"Meşe" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
yazım düzeltme
k (r2.7.2) (Bot: Ekleniyor: ckb:بەڕوو)
k (yazım düzeltme)
| dış_bağlantılar = {{commons-species|Quercus}}
}}
[[Dosya:Raunkiaer.jpg|240px|right|thumb|Bir [['''meşe]]''' ağacı]]
'''Meşe''', [[kayıngiller]] (Fagaceae) familyasının ''Quercus'' cinsinden 400 kadar [[tür]]ü arasında yaz-kış yapraklarını dökmeyenleri de bulunan, kerestesi dayanıklı [[orman]] [[ağaç]]larının ortak adı.
 
Dünya üzerinde geniş bir yayılış sahası vardır. 25 m. boya ve 2 m. gövde çapına erişebilen geniş tepeli ağaçlardan, 3-53–5 m. boya sahip çalılara kadar değişen türleri vardır. Bu bitkilerin gövdeleri düzgün, kabuk önceleri düzgün, sonraları kalın ve yırtılmış durumda olup, esmer renktedir. Kökleri yanlara ve derinlere çok gider. Yaprakları da formları gibi değişkenlik gösterebilir, loplu, dişli ya da düz kenarlıdır. "[[Palamut (yemiş)|Palamut]]" adı verilen silindirik meyveleri bir kadeh içinde yer alır. Bazı türlerinin palamudu büyük ve tırnaklı olur.
 
[[Tanen]] bakımından zengin olan bu tür palamudun şırası sepicilikte ve boya sanayiinde kullanılır. İçinde pelit denilen tohumu vardır. Pelit doku bakımından [[kestane]]ye benzer. Ancak, tadı acı olduğu için hayvan yemi olarak değerlendirilir. Meşe, [[alakarga]] ve sincabın kışın yemek için toprağa gömdüğü ya da kendiliğinden toprağa karışan pelitlerden ürer.
 
=== Alt cins ''Quercus'' ===
{{Seeayrıca alsobakınız|Meşe tür listesi}}
''Quercus'' alt cinsi bir çok seksiyona ayrılır:
* Seksiyon ''Quercus'' (sinonim ''Lepidobalanus'' ve ''Leucobalanus''), [[Asya]], Kuzey [[Amerika]] ve [[Avrupa]]'daki [[Meşe tür listesi#Seksiyon Quercus|ak meşeleri]] kapsar. Boyuncuk kısadır. Palamutlar tatlı veya hafif acı tadında, 6 ayda olgunlaşır ve iç yüzü tüysüzdür. Yaprak loplarında dikensi çıkıntılar bulunmaz, genellikle yuvarlaktır.
* Seksiyon ''Mesobalanus'', Asya ve Avrupa'daki [[Meşe tür listesi#Seksiyon Mesobalanus|macar meşesi ve akrabalarını]] kapsar. Boyuncuk uzundur. 6 ayda olgunlaşan palamudun iç yüzü tüysüz ve tadı acıdır. Seksiyon ''Mesobalanus'' seksiyon ''Quercus'' ile benzer özellikler taşıdığından kimi zaman bu seksiyonla birleştirilir.
* Seksiyon ''Cerris'', Avrupa ve Asya'daki [[Meşe tür listesi#Seksiyon Cerris|saçlı meşe ve akrabalarını]] kapsar. Boyuncuk uzundur. Palamutlar 18 ayda olgunlaşır ve tadı çok acıdır. İç yüzü tüysüzdür. Yaprak loplarının ucunda dikensi çıkıntılar bulunur.
* Seksiyon ''Protobalanus'', [[Amerika Birleşik Devletleri|ABD]] ve [[Meksika]]'daki [[Meşe tür listesi#Seksiyon Protobalanus|kanyon meşesi ve akrabalarını]] kapsar. Boyuncuk kısadır. Palamutlar 18 ayda olgunlaşır ve tadı çok acıdır. Palamutların iç yüzü tüylüdür. Yaprak loplarının ucunda dikensi çıkıntılar bulunur.
* Seksiyon ''Lobatae'' (sinonim ''Erythrobalanus''), Kuzey Amerika, Orta Amerika ve Güney Amerika'nın kuzeyindeki [[Meşe tür listesi#Seksiyon Lobatae|kırmızı meşeleri]] kapsar. Boyuncuk uzundur. Palamut 18 ayda olgunlaşır ve tadı çok acıdır. Palamutların iç yüzü tüylüdür. Kağıtsı kabuk peliti sımsıkı örter. Yaprak lopları sivri uçlu olup burada dikensi çıkıntılar vardır.
 
=== Alt cins ''Cyclobalanopsis'' ===
* Güneydoğu Asya ve doğusundaki [[Meşe tür listesi#Alt cins Cyclobalanopsis|halka kadehli meşeleri]] kapsar. 10-4010–40 m uzunlukta herdem yeşil ağaçlardır. ''Quercus'' alt cinsinden belirgin olarak kadeh pullarının halka görünümünde olmasıyla kolaylıkla ayırt edilir. Palamutlar yoğun kümelenmiş bir vaziyette yer alır. 150 kadar türü içerir.
 
 
== Türkiye'deki türler ==
[[Türkiye]]'de doğal olarak 18 meşe türü bulunur.
 
* [[Saplı meşe]] (''Quercus robur'')
* [[Sapsız meşe]] (''Quercus petraea'')
* [[Doğu Karadeniz meşesi]] (''Quercus pontica'')
* [[Saçlı meşe]] (''Quercus cerris'')
* [[Istranca meşesi]] (''Quercus hartwissiana'')
* [[İspir meşesi]] (''Quercus macranthera'' subsp. ''syspirensis'')
* [[Macar meşesi]] (''Quercus frainetto'')
* [[Kasnak meşesi]] (''Quercus vulcanica'')
* [[Mazı meşesi]] (''Quercus infectoria'')
* [[Tüylü meşe]] (''Quercus pubescens'')
* [[Anadolu palamut meşesi]] (''Quercus macrolepis'')
* [[İran palamut meşesi]] (''Quercus brantii'')
* [[Lübnan meşesi]] (''Quercus libani'')
* [[Makedonya meşesi]] (''Quercus trojana'')
* [[Pırnal meşe]] (''Quercus ilex'')
* [[Boz pırnal]] (''Quercus aucheri'')
* [[Kermes meşesi]] (''Quercus coccifera'')
* [[Yalancı tüylü meşe]] (''Quercus virgiliana'')
<br clear="all">
 
* [http://www.greatoaks.eu Avrupa'nın en etkileyici meşe ağaçları (İngilizce)]
* [http://oaks.of.the.world.free.fr/ Oaks of the world (İngilizce)]
<!-- interwiki -->
 
[[Kategori:Meşeler]]
[[Kategori:Ağaçlar]]
 
<!-- interwiki -->
[[an:Caixico]]
[[ang:Āc]]
461.644

değişiklik