"Ankara (isim)" sayfasının sürümleri arasındaki fark

((v5) G_Ş1 Uyarı1)
((v5) G_Ş1 Uyarı1)
 
== Frigya ==
Ankyra, [[Frigler]] zamanında önemli bir kentti. [[Pers İmparatorluğu]]na giden [[Kral Yolu]] üzerinde bulunuyordu <ref>{{kitap belirtKitap kaynağı| başlık= The Generalship of Alexander the Great | yazar=J. F. C. Fuller | yayımcı=Da Capo Press|yıl=2004 |sayfa= 77 | url= http://books.google.com/books?id=kDy97Y6lZGUC}}</ref> ve MÖ 333 [[Makedonyalı III. Aleksander|Büyük İskender]]'in [[III. Darius]] ile savaşmaya giderken Ankyra'dan geçtiği kayıtlarda yer alır.<ref>{{kitap belirtKitap kaynağı| başlık= The History of Alexander | yazar=Quintus Curtius Rufus, John Yardley, Waldemar Heckel | yayımcı=Penguin Classics |yıl=2004 |sayfa= 27 | url= http://books.google.com/books?id=arSAnU0ADIAC }}</ref>
 
Tarihçi [[Pausanias (Coğrafyacı)|Pausanias]]’a göre Ankyra, [[Kral Midas]]’ın kurduğu kentti. Pausanias, gemi çapası anlamına gelen ''Ankyra'' adının, Frig kralı Midas'ın bir demir parçası bulduğu yere Anker ([[Yunanca]] gemi çapası anlamında) ismini vermesinden kaynaklandığını ve Kral Midas'ın, kente adını veren çapayı [[Zeus]] Tapınağı'nda sakladığını söylemektedir.<ref name="Başkentin Tarihi, Arkeolojisi ve Mimarisi">{{kitapKitap belirtkaynağı| başlık=Ankara, Başkentin Tarihi, Arkeolojisi ve Mimarisi | yayımcı= Ankara Enstitüsü Vakfı Yayınları | sayfalar= | isbn= 975-95848-3-2}}</ref>
 
2. yüzyılın ortalarında yaşamış olan [[Lidya]]lı seyyah [[Pausanias (Coğrafyacı)|Pausanias]], [[Galatlar]]ın [[Anadolu]]’ya yerleşmeleri hakkında bilgi verirken, Ankara’dan da söz eder. Ankyra kentini Gordios’un oğlu Midas’ın kurduğunu ve [[Frigler]]in bir kenti olduğunu anlatır. [[Yunanca]] ve [[Latince]] gemi çapası demek olan kentin ismi için açıklama yapma gereğini duyan Pausanias, Midas’ın bulduğu gemi çapasının, kendi dönemine kadar Jüpiter ([[Zeus]]) tapınağında saklandığını söyleyerek kentin isminin arkasındaki anlamı vermeye çalışır. Çapa, 2. yüzyıldan itibaren [[sikke]]lerin üzerine de işlenmektedir. Gene Pausanias, adı geçen metinde, Midas kaynağı adı ile bilinen ve üzerine öyküler yazılan su kaynağının Ankyra kentinde olduğunu bildirir ve "''İşte Galatlar bu Ankyra kentini aldılar''" der.<ref>Tarih İçinde Ankara ISBN 9944-473-07-3 </ref>
 
Ankyra'nın nasıl adlandırıldığını Ankyra'da basılmış sikkelerdeki ibarelerden izlemek mümkündür.<ref name="snibble.org">{{Web kaynağı| url = http://www.snible.org/coins/hn/galatia.html | başlık = Galatia | erişimtarihi = 26-12-2008 }}</ref>
Roma istilasını izleyen yıllarda Ankyra ismi sikkelerde görülmedi. İşgal sonrasında Galatya, Roma resmî terimiyle bir [[koinon]], yani bir birlik idi, Ankyra da bu koinonun resmî kimliği olmayan büyük bir kenti idi. O dönem Ankyra'da sikkeler basılır ama üzerlerinde ΚΟΙΝΟΝ ΓΑΛΑΤΙΑΣ veya ΤΟ ΚΟΙΝΟΝ ΓΑΛΑΤΩΝ (Galatya Koinon'u) yazardı.<ref name="snibble.org"/> Galatya resmen bir Roma eyaleti olduktan sonra Ankyra, [[Augustus]] zamanında saygıdeğer anlamına gelen ''[[Sebaste]]'' adı ile onurlandırıldı. Diğer iki eski Galatya şehri [[Pessinus]] ve [[Tavium]]'a da aynı onursal isim verildiğınden Ankyra için bu ada bir de ''Tectosagon'' (şehre eskiden sahip olan [[Tektosaglar|Galat boyunun]] adı) eklendi ve bunun ardından basılan sikkelerde ΣΕΒΑΣΤΗΝΩΝ ΤΕΚΤΟΣΑΓΩΝ (Sebastenon Tektosagon) ibaresi yer aldı. M.S. 80 yılında basılan sikkelerde ''Sebastene Tektosages'' yazılmasına karşın Ankyra yazılı değildi, zira Ankyra hâlâ bir [[polis (şehir)|polis]] (şehir) değildi.<ref>{{kitap belirtKitap kaynağı|başlık=A Dictionary of Greek and Roman Geography | yıl=1878 | sayfalar=134 | url=http://books.google.com/books?id=UDIGAAAAQAAJ | yazar=William Smith | yayımcı=J. Murray | |}}</ref> Ancak, sonraki yüzyıllarda Ankyra gittikçe önem kazandı ve bu durum basılan sikkelerde şehrin adından da anlaşılabilmektedir.
 
[[Nero]] (54-68), Ankyra'ya [[Metropolis (şehir)|Metropolis]] unvanı verdi. Bu, gerek sikkelerde gerek [[Augustus Tapınağı]]ndaki yazılarda ilan edilmiştir. [[Antoninus Pius]] (M.S. 138-161) döneminden başlayarak [[Gallienus]] dönemine kadar basılmış olan sikkelerin arka yüzlerinde MHTPOΠOΛIC THC ΓAΛATIAC (''Metropolis tes Galatias'', Galatların Metropolisi) veya MHTPOΠOΛEΩC ANKYPAC (''Metropoleos Ankyras'', Ankyra Metropolisi) ibaresi bulunmaktadır.<ref name="Ramsay">{{kitapKitap belirtkaynağı| başlık=A Historical Commentary on St. Paul's Epistle to the Galatians | yazar= William Mitchell Ramsay | yayımcı= G. P. Putnam's sons | yıl= 1899 | url= http://books.google.com/books?id=oskUAAAAYAAJ}}</ref>
 
Ankyra şehri 211-217 yılları arasında imparator olan [[Caracalla|Antoninus Caracalla]]'nın şehre yaptığı pek çok iyilik nedeniyle onun döneminde ''Antoniniana'' unvanını almıştır. Örneğin bir [[madalya]]da ΑΝΤΩΝΕΙΝΙΑΝΗ ΑΝΚΥΡΑ ΜΕΤΡΟ (Antoniniana Ankyra Metro[polis]) yazar.<ref name="Tournefort">{{kitapKitap belirtkaynağı|başlık=A Voyage Into the Levant ...: Containing the Ancient and Modern State of the Islands of the Archipelago; as Also of Constantinople, the Coasts of the Black Sea, Armenia, Georgia, the Frontiers of Persia, and Asia Minor. With Plans of the Principal Towns and Places of Note; an Account of the ...|yazar= Joseph Pitton de Tournefort, Ozell (John), Honoré Maria Lauthier| Translated by Ozell (John)|yayımcı=D. Midwinter|yıl= 1741| url= http://books.google.com/books?id=FIs2AAAAMAAJ}}</ref>
 
Caracalla zamanında Ankara ayrıca "Neokoros" unvanını da almıştır. ''Neokoros'', bir eyaletteki tüm [[tapınak]]lardan sorumlu bir din adamıdır; bu din adamları imparatorlarını tanrılaştırma işlevini de üstlenince, imparatorlar adına tapınaklar inşa eden şehirler de Neokoros olarak adlandırıldılar. Neokoros olmak bir şehir için onur kaynağı idi.
<ref>{{kitap belirtKitap kaynağı| başlık=Neokoroi | yazar=Barbara Burrell | yıl=2004 | yayımcı=BRILL | sayfalar=166 | url= http://books.google.com/books?id=AaaClrSUtHsC&q=ankyra+galatia}}</ref> [[Gallienus]] zamanındaki sikkelerde şehrin ikinci kere Neokoros olduğunu belirtmek için sikkelerin üzerinde BN (''bis neokoros'', iki kere neokoros) yazıldığı görülür.<ref>{{kitap belirtKitap kaynağı| başlık=Neokoroi | yazar=Barbara Burrell | sayfalar=173 | url= http://books.google.com/books?id=AaaClrSUtHsC&pg=PA173}}</ref>
 
=== Telaffuz ve transliterasyon ===
Ἄγκυρα kelimesi klasik [[Yunanca]] telaffuzla 'Anküra' okunur, [[Koini]] ve [[Bizans]] Yunancasında bu, 'Ankira' olarak değişmiştir.<ref>{{Web kaynağı| url = http://en.wiktionary.org/wiki/%E1%BC%8C%CE%B3%CE%BA%CF%85%CF%81%CE%B1 | başlık = Wiktionary'de Ἄγκυρα | erişimtarihi = 20 Ocak 2009 }}</ref> (Modern Yunanca'da ise 'Angyira' okunur<ref>{{kitap belirtKitap kaynağı| başlık=English Derivatives from the Greek New Testament | yazarlar= Charles Van Der Pool | sayfalar=171 | yayımcı = The Apostolic Press | yıl= 1992 |
url= http://books.google.com/books?id=0RcGQRl0deYC&pg=PT7&dq=A%CE%B3%CE%BA%CF%85%CF%81%CE%B1#PPT7,M1}}</ref>) [[Yunan harfleri]]nden Latin harflerine [[Transkripsiyon (dilbilim)#Transkripsiyon ve transliterasyonun farkı|transliterasyonu]] yapıldığında Batılı kaynakların bazılarında ''Ankyra'', bazılarında ise ''Ancyra'' olarak yazılır.
 
Şehrin adı, klasik [[Latince]] kaynaklarda ''Ancyra'' olarak yazılmıştır.<ref> Örneğin, {{Web kaynağı| url = http://la.wikisource.org/wiki/Naturalis_Historia/Liber_V | başlık = Naturalis Historia | erişimtarihi = 20 Ocak 2009 | yazar = Gaius Plinius Secundus }}</ref> Klasik Latince'de 'Ankira' olarak telaffuz edilen Ancyra'nın, [[Halk Latincesi]] ve ondan türeyen [[Roman dilleri]]nde telaffuzu 'Ansira'ya dönüşmüştür.<ref>{{Web kaynağı| url = http://en.wikipedia.org/wiki/Vulgar_Latin#Consonants | başlık = Vulgar Latin - consonants | erişimtarihi = }}{{Web kaynağı| url = http://www.merriam-webster.com/cgi-bin/audio.pl?gganka02.wav=Ancyra | başlık = Merriam Webster sözlüğünde Ancyra'nın İngilizce telaffuzu | erişimtarihi = 20 Ocak 2009 }}</ref> Almancaya geçen Eski Yunanca sözcüklerde ise k harfi korunmuştur, dolayısyla ''Ankyra'' 'Ankira' olarak okunur.<ref>{{kitap belirtKitap kaynağı| başlık=The Encyclopedia Americana: A Universal Reference Library Comprising the Arts and Sciences, Literature, History, Biography, Geography, Commerce, Etc., of the World | yazarlar= Frederick Converse Beach, George Edwin Rines | sayfalar=11 | yayımcı = Scientific American Compiling Dept. | yıl= 1904 |url= http://books.google.com/books?id=nmUMAAAAYAAJ&pg=PA11-IA1&lpg=PA11-IA1&dq=Ankyra#PPA11-IA2,M1| erişimtarihi= 20 Ocak 2009 }}</ref>
<br clear=all>
 
== Arap kaynaklarında ==
[[Dosya:Ankara_rijkmuseum.jpeg|200px|thumb|right|[[Ankara Kalesi]], "Kal'at üs-Selâsil" veya "Kaleyi Selasil" olarak bilinirdi.]]
Ankyra Araplar tarafından 8. yy'da iki kere ele geçirilmiş, her ikisinde de Bizanslılar tarafından geri alınmıştır. 7-11. yy Bizans-Arap mücadelesi ile ilgili [[epik]] Bizans şiiri [[Digenis Akritis]] (9 ve 10.yy'dan kalma), "Ankyra" kalesinden bahseder.<ref>{{kitap belirtKitap kaynağı| başlık=ADigenis Akritis | yazar=Elizabeth Jeffreys | yayımcı=Cambridge University Press | yıl=1998 | sayfa=3 | url=http://books.google.com/books?id=Gd4ifVQxKtwC&pg=PA3&vq=ankyra&dq=Digenis+Akritis+ankyra&source=gbs_search_s&cad=0 | erişimtarihi=3-Şubat-2009}}</ref>
 
Bu mücadele Araplar tarafından da [[Battal Gazi Destanı]]'nda anlatılmıştır.
|cilt=69 |sayfalar=1-15 |yıl=2004 | url=http://publikationen.ub.uni-frankfurt.de/volltexte/2007/5006/pdf/relkultur69.pdf }}</ref>
 
Aynı dönemde Arap kaynaklarında [[Ankara Kalesi]]'nin adı "Kal'at üs-Selâsil"dir.<ref name="konyali">{{kitap belirtKitap kaynağı| başlık=Tarih hazinesi | yazar= Ibrahim Hakkı Konyalı | yayımcı= Ülkü Kitap Yurdu.| yıl= 1951| url=http://books.google.com/books?id=KRRIAAAAMAAJ&dq=Kalesi+Selasil&q=Selasil&pgis=1}}
</ref> Arapça ''Selasil'', zincirler (''silsile'' nin çoğulu) demektir,<ref>{{Web kaynağı| url = http://www.sevde.de/OsmanliTurkcesiSozlugu.pdf | başlık = Osmanlıca Türkçe Sözlük | erişimtarihi = 26-12-2008 }}</ref> yani kalenin o zamanki adı, Zincirler Kalesi anlamına geliyordu. Şehrin kalesinin kapısında bulunan muazzam örme zincirler gündüz kaldırılır, gece bir perde gibi indirilirdi.<ref>{{Web kaynağı| url = http://www.atsizcilar.com/karamanli-nisanci-mehmed-pasa24.htm | başlık = Osmanlı Sultanlar Tarihi | erişimtarihi = 26-12-2008 }}</ref> Kalesinden dolayı şehir de "Beldet üs-Selâsil", yani zincirler beldesi olarak anılıyordu.<ref name="konyali"/> Şehir için Ma'muriye-i Selâse (zincirli bayındır yer) adı da kullanılmıştır.<ref>{{kitap belirtKitap kaynağı|başlık=Anadolu'da Alevîler ve Tahtacılar | yazarlar= Yusuf Ziya Yörükân, Turhan Yörükân | yayımcı=T.C. Kültür Bakanlığı | yıl=1998 | sayfalar= 79 | url = http://books.google.com/books?lr=&ei=OaJwSf6_N6a-MoaTtbcM&client=firefox-a&id=MrRpAAAAMAAJ&dq=Eng+r+&q=Eng%C3%BCr%C3%BC&pgis=1#search_anchor
}}</ref>
 
14. yüzyılda Ankara Kalesi'ne hâlâ Selasil Kalesi denmekteydi. [[Kösedağ Muharebesi]]'nden (1243) sonra Anadolu Moğol hakimiyetine geçmiş, 1290'da Engürü şehri [[Ahiler]] tarafından idare edilmeye başlamıştı. Ahilerin daha sonra 1361'de şehri Osmanlı sultanı [[1. Murad]]'a teslim etmeleriyle ilgili olarak, Mehmet Neşri’nin [[Kitab-ı Cihannüma]]'sında, ”...Serhaddı Rumda, kaleyi selasile geldi, imdi oraya Engürü derler ol diyarın müfsitleri kam etti, ol vakit kaleyi Engürüye ahiler elinde idi. Ahiler istiklal edüp kaleyi teslim ettiler.” yazar.<ref>{{Kitap kitap belirt kaynağı| başlık=Ankara'da “Ahiler Yönetimi (1290-1354) Meselesi | url=http://www.e-tarih.org/makaleler.php?sayfalar=makaledetay&makaleno=1165 | erişimtarihi=30-12-2008}}</ref>
 
== Büyük Selçuklu Devleti ==
[[Dosya:Seldjuk 2 Keyhusrev ankara 635.jpg|thumb|200px|right|[[II. Gıyaseddin Keyhüsrev|II. Keyhüsrev]] döneminden (1237-1243) bakır sikke. Ön yüzde "KELİME-İ TEVHİD ETRAFINDA HAMSE...". Arka yüzde: "ES-SULTAN'ÜL ... KEYHÜSREV ...", tepede "DURİBE Bİ-ANKARA" (Ankara'da darp edildi)]]
Arap istilasını izleyen Türk fetih sürecinde Bizans adlarına sahip olan küçük veya terkedilmiş şehirlere Türkçe yeni adlar verilmiş (Dorylaion - [[Eskişehir]] gibi), büyük şehirlerin adları ise, Türk halk [[etimoloji]]sine uydurularak korunmuştur (örneğin, Caesareia - [[Kayseri]], Iconium - [[Konya]]).<ref>{{Dergi kaynağı| yazar= Koray Özcan | başlık = Anadolu'da Selçuklu kentler sistemi ve Mekânsal Kademelenme | dergi=METU JFA| cilt= 23 | sayfalar= 21-61 | yıl=2006 | url=http://jfa.arch.metu.edu.tr/archive/0258-5316/2006/cilt23/sayi_2/21_62.pdf }}</ref> Eski Arap coğrafyacıları ve tarihçileri, Ankara'nın eski Yunan telaffuzu olan Anküra'yı Angüra olarak muhafaza etmişlerdir. Bu ad Ankara ve Engürü olarak değişime uğramış, bunlardan sonuncusu [[Arapça]] ekiyle Engüriye olarak edebî ve resmî dilde de görülmüştür.<ref>{{kitap belirtKitap kaynağı| yazar= Selçuklu Tarih ve Medeniyeti Enstitüsü | başlık= Selçuklu araştırmaları dergisi | yayımcı=Selçuklu Tarih ve Medeniyeti Enstitüsü | yıl=1970 | sayfalar= 225 | url= http://books.google.com/books?ei=6Z1wSZmrGomUMvH94dwM&client=firefox-a&id=bx9IAAAAMAAJ&dq=Eng%C3%BCr%C3%BC+Sel%C3%A7uklu&q=Eng%C3%BCr%C3%BC+Sel%C3%A7uklu&pgis=1#search_anchor}}</ref> Engüriye'yi Anguriya telaffuz edenler olmuştur. [[Moğollar|Moğol]] istilasından önce Anguriye isimi de görülür. Bu, Türkçeleşip Ungüri sonra da Ungüriye olmuştur.<ref>{{kitapKitap belirtkaynağı| başlık=Ankara tarihi: Ankara'nin Türkiye eline geçtiği ilk günlere kadar | yazar=Abraham Galanté | yıl=1951 | yayımcı=Tan Matbaası | url=http://books.google.com/books?id=B0IBAAAAMAAJ&q=Anguriye}}</ref>
 
12. yüzyılda [[Türkmenler]]in gelmesiyle Batılı kaynaklarda şehir Angora diye anılmaya başlanır. Ankara'ya has olan [[Ankara keçisi]], [[Ankara kedisi]], [[Ankara tavşanı]] da, Batı ülkelerinde Angora keçisi, Angora kedisi ve Angora tavşanı olarak bilinir. Angora, ayrıca, Batı dillerinde Ankara tavşanından elde edilen yünün, Rusça'da ise Ankara keçisinden elde edilen [[tiftik|tiftiğin]] (moher) adıdır.
 
[[Anadolu Selçuklu Devleti]]'nde, Ankara ismi sikkelerde ilk olarak [[II. Kılıçarslan]]'ın oğlu Ankara Meliki [[I. Rükneddin Mesud|Mesud Şah]] (1095-1156) tarafından kullanılmıştır.<ref>{{Web kaynağı| url = http://www.eroncoins.com/selcuklu/mesudsah.html | başlık = MESUD ŞAH 582-600 H. | erişimtarihi = }}</ref> 582-600 [[Hicri Takvim|H.]] tarihleri arasında Ankara darplı sikkeleri vardır. Daha sonra [[II. Gıyaseddin Keyhüsrev|II. Keyhüsrev]] 1237-1243 tarihlerinde Ankara darplı sikkeler basmıştır. Son olarak [[II. İzzeddin Keykavus|II. Keykavus]] H. 655 ([[Miladi Takvim|M.]] 1257) tarihli Ankara darplı sikke basmıştır. Selçuklu adına başka Ankara darplı sikke basılmamıştır.<ref>{{kitap belirtKitap kaynağı|başlık=Türkiye Selçuklu Sikkeleri 1 (I. Mesud'dan I. Keykubad'a Kadar) 510 - 616 / 1116 - 1220 |yazar= Şevki Nezihi Aykut | yayımcı= Seçil Ofset | yer = İstanbul | yıl = 2000 | isbn=975-94009-0-X }}</ref><ref>{{kitap belirtKitap kaynağı|başlık=Türkiye Selçuklu Sultanları ve Sikkeleri |yazar=Halit Erkiletlioğlu, Oğuz Güler |yayımcı=Erciyes Üniversitesi Yayınları |yer=Kayseri |yıl=1996 }}</ref><ref>{{kitap belirtKitap kaynağı|yazar=İbrahim Artuk ve Cevriye Artuk | başlık= İstanbul Arkeoloji Müzeleri Teşhirdeki İslami Sikkeler Kataloğu |yer=İstanbul |yıl=1971 |yayımcı=Milli Eğitim Basımevi }}</ref>
 
== İlhanlı Devleti ==
 
Ankara'nın resmî ad olmasına rağmen, halk arasında Engürü olarak bilinirdi.
[[Ermenice]]'nin Ankara [[şive]]sinde de kentin adı ''Engür'' <ref>{{Web kaynağı| url = http://www.uwm.edu/~vaux/ankara.pdf | başlık = The Armenian Dialect of Ankara | erişimtarihi = 11-12-2008 | yazar = Bert Vaux }}</ref> veya Angürya<ref>{{kitapKitap belirtkaynağı| başlık=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936 |yazar=Martijn Theodoor Houtsma, T W Arnold, A J Wensinck |yayımcı=BRILL |yıl=1993 |isbn=9004097961 }}></ref> idi. 1791'de yayımlanan bir yasaknâmede, kadınların "Engürü şalisinden" (Ankara tiftiğinden yapılma bir cins ince kumaş) entari giyinmeleri kadınların vücut hatları belli oluyor diye yasaklanmıştı<ref>{{Web kaynağı| url = http://cws.emu.edu.tr/en/conferences/2nd_int/pdf/safiye%20akdeniz.pdf | başlık = Tanzimat dönemi edebiyatçılarının kadın problemine yaklaşım biçimleri | erişimtarihi = | sayfalar = 4 | yazar = Safiye Akdeniz }}</ref> Aşağıda verilen [[halk edebiyatı]]ndan alıntılar ve seyahatname alıntılarında görüleceği üzere Engürü kullanımı (ve benzerleri) Ankara adının resmîleşmesinden sonra uzun bir süre devam etmiştir.
 
=== Sikkelerde Ankara ===
{{çift resim|right|1791 osmanli 2 mehmed ankara nd.jpg|100|1692 osmanli 2 beyazid ankara 886.jpg|100|Önde "MEHMED BİN MURAD HAN", arkasında "HULLİDE MÜLKUHU DURİBE ENGÜRİYE" yazıyor.|Önde "SULTAN BEYAZID BİN MEHMED HAN", arkasında "AZZE NASRUHU DURİBE ANKARA SENE 886" yazıyor.}}
Madenî paralar şehrin resmî adının ne olduğunu gösterir. [[II. Murad]] döneminde [[sikke]]lerin basıldığı Anadolu'daki darphaneler arasında Ankara da bulunmakta idi.<ref>{{kitapKitap belirtkaynağı|başlık=A Monetary History of the Ottoman Empire| yazar= Şevket Pamuk | yayımcı = Cambridge University Press | yıl = 2000 | isbn= 0521441978, 9780521441971}}</ref> Engüriye adı II. Murad (1421-1451) [[mangır]]larında belirmektedir.<ref>{{kitapKitap belirtkaynağı| başlık=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936 |yazarlar=Martijn Theodoor Houtsma, T W Arnold, A J Wensinck|yayımcı=BRILL|yıl=1993 | http://books.google.com/books?id=GEl6N2tQeawC&pg=PA354 | sayfa=354 | isbn=9004097961}}></ref> Ankara'da basılan sikkelerde, [[II. Mehmet]]'e kadar Engüriye, onu izleyen [[II. Beyazıd]]'dan sonra ise Ankara yazardı.
 
Ankara darphanesinde Ankara ismi II. Bayezid döneminde, [[Hicrî]] 886'dan ([[1508]]'den) sonra basılmaya başlandı.<ref>{{Web kaynağı| url = http://www.forumancientcoins.com/board/index.php?topic=19100.0 | başlık = Ottoman Coins (A first guide) | erişimtarihi = 12-15-2008 }}</ref><ref>{{kitapKitap belirtkaynağı|başlık=MONEDA OTOMANĂ ÎN MOLDOVA (1512-1603) (Moldova'da osmanlı paraları, 1512-1603) | yazar=Boldureanu Anuţa| sayfalar=23| yayıncı=ACADEMIA DE ŞTIINŢE A REPUBLICII MOLDOVA INSTITUTUL DE ARHEOLOGIE ŞI ETNOGRAFIE (Moldova Cumhuriyeti Bilimler Akademisi Arkeoloji ve Etnografi Enstitüsü) | yıl=2005| yer=Kişinev | url= http://www.cnaa.acad.md/files/theses/2005/3104/anuta_boldureanu_thesis.pdf | sayfalar= 23}}</ref><ref>{{Web kaynağı| url = http://www.eroncoins.com/index-en.html | başlık = Eron coins | erişimtarihi = 12-15-2008 }}</ref>
 
=== Halk edebiyatında ===
[[Firdevsi-i Rumi|Firdevsi-i Rûmî]] tarafından (1481-1521 yılları arasında) yazılan ''[[Velayet-nâme-i Hacı Bektâş Velî]]'' isimli el yazmasında Engürü ismi geçer. Eserde, Sultan [[I. Alaeddin Keykubad|Alâaddin Keykubad]]'ın Moğollar’a “[[Aksaray]]’dan Engürü’den tâ [[Sivas]]’a” kadar olan bölgeyi verdiği yazar.<ref name="velayetname">{{Web kaynağı| url = http://www.hbektas.gazi.edu.tr/portal/html/modules.php?name=News&file=friend&op=FriendSend&sid=671 | başlık = VELAYET-NAME-I HACI BEKTAS VELIYE GORE ANADOLUNUN FETHI | erişimtarihi = 11-12-2008 | yazar = Bekir Biçer }} </ref>
 
Kezâ, Evliya Çelebi, 1648'de Ankara ziyaretinden bahsederken, gençliğinde "Engürüde Er yatır/Rumda Sarı Saltık" diye [[şarkı]] söylediğini belirtir.<ref>{{kitapKitap belirtkaynağı| yazar= Robert Dankoff| başlık=An Ottoman Mentality |yayinevi=BRILL|sayfalar=43| yıl= 2004 |url= http://books.google.com/books?id=6ZRx2UZOtFkC }}</ref>
 
17. yy'da yaşamış [[Karacaoğlan]] da bir [[türkü]]sünde "Çıktım seyreyledim [[Niğde]]’yi [[Bor, Niğde|Bor]]’u / Acap gezsem ela gözlüm var m’ola / Güzeller durağı [[Tokat]], Engür’ü / Acep gezsem ela gözlüm var m’ola" der.<ref>{{Web kaynağı| url = http://turkoloji.cu.edu.tr/CUKUROVA/sempozyum/semp_2/gunay.pdf | başlık = XVII. yüzyıl şairi Cukurovalı Karacaoğlan ile ilgili bir değerlendirme | erişimtarihi = 26-12-2008 }}</ref>
 
=== Seyyahların gözlemleri ===
[[Dosya:angora_Tournefort.JPG|310px|thumb|right|Fransız seyyah ve botanist [[Joseph Pitton de Tournefort]]'un 1717 tarihli seyahatnamesinde Ankara şehrini "Angora" olarak adlandıran resim.<ref>{{kitapKitap belirtkaynağı|başlık=Relation d'un voyage du Levant, fait par ordre du roy|yazar=[[Joseph Pitton de Tournefort]]|yayımcı=l'imprimerie royale|yıl=1717|url=http://books.google.com/books?id=kgQPAAAAQAAJ}}</ref>
]]
Ankara'dan geçen seyyahların anıları şehrin halk tarafından nasıl adlandırıldığını göstermek bakımından fikir vericidir. Örneğin [[Ankara Muharebesi]]nde (1402) Yıldırım Bayezid'in yanında bulunan ve savaş sonunda esir edilen Alman seyyah [[Johannes Schiltberger]], anılarında şehrin ([[Almanca]] yazılışı ile) ''Angury'' veya ''Engury'' (Türkçe okunuşu ile Anguri veya Enguri) olduğunu belirtir.
<ref>{{kitap belirtKitap kaynağı| başlık = Hans Schiltbergers Reisebuch | yazar= Johannes Schiltberger, Hans Schiltberger| yıl = 1885| url= http://books.google.com/books?id=N4wEAAAAQAAJ | sayfalar= 21, 24}}</ref>
 
1648'de şehri ziyaret eden [[Evliya Çelebi]], [[Seyahatname (Evliya Çelebi)|seyahatnamesinde]] Ankara'yı Unguriye diye yazmıştır.<ref name="Evliya">{{Web kaynağı| url = http://www.altindag-bld.gov.tr/UYGULAMA/Tarih/default.asp?bolum=seyahatname | başlık = Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nde ANKARA | erişimtarihi = 11-12-2008 }}</ref>
 
17. ve 18. yüzyıllarda Ankara'dan bahseden bazı Batılı seyyahlar da Batılılarca Angora olarak adlandırıldığını belirttikleri şehrin Türklerce adlandırılışını verirler. [[Anglosakson]] yazarlar şehrin yerel adının (muhtemelen [[İngilizce]] telaffuzla) ''Angora'' veya ''Engere'',<ref> 1893 yılında [[Gaius Plinius Secundus]]'nin "Doğa Tarihi" eserini Latince'den İngilizce'ye çevirisinde çevirmen, Ankira adının günümüzde "Angora veya Engere" olduğunu yazar: {{kitap belirtKitap kaynağı| yazar= Pliny, John Bostock, Henry Thomas Riley | başlık=The Natural History of Pliny |yayımcı= H.G. Bohn | yıl=1893 |url= http://books.google.com/books?id=aVMMAAAAIAAJ|}}</ref> resmen "Angara" olarak ama halk tarafından "Engüre"<ref>Britanyalı tarihçi Pinkerton da, şehrin Türklerin egemenliğine girdikten sonra resmen "Angara" ama halk tarafından "Engüre" olarak adlandırıldığını belirtir: {{kitapKitap belirtkaynağı|başlık= A General Collection of the Best and Most Interesting Voyages and Travels in All Parts of the World: Many of which are Now First Translated Into English ; Digested on a New Plan | yazar= John Pinkerton| yayımcı=Longman, Hurst, Rees, and Orme| yıl=1811 | url= http://books.google.com/books?id=wY4qAAAAMAAJ }}</ref> ve İngilizce yazılışı ile ''Enguri''<ref name="Ramsay"/> (Türkçe okunuşu ile "Engüri") olarak belirtirler. Başka yazarlar yerel adı Fransızca ''Engur'' (Türkçe "Engür")<ref>Fransız seyyah ve botanist [[Joseph Pitton de Tournefort]] da, 1741'de şehrin Angora veya bazılarının telaffuzu ile Angori olduğunu ama Türklerce Engur olarak adlandırıldığını bildirir: Bkz. Tournefort kitabı</ref> ve ''Angouri'' (Türkçe "Anguri");<ref>{{kitap belirtKitap kaynağı| başlık= Encyclopédie méthodique: ou par ordre de matières: par une société de gens de lettres, de savans et d'artistes ...| yazar= M. Mentelle | yayımcı=Panckoucke | yıl= 1787 | url=http://books.google.com/books?id=5ARfs4r1rP0C&pg=RA2-PA562-IA1&dq=angouri+Encyclop%C3%A9die+m%C3%A9thodique&lr=&as_brr=3 | sayfalar=562 }}</ref> ve Almanca ''Ankarah'' veya ''Ankurijah''<ref>{{kitapKitap belirtkaynağı| başlık=Magazin für die neue Historie und Geographie angelegt | yazar= Anton Friedrich Busching| yayımcı = J. J. Curt | yıl = 1771 | url = http://books.google.com/books?id=eME1AAAAMAAJ | sayfalar= 305}}</ref> (Türkçe "Ankara" veya "Ankuriya") olarak belirtir. Bu yazarlar tarafından belirtilen isimlerdeki farklılıklar muhtemelen yerel telaffuzun yabancı dillere aktarılmasındaki ses kaymalarından kaynaklanmaktadır.
 
== Türkiye Cumhuriyeti ==
[[28 Mart]] [[1930]]'da Türk Devleti yabancı ülkelerden Türk şehirleri için Türkçe adlarını kullanmalarını resmen talep etti.<ref>{{kitap belirtKitap kaynağı| başlık=The First Turkish Republic: A Case Study in National Development | yazar= Richard D. Robinson | yayımcı= Harvard University Press| yıl= 1963| sayfalar= 298 | url=
http://books.google.com/books?id=U1BpAAAAMAAJ&q=%22Ankara+for+Angora%22&dq=%22Ankara+for+Angora%22&lr=&pgis=1 }}</ref> Bu tarihten sonra posta idaresi Angora veya Constatinople olarak adreslenmiş mektupları Ankara ve İstanbul'a ulaştırmadı.<ref>"Turks are forcing us to adopt İstanbul and Ankara by refusing to deliver lettres addresssed to Constantinople and Angora..." {{Dergi kaynağı|başlık=Some Recent Decisions of the P. C. G. N. | yazarlar=Edward Gleichen |dergi=The Geographical Journal |cilt=77 |sayfalar=161-163 |yıl=1931 |url=http://www.jstor.org/stable/1784393}}</ref>
 
Ancak, Ankara adının hem [[Türkçenin ağızları|yerel ağız]] ile<ref>"En tanınmış Ankaralı Vehbi Koç kentin adını "Angara" olarak telaffuz ederdi." {{kitapKitap belirtkaynağı
|başlık=21. yüzyılın eşiğinde Uşak sempozyumu: 25-27 Ekim 2001
|yazar=M. Emin Karahan, Mehmet Turgut |yayımcı=Uşaklılar Eğitim ve Kültür Vakfı
 
=== Ankuwa şehri ===
Ankara şehrinin Hitit şehri [[Ankuwa]] (diğer yazılışları ile Ankuva, Ankuvva, Ankuwash) olduğuna dair bazı eski görüşler olmakla beraber,<ref>[[Bilge Umar]] - [http://www.netkitap.com/kitap/13031/turkiyedeki_tarihsel_adlar.htm Türkiye'deki Tarihsel Adlar] - ISBN 975-10-0539-6</ref><ref>{{kitapKitap belirtkaynağı| başlık=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936 | yazar=Martijn Theodoor Houtsma, T W Arnold, A J Wensinck | yıl=1993 | yayımcı=BRILL | sayfalar=22 | url=http://books.google.com/books?id=s5tMi-uGlfwC&pg=PA22&vq=ankuwa&source=gbs_search_r&cad=0_1}}</ref> modern kaynaklar Ankuwa şehrinin ya Yozgat'taki [[Alişar Höyüğü]]<ref>{{Web kaynağı| url = http://auhf.ankara.edu.tr/dergiler/auhfd-arsiv/AUHF-1946-03-02-03-04/AUHF-1946-03-02-03-04-takdim.pdf | başlık = Ankara Üniversitesi Rektörü Ord. Prof. Dr. Şevket Aziz Kansu'nun Ankara Üniversitesinin ilk öğretim yılını (1946 — 1947) açış söylevi | erişimtarihi = 24-12-2008 }}</ref><ref>[http://acikarsiv.ankara.edu.tr/fulltext/518.pdf Boğazköy Çivi Yazılı Metinlerinde Geçen Eski Hitit Devri Yerleşim Yerleri Hakkında Elde Edilen Bilgiler] Yüksek Lisans Tezi - Uğur Yanar </ref><ref>{{Dergi kaynağı|başlık=Hittite Imperialism and Anti-Imperial Resistance As Viewed from Alişar Höyük |yazar=Ronald L. Gorny | yıl= 1995 |dergi=Bulletin of the American Schools of Oriental Research | cilt=No. 299/300 | sayfalar=65-89| url=http://www.jstor.org/stable/1357346}}</ref> ya da günümüzde Çorum'a bağlı [[Eskiyapar, Alaca|Eskiyapar]]<ref>{{Dergi kaynağı| başlık=Zippalanda and Ankuwa Once More | yazar= Maciej Popko | yıl=2000 |dergi=Journal of the American Oriental Society | url=http://findarticles.com/p/articles/mi_go2081/is_/ai_n28810361}}</ref> olduğunu savunmaktadır.
 
=== Kral Midas'in bulduğu çapa ===
Yukarıda Frigya bölümünde bahsedilen Kral Midas efsanesi Ankyra adının popüler açıklamalarının en eskisi olup şehrin Frigyalılar zamanında Ankyra olarak adlandırılmasını açıklar. Ancak, Ankara'nın denizden olan uzaklığı nedeniyle, böyle bir demir parçası bulunduysa dahi onun bir gemi çapası olamayacağı ve bu [[efsane]]nin Ankyra ismine bir açıklama getirmek için sonradan uydurulmuş olabileceği de öne sürülmüştür.<ref>{{kitap belirtKitap kaynağı| başlık=The Fortnightly Review | yayımcı=Chapman and Hall | yazar=W.M. Call | yıl= 1866| sayfalar=200 | url=http://books.google.com/books?id=RoAFAAAAQAAJ }}</ref>
 
=== Mısırlılardan alınan savaş ganimeti çapalar ===
286.376

değişiklik