Ana menüyü aç

Değişiklikler

değişiklik özeti yok
'''İnyupikler''' (kendilerince ''Iñupiaq'' <small>(tekil)</small> ''Iñupiak'' <small>(ikil)</small> ''Iñupiat'' <small>(çoğul)</small> ), [[Amerika Birleşik Devletleri]]ne bağlı [[Alaska]] eyaletinin kuzey ([[North Slope Borough]]) ve kuzeybatısında ([[Northwest Arctic Borough]] ve [[Nome Census Area]]) yaşayan [[İnuit halkları|İnuit]] kolundan bir [[Eskimolar|Eskimo]] halkıdır. Alaska'daki tek İnuit halkı olduğu için '''Alaska İnuitleri'''<ref >Ruhlen, Merritt. 1987. A Guide to the World's Languages, Volume 1: Classification (only volume to appear to date). Stanford, California: Stanford University Press</ref> adı da verilmektedir. Kendilerini ''iñuk'' («insan») kelimesi ile ''-piaq'' («gerçek») ekinden türettikleri ''Iñupiaq'' («gerçek insan») adıyla ifade ederler. Dillerini ise ''Iñupiatun'' («gerçek insana benzer») olarak adlandırırlar.<ref name="ref976"/> [[Alaska Yerli Dil Merkezi]]ne göre [[Alaska yerlileri]] içinde 25.000 nüfuslu [[Yupikler]]den sonra 15.700 kişilik nüfuslarıyla ikinci en büyük halktır ve ancak 2.144 kadarı dilini konuşabilmektedir<ref name="refAnlcpop">[http://www.uaf.edu/anlc/languages/stats/index.xml Alaska Native Language Center : Alaska Native Languages / Population and Speaker Statistics]</ref>. İngilizce bilmeyen Alaska yerlileri içinde 1993 yılında ilk sırayı % 42 lik oranla Yupikler, ikinci sırayı da % 20 lik oranla İnyupikler çeker. [[Şamanist]] inançlı [[avcı ve toplayıcı]]dırlar. Kültürel açıdan deniz sahiline yakın yaşayıp [[balina]], [[fok]], [[mors]] gibi [[deniz memelileri]]ni avlayan ''Taġiuġmiut'' («deniz halkı») ile denizden uzak içbölgede [[rengeyiği]] avlayan ''[[Nunamiut]]'' («kara halkı») olmak üzere iki ana gruba ayrılırlar. Bazen, iki ayrı dil ve halk olarak ele alındığı da olur ve [[Seward Yarımadası]]ndakiler ''Qawiaraq'' adıyla, [[North Slope Borough|North Slope]] ile [[Northwest Arctic Borough|Northwest Arctic]] ilçelerindekiler ise ''Inupiaq'' adı altında toplanır. İnyupiklerin [[Kanada]]'da yaşayan ırkdaşları ([[Uummarmiutlar|Uummarmiut]]) siyasi ve idari kaygılarla [[Batı Kanada İnuitleri]] ile birlikte ''Inuvialuit'' adı altında toplanırlar. Eskimolar içinde en uzun boylular Kuzey Alaska'daki İnyupiklerdir ve [[Kanada İnuitleri]]nden 10 cm daha uzundurlar.<ref name="refSkeletal">Ernest William Hawkes (1916), [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1525/aa.1916.18.2.02a00050/abstract Skeletal Measurements and Observations of the Point Barrow Eskimo with Comparisons with Other Eskimo Groups], American Anthropologist, Volume 18, Issue 2, pages 203–244, April-June 1916</ref> Kobuk İnyupikleri doğu komşuları ve ticari ortakları olan [[Alaska Atabaskları|Atabasklardan]] [[Koyukonlar|Koyukon]] Kızılderilileriyle sınır bölgelerinde evlilik de yapmışlardır. Beyaz Avrupalıların kültürleriyle en geç tanışan Eskimolar 1890 yılından sonra [[Hristiyanlık]]la tanışan Kuzey Alaska İnyupikleridir.
 
Kanada'da küçültücü (''derogatory'') bulunarak resmî olarak kullanılmayan "Eskimo" adı, yasal olarak Alaska'da İnyupikler ile [[Yupikler|Yupik]], [[Nunivak Çupikleri|Çupik]] ve [[Supikler]]i topluca adlandırmada rahatlıkla kullanılmaktadır.<ref name="refEskimosong">Hiroko Ikuta (2010), [http://elanguage.net/journals/pragmatics/article/view/2567/2528 Eskimo Language and Eskimo Song in Alaska: A Sociolinguistics of Deglobalisation in Endangered Language], Pragmatics, Vol 20, No 2, pp. 171-189 (2010)</ref> [[Alaska EskimolarınıEskimoları]]nı topluca adlandırmak için bazen [[İngilizce]]de ''Yupik-Inupiaq'' (ya da ''Inu-Yupiaq'') biçimi de kullanılır.
 
[[St. Lawrence Adası|St. Lawrence]] adasındaki [[Sibirya Yupikleri]] (''Yupiget'') farklı dil konuşsa da Alaska'da kültürel olarak İnyupiklere en yakın halktır ve her ikisi de aynı kültür grubunda yer alır.<ref>[http://www.alaskanative.net/en/main_nav/education/culture_alaska/inupiaq/ Alaska Native Heritage Center]</ref>
48.025

değişiklik