"Abazaca" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
Yazım hataları giderildi, madde bağlantıları eklendi.
k (r2.7.2) (Bot: Ekleniyor: he:אבזינית)
k (Yazım hataları giderildi, madde bağlantıları eklendi.)
|sil = ABQ}}
 
'''Abazaca''' (Abazaca: Абаза Бызшва, ''Abaza Bızşva''), [[Kuzeybatı Kafkas dilleri]]nden biridir. [[Abazalar]]ın konuştuğu bu dil, [[Abhazca]] ile yakın akrabadır. Bugün, Kuzey Kafkasya'da 40.000 kişi tarafından konuşulur.{{kaynak belirt}} Abazaların önemli bölümü (%75) 1864 göçüyle [[Osmanlı]] topraklarına sürülmüşlerdir. Büyük Sürgünden[[sürgün]]den sonra anayurtlarında ([[Karaçay-Çerkesya]]) kalan 10.000 kişi bugün tekrar 40.000 nüfusa ulaşmıştır.
 
 
'''ABAZACA (Aбaзaбызшвa)'''
 
 
[[Dosya:Northwest Caucasian languages.png]]
 
Abazaca, [[İber]]-[[Kafkas]] dillerinin [[Abhaz]]-[[Adige]] grubuna dahildir. Abhaz grubunu Abhaz ve Abaza şeklinde iki alt kısma ayırmak mümkündür. Abazaca iki aksana ayrılır: Aşuva (Tapanta) ve Aşķarava. [[Edebiyat]] ve yazım dili, çoğunluğun konuşmakta olduğu Aşuva aksanı üzerine kurulmuştur.
 
Abhaz-Adige grubunun alt kolu olan Abhaz-AbazacanınAbazaca'nın üçüncü kolu ise Apsuva diyalektidir[[diyalekt]]idir. Bu diyalekt, Apsnı (Abhazya)’daki Abhaz-Abazalar tarafından kullanılmaktadır. Gerek Abhaz gerekse Abazalarının konuştukları diller, küçük farklılıkların dışında aynı­dır. Her iki taraf da birbirinin konuşmalarını anlayabilmektedir. Özellikle Aşķarava Abazaların aksanları, Apsua dialekti ile çok büyük benzerlik göstermektedir. Aşuva (Tapanta) diyalekti, Khubina-Albırğan ve Guım şeklinde iki şiveye ayrılır.
Abazaca, İber-Kafkas dillerinin Abhaz-Adige grubuna dahildir. Abhaz grubunu Abhaz ve Abaza şeklinde iki alt kısma ayırmak mümkündür. Abazaca iki aksana ayrılır: Aşuva (Tapanta) ve Aşķarava. Edebiyat ve yazım dili, çoğunluğun konuşmakta olduğu Aşuva aksanı üzerine kurulmuştur.
 
Abazacanın yazılı edebiyat ve gramerinin[[gramer]]inin oluşumu [[1932]] yılına dayanmaktadır. Bu tarihte oluşturulan [[Latin]] esaslı Abaza alfabesi[[alfabe]]si, 1938’e[[1938]]'e kadar kullanılmıştır. 1938 [[Kril]] esaslı olarak genişletilmiş [[Rus]] alfabesiyle değiştirilmiştir. Abazaca, Karaçay-Çerkes bölgesinde 1930’lu[[1930]]'lu yıllardan başlayarak okul­larda ders olarak okutulmaya başlanmıştır. Abazaca alanında ilk sistemli çalışmalar yapan kişi, Abazaca’daAbazaca'da olduğu kadar Adigece’yeAdigece'ye de büyük emekleri geçen Tobil Talistan (1879-1956) olmuştur. Jır Hamid başta olmak üzere onu örnek alan sonraki kuşaktaki birçok idealist Abaza ay­dını, Tolestan’ın açmış olduğu yolda ilerlemişlerdir.
Abhaz-Adige grubunun alt kolu olan Abhaz-Abazacanın üçüncü kolu ise Apsuva diyalektidir. Bu diyalekt, Apsnı (Abhazya)’daki Abhaz-Abazalar tarafından kullanılmaktadır. Gerek Abhaz gerekse Abazalarının konuştukları diller, küçük farklılıkların dışında aynı­dır. Her iki taraf da birbirinin konuşmalarını anlayabilmektedir. Özellikle Aşķarava Abazaların aksanları, Apsua dialekti ile çok büyük benzerlik göstermektedir. Aşuva (Tapanta) diyalekti, Khubina-Albırğan ve Guım şeklinde iki şiveye ayrılır.
 
Abazacanın yazılı edebiyat ve gramerinin oluşumu 1932 yılına dayanmaktadır. Bu tarihte oluşturulan Latin esaslı Abaza alfabesi, 1938’e kadar kullanılmıştır. 1938 Kril esaslı olarak genişletilmiş Rus alfabesiyle değiştirilmiştir. Abazaca, Karaçay-Çerkes bölgesinde 1930’lu yıllardan başlayarak okul­larda ders olarak okutulmaya başlanmıştır. Abazaca alanında ilk sistemli çalışmalar yapan kişi, Abazaca’da olduğu kadar Adigece’ye de büyük emekleri geçen Tobil Talistan (1879-1956) olmuştur. Jır Hamid başta olmak üzere onu örnek alan sonraki kuşaktaki birçok idealist Abaza ay­dını, Tolestan’ın açmış olduğu yolda ilerlemişlerdir.
 
Günümüzde Abazaca alanında çalışmalarda bulunan isimler olarak Çkuđu Mikail, Lağuç Camledin, Đıug Vladimir, Mixts Kerim, Khlıç Rauf, Tobil Melbahue Nuriye, Egdza Nazir ve Meremkul Vladimir’i saymak mümkündür.
 
Abazaca’yaAbazaca'ya uyarlanan alfabelerin oluşturulmasından sonra Aba­zaca gazeteler, edebi eserler ve çeşitli [[etnografik]] yayınlar basılmaya baş­lanmış, bunu takip eden yıllarda ise Karaçay-Çerkes bölge radyosunda Abazaca sesli yayına geçilmiştir. [[Karaçay-Çerkes CumhuriyetindeCumhuriyeti]]'nde "Abazaşta" isimli haftalık Abazaca bir gazete yayınlanmaktadır. Ayrıca, Karaçay-Çerkes yerel [[TV]] kanalında haftada birkaç saat Abazaca yayın yapılmaktadır.
 
 
<br clear="all" />
== Ortografi ==
 
{| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF"
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | А а
1.458

değişiklik