Ana menüyü aç

Değişiklikler

k
yazım düzeltme
 
== Antik Çağ felsefesinde rasyonalizm ==
{{Anamaddeana madde|Antik Çağ felsefesi}}
Rasyonalizm geleneği [[Elea Okulu]] ile birlikte başlatılabilir. İlk akılcı filozof [[Parmanides]]'tir denilebilir. Ona göre duyumlar değişebilen şeyler olduklarından bilginin temeli olamazlar, aksine aklın değişmeyen ilkeleri bilginin temeli olabilir. [[Elealı Zenon]], hocası Parmanides'in akılcılığını daha ileriye götürmüştür. Duyuların güvenilmezliğini kanıtlayan paradoxlarının ardında rasyonalizm düşüncesi temellendirilir. Platon ise [[idealar teorisi]]yle rasyonalizmi belli başlı bir kuram olarak şekillendiren kişi olarak anılır. Platon, rasyonalizmin yöntemsel ilkesi olarak bilinen tümdengelimli yönteminin de önde isimlerindendir. Ayrıca [[Aristoteles]]'ide akılcılığın kurucu isimlerinden biri olarak belirtmek gerekir.
 
== Kıta felsefesinde akılcı filozoflar ==
{{Anamaddeana madde|Kıta felsefesi}}
Genel anlamda kişinin akılcı olarak adlandırılabilmesi için iki temel noktayı onaylaması ve kabul etmesi gerekmektedir, bunlar:
* "Akılcı sezgi a priori bilgimizin tamamı veya bir kısmının kaynağıdır, ''ve''
 
== Kantçı rasyonalizm ==
{{Anamaddeana madde|Immanuel Kant}}
Rasyonalizm konusunda en temel eleştirileri, kendisi de özgül bir rasyonalist olan Kant'tan gelir.Kant ''[[Saf Aklın Eleştirisi]]'' (1781) isimli eserinde bu noktadaki temel eleştirisini ortaya koymuş ve felsefi ilkelerini açıklamıştır. Hem amprizmin hem de rasyonalizmin felsefi problemleri eleştirel bir şekilde değerlendirilerek Kant felsefesinde aşılmaya çalışıldığı görülür.Bu bakımdan [[eleştirel felsefe]] olarak adlandırılan felsefe geleneğinin kurucusu Kant'tır ve o bu yolla ampirizmin ve rasyonalizmin yetersizliklerinden kurtulmaya çalışmıştır. Kant insan bilgisinin sınırlarını ve yapısını soruştururken, bir yanda aklın kuramsal statüsünün belirlenmesi ile ilgilenmiş öte yandan da her tür deneyimin kuramsal sınırlarını belirlemeye çalışmıştır. Saf Aklın Eleştirisi'de özellikle ''deneyimin zorunlu doğası''nın incelenmesine yönelik kapsamlı bir girişim vardır. [[A priori]] ve [[a posteriori]] bilginin varlığını kabul eden Kant, bunları farklı bilgi türleri olarak sınıflandırır ve önceki felsefe geleneklerinin yetersizliklerini bu kategoriler ekseninde değerlendirir.
 
 
== Aydınlanma ve rasyonalizm ==
{{Anamaddeana madde|Aydınlanma Çağı}}
Aydınlamacılık ile birlikte akıl ve akılcılık kavramları farklı bir anlam daha kazandı. Felsefî bir vurgudan öte, feodal ve dinî müessese ve uygulamalar ile sosyal ve politik uygulamaları akıl ışığında ve aklı temel alarak eleştiren kişilere rasyonalist adı verilmeye başlandı ve bu tip eleştirel yaklaşım da rasyonalizm olarak anılmaya başlandı. Burada felsefi ilkelerin aynı zamanda toplumsal düzenlemelerde yeni bir yönelimin kurucu ilkeleri haline gelmesi söz konusudur. Bu anlamda rasyonalizm aklı kurucu ilke olarak benimseyen ve dinsel toplumsal örgütlenmelere karşı akılcı toplumsal düzenlemelerini temel alan yaklaşımları ifade eder. Kant’ın Aydınlanma Nedir? Sorusuna verdiği, "insanın kendi aklını kullanmasıdır"<ref>http://www.felsefeekibi.com/site/default.asp?PG=1419 Erişim 02.01.2011</ref> şeklindeki cevabı, akıl'ın aydınlanmacılıkta felsefi bir ilke olduğunu gösterir. Buna göre evrensel bir dayanak noktası olan akıl, toplumsal yaşamın herkes için geçerli olabilecek akılcı bir düzenlemesini mümkün kılabilecektir.
 
461.643

değişiklik