"Abbâsîler" sayfasının sürümleri arasındaki fark

[[İslam]] dininin sanata getirdiği en büyük yenilik [[cami]] mimarisidir. İslamlıkta her sınıf halkın ayrım gözetilmeden ön saflarda [[namaz]] kılabilmesi safların geniş tutulması isteği uyandırmış, bu nedenle [[kilise]]lerin aksine camilerde enine mekân tercih edilmiştir. Plan formunun ihtiyaçtan doğması gibi, [[mihrap]], [[minber]], [[minare]] türünden mimari ögeler de İslamlığın gelişmesine paralel olarak zamanla ihtiyaçtan doğmuşlardır.
 
Abbâsîlerden önceki İslam şehirciliği konusundaki bilgilerimiz çok kısıtlıdır. Bu konuda bilinen ilk örnek, 762-765 yıllarında Abbâsî halifesi Mansur’un kurdurduğu Bağdad şehridir. Kaynaklardan edinilen bilgilere göre ilk Bağdad şehiri daire planlıydı ve iç içe iki sur duvarı dıştan bir hendekle çevrelenmişti.{{kaynak göster}} Şehrin dört kapısına bulundukları yöndeki komşu şehirlerin adı verilmişti. Haç planlı saray ve yanındaki cami şehrin merkezinde yer alıyordu. [[766]] yılında yapılan [[Bağdad Ulu Camii]] kerpiç duvarlı, ahşap sütunlu ve düz damlı basit bir yapıydı. Halife [[Harun Reşid]], 808’de yapıyı planını değiştirtmeden tuğla duvarlı olarak yeniden yaptırmıştır. Bağdat 892’de Abbâsîlerin başkenti olunca, artan nüfus nedeniyle camiye aynı planda ikinci bir bölüm eklenmiştir. Ancak, Bağdad şehrinin bu dönem yapılarından günümüze, ilk camiye ait basit bir [[mihrap]]tan başka hiçbir şey gelmemiştir.
[[766]] yılında yapılan [[Bağdad Ulu Camii]] kerpiç duvarlı, ahşap sütunlu ve düz damlı basit bir yapıydı. Halife [[Harun Reşid]], 808’de yapıyı planını değiştirtmeden tuğla duvarlı olarak yeniden yaptırmıştır. Bağdat 892’de Abbâsîlerin başkenti olunca, artan nüfus nedeniyle camiye aynı planda ikinci bir bölüm eklenmiştir. Ancak, Bağdad şehrinin bu dönem yapılarından günümüze, ilk camiye ait basit bir mihraptan başka hiçbir şey gelmemiştir.
 
Samarra, [[Dicle]] kenarında Bağdad’ın yakınındadır. Bağdad’ın dairesel ve düzenli planı burada yerini araziye uydurulmuş, uzun bir plana bırakmıştır{{kaynak göster}}. Dicle kıvrımlarına paralel olarak uzanan şehrin büyük bölümü kazılarla ortaya çıkarılmıştır. Buluntular, Abbâsî cami, saray, türbe ve ev mimarisi ile zengin süsleme sanatı hakkında bilgi vermektedir. Samarra, 836 yılında Halife Mutasım tarafından Abbâsî hizmetindeki Türk birlikleri için “ordugah“ordugâh şehri” olarak kurdurulmuş.
 
[[Samara Ulu Camii]], öteki adıyla Mütevekkiliye Camii, İslam dünyasının en büyük cami yapılarından biridir. 150.000 kişi burada bir arada namaz kılabiliyordu. Basit mimarisi, ilk İslam cami planının anıtsal ölçüler içinde tekrarından ibarettir. Yapımında tuğla ve kerpiç kullanılan caminin ilginç bir minaresi vardır. Kare tabana oturan dev boyutlu bu anıtsal minareye geniş bir rampa ile çıkılır. Bu minare formu, yine [[Samarra]]’da [[Ebu Dulaf Camii]]’nde tekrarlanmış ve bir daha kullanılmamıştır.
Anonim kullanıcı