Fly-by-wire: Revizyonlar arasındaki fark

düzenleme özeti yok
[kontrol edilmiş revizyon][kontrol edilmiş revizyon]
Değişiklik özeti yok
[[Dosya:Fly by wire A321 cockpit.jpg|thumb|right|250px|Bir Airbus A321 uçağının fly by wire tipindeki kokpiti]]
'''Fly-by-wire''', en temel anlamıyla "elektronik uçuş kontrol sistemi" olarak adlandırılabilir. UcakUçak pilottan bağımsız ayrıca bir bilgisayar kontrollü basit bir yapay zekaya sahiptir. Bu yapaygörev zekabilgisayarı hız, iltifa irtifa, hava durumu, Uçağınuçağın donelerini, ağırlığı ve pek çok önemli datayıveriyi (data) sayısal dijital(digital) ortamda harmanlayarak uçağıuçağa en güvenli uçuşu sağlamaktadır. Bu teknoloji, yeni nesil uçaklar olarak adlandırılan ve uçuş kumanda yüzeylerinin hareketinin side-stick denilen [[lövye]] ile sağlandığı uçaklarda bulunur.
 
== Çalışma sistemi ==
Fly By Wire sisteminde 2 veya daha fazla (Airbus a320 serisinde 5 bilgisayar varken F22 raptorda herbiri 180 mb 7 adet bilgisayar bulunmaktadır) bilgisayar bulunmaktadır. Konsoldaki joystik veri giriş aracıdır. Şöyle ki; joystiki yukarı çekersek pclere yukarı komutu vermiş oluruz. Joystikteki hassas duyargalar kola asılma oranına göre sisteme dijital veriler yollar. Sistem bir çeşit sinir sitemini andıran data hattına sahiptir. Pilot kola yüzde 25 oranında asıldığında; uçağımız bu komutu tek başına harekete cevirmez. Uçağın dışındaki alıcılar hızı ve irtifayı sisteme her saniye aktarır. Uçağın yakıt tankları, mevcut ağırlığı ölçüm cihazlarıyla algılanır. Bütün bu veriler ışığında uçuş bilgisayarı uçağa en ideal kanat hareketlerini hidrolik sisteme iletir.
Uçağın düşük bir hızda ilerken pilot joysitiki %100 oranında yukarı çektiğinde sistem uçağın verilerini hesaplayarak mümkün olan en idal açı ile tırmanmaya başlar. Şöyleki normal bir uçak %100 yoke çekiminde burnunu 50 derece kaldırıyorsa fly by wire sistemi Stala kalmamak için burnu yüzde 20 kaldırabilir. Başka bir anlamda %100 joystik harektihareketi esnasında stala kalmamak için motorlara maksimum güç verebilir.
 
== Açıklama ==
Klasik yöntemde pilotun kumanda ettiği [[kumanda kolu (lövye]]) [[Uçuş kumanda yüzeyi|uçuş kumanda yüzeylerine]] kalın kumanda kabloları ile fiziksel olarak bağlıyken ve temelde mekaniki bir hartekethareket iletimi mevcutkenümevcutken, fly-by-wire sistemiyle donatılmış uçaklarda bunun aksine kumanda yüzeyleri ile sidestickside-stick arasında hiçbir fiziksel bağlantı yoktur. Fiziksel bağlantı yerine hareket komutu tamamen elektriki olarak iletilir. ve işte bu da İngilizcedeİngilizce ''wire'' (Türkçe:Tel) sözcüğü ile ifade edilir.
 
== Sistemin temel çalışma prensibi ==
Ancak Airbus'ın bu sistemin sıkı bir savunucusu olmasının aksine bir başka uçak üreticisi olan [[Boeing]] firması uçuş esnasında son sözün pilot tarafından söylenmesi gerektiği prensibiyle yani pilotun uçağa istediği hareketi tam olarak verebilmesi gerektiğini savunur ve yeni tip uçaklarında dahi klasik lövye kumanda sistemini kullanmaktadır.
 
Boeing 777 serisi uçaklar yoke bulunmasına rağmen ucak aslında fly by wire sistemi kullanmaktadır. Yoke kullanılmasının sebebi daha öncede 767 serisi (777 nin yerine geldiği eski boeingBoeing modeli) gibi yoke alışık pekçokpek çok pilotun sol el ile joystik kullanma zorluğu çekmemesini sağlamaktır.
 
Günümüz modern savaş uçaklarının neredeyse tamamı bu sistemi kullanır.
4.165

düzenleme