyman'inın 1541 Macaristan seferi sirasindasırasında ulkeninülkenin dogudoğu sinirinisınırını korumak hedefiye [[Tokat]] bolgesindebölgesinde ArtukabadaArtükabada'a gonderildigönderildi. Daha sonraki Istolni-Belgrad seferinde ise Kanuni'nin maiyetinde bulundu.<ref name="yaşamyapıt"/>
 
28 Kasım 1544'te yerine Mısır Beylerbeyiliğine getirilen [[Deli Hüsrev Paşa]] ile HadımHadim Süleyman Paşa'nın Mısır Beylerbeyi olduğu sıradaki uygulamaları hususunda suçlamalarda bulununca aralarında tartışma çıktı. Hatta padisahpadişah onundeönünde hançerler çekildi. Bunun üzerine Kanuni Sultan Süleyman her iki PaşayiPaşayı da görevden aldı.<ref name="yaşamyapıt"/>
 
HaıdımHadim Süleyman Paşa Malkara'ya sürüldü. Hakkında öne sürülen suçlamalardan aklanmasının ardından kısa bir süre sonraylülsonra Eylül 1547'de Malkara'da hayatını kaybetti. <ref>Ana Britannica, ''HadımHadim Süleyman Paşa Maddesi''</ref>
 
==Değerlendirilme==
34.094

değişiklik